• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • arddha

    See also arddhaḥ, ardha.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 71.
    arddha mfn. (-rddhaḥ-rddhā-rddhaṃ) Half, halved. m. (-rddhaṃ) A part. n. (-rddhaṃ) A half.

    E. ṛdha to increase, and ghañ aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 55, col. 1.
    arddha (ddhaḥ) m. A part. a. A half.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 58, col. 2.
    arddha

    mfn. (-rddhaḥ-rddhā-rddhaṃ) Half, halved.

    m. (-rddhaḥ) A part.

    n. (-rddhiṃ) A half.

    E. ṛdha
    to increase, and ghañ aff.

    Bopp Glossarium Sanscritum

    ☞ p. 19, col. 1.
    arddha, ardha 1) Adj. dimidius. 2) n. dimidium, dimidia pars.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 373, col. 2.
    arddha pu0 ṛdha—vṛddhau bhāvādau dhañ . 1 vṛddhau . ādhāre ghañ .
    2 gṛhādau . “ātūna indra! vṛtrahannasmākamarddhamāgahi”
    yaju0 33, 65 . “arddham nivāsadeśam” ve0 dī0 . adhi +
    ṛdha—ac . vṛddhiprāptyādhāre 2 vāyau . “katamo'dhyarddha iti”
    praśne “yo'yaṃ pavate” ityuttaraṃ dattvā “tadāhuryadayamekaivaiṣa
    pavate'tha kathamadhyarddha” iti praśneuttaram . “yadasminnidaṃ sarvva-
    madhyārdhrot asminavāyau sati idaṃ sarvvam adhikamārghnoti
    prāṇaḥ āpta prāpnoti iti tenādhyarddha” iti chā0 u0 . karaṇe
    ghañ . 4 avayavarūpe khaṇḍe avayavenevopacayāt avayavino
    vṛddhiriti tasya tathātvam . samakhaṇḍavācitve tu na0 .
    “arddhaṃ napuṃsakam” pā0 sūtretathaivokteḥ . 5 samīpe ardhadeva-
    śabde udā0 samāṃsavācinastu ekadeśisamāsaḥ . ardharccaḥ
    ardhakāyam ardhapippalī kṣacit ṣaṣṭhīsamāsaḥ “etacchatā-
    rddhamāvattya trailokyavijayī bhavet” tantram . etat
    pūrvvakanauśabdāntatatpuruṣāt ac ardhanāvam khāryyāstu
    vā ardhakhāram ardhakhāro . khaṇḍamātravācitve ṣaṣṭhī-
    samāsaḥ . “krośārdhaṃ prakṛtipurassareṇa gatvā” raghuḥ .
    avayavāvayavinorbhedāt kvacit dharmmiparatā . ardhyate
    vardhyate ṛdh—ṇic—karmmaṇi ac . 6 khaṇḍite
    tri0 jasi ardhāḥ ardhe .