arddhagarbha
See also
ardhagarbha.
Vācaspatyam
☞
p. 374, col. 1.
arddhagarbha tri0 arddhe vatsarasyārddhebhārgādau pauṣādau vābrahmāṇḍasyārdhe
gagane vā garbhaṃ garbhasthānīyamudakaṃ yasya . sūryyaraśmibhede te
hi mārgādau pauṣādau ca bhūmistham udakamākṛṣya garbharūpeṇa
gagane dhārayanti iti jyotiṣaprasiddham “tāsāṃ śatāni
catvāri raśmīnāṃ vṛṣṭisarjane ityādinā 324 pṛṣṭha
darśitena yādavavākyenaṃ teṣāṃ madhye śatatrayeśa garbhadhāraṇa
syoktestathātvam garbhadhāraṇakālaśca vṛ0 sa0 uktam yathā .
“mārgaśiraḥśuklapakṣapratipatprabhṛti kṣapākare'ṣāḍhām . pūrvāṃ
vā samupagate garbhāṇāṃ lakṣaṇaṃ jñeyam . yannakṣatramupagate garbha
ścandre bhavet sa candravaśāt . pañcanavate dinaśate tatraiva
prasavamāyāti . sitapakṣabhāvāḥ kṛṣṇe, śukle kṛṣṇā dyusa-
mbhavāḥ rātrau . naktaṃprabhavāścāhani, sandhyājātāśca sandhyā-
yām . mārgaśīrṣādyāgarbhāmandaphalāḥ pauṣaśuklajātāśca .
pauṣasyakṛṣṇapakṣeṇa nirdiśecchrāvaṇasya sitam . māṣasitodbhavā
garbhāḥ śrāvaṇakṛṣṇe prasūtimāyānti . mādhasya kṛṣṇapakṣeṇa
nirdiśedbhādrapadaśuklam . phālgunaśuklasamutthā bhādrapadasyā
site vinirdeśyāḥ . tasyaiva kṛṣṇapakṣodbhavāstu ye te'śvayukśukle .
caitrasitapakṣajātāḥ kṛṣṇe'śvayujasya vāridā garbhāḥ .
caitrāsitasambhūtāḥ kārttikaśukle'bhivarṣanti” iti .
“saptārddhagarbhā bhuvanasya retaḥ” ṛ0 1, 164, 36 . “vat-
sarasyārddhegarbhasthānīyamudakaṃ dhāramāṇāḥ” bhā0 .