• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • arddhanārīśvaraḥ

    See also arddhanārīśvara, ardhanārīśvara.


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 107.
    arddhanārīśvaraḥ , puṃ, (arddhāṅge yā nārī tasyā īśvaraḥ .)
    umāmaheśvaraḥ . sa ca śivaḥ . yathā viṣṇudharmmottare .
    “aṣṭamī navamīyuktā navamī cāṣṭamīyutā .
    arddhanārīśvaraprāyā umāmāheśvarī tithiḥ” ..
    iti tithyāditattvaṃ .. api ca .
    “ajeśaḥ sarvvasomeśastathā lāṅgulidārukau .
    arddhanārīśvaraścomākāntaścāṣāḍhidaṇḍinau” ..
    iti tantrasāre śivamantre śrīkaṇṭhādinyāsaḥ .. * ..
    asya mantrādikaṃ yathā, —
    “agnisaṃvarttakādityarānilau ṣaṣṭhavindumat .
    cintāmaṇiriti khyātaṃ vījaṃ sarvvasamṛddhidaṃ” ..
    agnīrephaḥ . saṃvarttakaḥ kṣakāraḥ . ādityo
    makāraḥ . ra rephaḥ . anilo yakāraḥ . au svarūpaṃ .
    ṣaṣṭhasvara ūkāraḥ .. prapañcasāre . “analakayamarepha-
    prāṇasatyāntavāmaśrutihimarucikhaṇḍairmaṇḍito ma-
    ntrarājaḥ” . iti vacanāt repha eva na tu vakāraḥ .
    raṃ£ kṣaṃ£ maṃ£ raṃ£ yaṃ£ auṃ£ ūṃ£ . iti
    mantraḥ . asya pūjā prātaḥkṛtyādiśaivoktapīṭhamanvantaṃ
    vinyasya ṛṣyādinyāsaṃ kuryyāt . yathā śirasi
    kaśyapāya ṛṣaye namaḥ . mukhe'nuṣṭupchandase namaḥ .
    hṛdi arddhanārīśvarāya devatāyai namaḥ . tataḥ
    karāṅganyāsau kuryyāt . raṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ . kaṃ
    tarjanībhyāṃ svāhā . ṣaṃ madhyamābhyāṃ vaṣaṭ . maṃ
    anāmikābhyāṃ hum̐ . raṃ kaniṣṭhābhyāṃ vauṣaṭ . yaṃ
    karatalapṛṣṭhābhyāṃ phaṭ . evaṃ hṛdayādiṣu . tathā ca
    nibandhe . “rephādivyañjanaiḥ ṣaḍbhiḥ kuryyādaṅgāni
    ṣaṭ kramāt” . tato dhyānaṃ .
    “nīlaprabālaruciraṃ vilasattrinetraṃ
    pāśāruṇotpalakapālakaśūlahastaṃ .
    arddhāmbikeśamaniśaṃ pravibhaktabhūṣaṃ
    bālendubaddhamukuṭaṃ praṇamāmi rūpaṃ” ..
    evaṃ dhyātvā mānasaiḥ saṃpūjyārghyasthāpanaṃ kṛtvā
    śaivoktapīṭhapūjāṃ vidhāya punardhyātvāvāhanādipañca-
    puṣpāñjalidānaparyyantaṃ vidhāya āvaraṇapūjāmāra-
    bheta . yathā . keśareṣvagnyādikoṇeṣu madhye dikṣu
    ca raṃ ityādinā ṣaḍaṅgāni pūjayet . tataḥ patreṣu
    pūrvvavat vṛṣabhādīn pūjayet . patrāgreṣu pūrvvāditaḥ
    brāhmīṃ māheśvarīṃ kaumārīṃ vaiṣṇavīṃ vārāhīṃ
    indrāṇīṃ cāmuṇḍāṃ mahālakṣmīñca pūjayet . tadvahi-
    rindrādīn vajrādīṃśca saṃpūjya dhūpādivisarjanāntaṃ
    karmma samāpayet .. asya puraskaraṇaṃ lakṣajapaḥ .
    tathā ca .
    “lakṣamekaṃ japenmantramitthaṃ mantrī vicintayan .
    ayutaṃ madhurāsiktairjjuhuyāttilataṇḍulaiḥ” ..
    iti tantrasāraḥ ..