arddha
See also
arddhaḥ,
ardha.
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 71.
arddha mfn. (
-rddhaḥ-rddhā-rddhaṃ) Half, halved. m. (
-rddhaṃ) A part. n. (
-rddhaṃ) A half.
E. ṛdha to increase, and ghañ aff.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 55, col. 1.
arddha (ddhaḥ) m. A part. a. A half.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 58, col. 2.
arddha mfn. (-rddhaḥ-rddhā-rddhaṃ) Half, halved.
m. (-rddhaḥ) A part.
n. (-rddhiṃ) A half.
E. ṛdha
to increase, and ghañ aff.
Bopp Glossarium Sanscritum
☞
p. 19, col. 1.
arddha, ardha 1) Adj. dimidius. 2) n. dimidium, dimidia pars.
Vācaspatyam
☞
p. 373, col. 2.
arddha pu0 ṛdha—vṛddhau bhāvādau dhañ . 1 vṛddhau . ādhāre ghañ .
2 gṛhādau . “ātūna indra! vṛtrahannasmākamarddhamāgahi”
yaju0 33, 65 . “arddham nivāsadeśam” ve0 dī0 . adhi +
ṛdha—ac . vṛddhiprāptyādhāre 2 vāyau . “katamo'dhyarddha iti”
praśne “yo'yaṃ pavate” ityuttaraṃ dattvā “tadāhuryadayamekaivaiṣa
pavate'tha kathamadhyarddha” iti praśneuttaram . “yadasminnidaṃ sarvva-
madhyārdhrot asminavāyau sati idaṃ sarvvam adhikamārghnoti
prāṇaḥ āpta prāpnoti iti tenādhyarddha” iti chā0 u0 . karaṇe
ghañ . 4 avayavarūpe khaṇḍe avayavenevopacayāt avayavino
vṛddhiriti tasya tathātvam . samakhaṇḍavācitve tu na0 .
“arddhaṃ napuṃsakam” pā0 sūtretathaivokteḥ . 5 samīpe ardhadeva-
śabde udā0 samāṃsavācinastu ekadeśisamāsaḥ . ardharccaḥ
ardhakāyam ardhapippalī kṣacit ṣaṣṭhīsamāsaḥ “etacchatā-
rddhamāvattya trailokyavijayī bhavet” tantram . etat
pūrvvakanauśabdāntatatpuruṣāt ac ardhanāvam khāryyāstu
vā ardhakhāram ardhakhāro . khaṇḍamātravācitve ṣaṣṭhī-
samāsaḥ . “krośārdhaṃ prakṛtipurassareṇa gatvā” raghuḥ .
avayavāvayavinorbhedāt kvacit dharmmiparatā . ardhyate
vardhyate ṛdh—ṇic—karmmaṇi ac . 6 khaṇḍite
tri0 jasi ardhāḥ ardhe .