• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • arca

    See also arcca.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 69.
    arca r. 1st cl. (arcati) Also 1st and 10th cls. (arcati-te arcayati-te) To worship, to honour or treat with respect: with sam prefixed, to worship. This root and its derivatives are also read arcca, &c. doubling the consonant after ra.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 53, col. 2.
    arca (ña) arcayati te 10. c. Idem.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 83, col. 1.
    Arca, as, ā, am, Ved. shining. See also arcā below.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 164, col. 2.
    arca a. Ved. Shining.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 57, col. 1.
    arca

    r. 1st cl. (arcati) Also 1st and 10th cls. (arcati-te arcayati-te) To wor-
    ship, to honour or treat with respect:

    with sam prefixed, to worship.
    This root and its derivatives are also read arcca, &c. doubling the con-
    sonant after ra.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 221.
    arca a. Ved. Shining; asmā etad divyarceva māsā Rv.6.34.4.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 424.
    arcá (von 1. arc) adj. strahlend: asmā̂ ètāddìvya1^\rcevâ mā̀sā mîmìkṣa indrè nyayā̂mì somâḥ ṚV. 6, 34, 4.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 364, col. 1.
    arca pūjāyām ubha0 bhvādi0 saka0 seṭ . arcati te ārcīt
    ārcciṣṭa . ānarca—rce “pitṝścaivāṣṭakāsvarccet” manuḥ .
    “evaṃ hi sarvabhūtāni brāhmaṇonityamarcati” manuḥ .
    “ratnapuṣpopahāreṇa chāyāmānarca pādayoḥ” raghuḥ
    “vṛndiṣṭhamārccīdvasudhādhipānām” “samīhe marttumānarce
    tena vācā'khilaṃ balam” . “ārccīt dvijātīn para-
    mārthavindān” “prānarccurarcyaṃ jagadarcanīyam” “viprānarcaṃ-
    stathā stuvan” iti ca bhaṭṭiḥ arciḥ arcakaḥ arcitaḥ
    arcitavān arcitum arcitvā .
    ☞ p. 364, col. 1.
    arca pūjāyāṃ curā0 ubha0 saka0 seṭ . arcayati te ārci-
    cat ta . arcayāmāsa . “dūrasthamārcayedenam manuḥ .
    “svargaukasāmarcitamarcayitvā” kumā0 .

    Kṛdantarūpamālā

    ☞ p. 34.
    (36) “arca pūjāyām” (I-bhvādiḥ-204-saka. se. para.)

    ‘pūjāyāṃ ṇau vibhāṣā'rcerarcayatyarcate'rcati . bhūvādau pāṭha-

    sāmarthyāt kartṛgāmiphale'rcati ..’ (ślo-49.) iti devaḥ .

    arcakaḥ-rcikā, arcakaḥ-rcikā, 1 arciciṣakaḥ-ṣikā;

    arcitā-trī, arcayitā-trī, arciciṣitā-trī;

    arcan-ntī, arcayan-ntī, arciciṣan-ntī;

    arciṣyan-ntī-tī, arcayiṣyan-ntī-tī, arciciṣiṣyan-ntī-tī;

    — arcayamānaḥ, arcayiṣyamāṇaḥ;

    a 1 rk-arcau-arcaḥ; — --

    arcitam- A taḥ- 2 tavān, arcitaḥ, arciciṣitam-taḥ-tavān;

    arcaḥ, arcaḥ, arciciṣuḥ, arcicayiṣuḥ;

    arcitavyam, arcayitavyam, arciciṣitavyam;

    arcanīyam, arcanīyam, arciciṣaṇīyam; 3 arcyam B, arcyam, arciciṣyam;

    īṣadarcaḥ-durarcaḥ-svarcaḥ; — --

    arcyamānaḥ, arcyamānaḥ, arciciṣyamāṇaḥ;

    arcaḥ, arcaḥ, arciciṣaḥ;

    arcitum, arcayitum, arciciṣitum;

    arcā, arcanā, arciciṣā, arcicayiṣā;

    arcanam, arcanam, arciciṣaṇam;

    arcitvā, arcayi B tvā, arciciṣitvā;

    samarcya, samarcya, samarciciṣya;

    arcam 2, arcitvā 2, arcam 2, arcayitvā 2, arciciṣam 2; arciciṣitvā 2; 1 arkkaḥ;

    [Footnote]1. ‘na ndrāḥ saṃyogādayaḥ’ (6-1-3)

    iti rephasya dvitvaniṣedhaḥ .

    [Footnote]1. ā. ‘rātsasya’ (8-2-24) iti niya-

    māt cakārasya lopo na .

    [Footnote]A. ‘surārcite mlecchajanairdurāsade śrī-

    lāñchitāṅge smitapuṣpalāñchite’ dhā.

    kā. 1-28.

    [Footnote]2. ‘matibuddhipūjārthebhyaśca’ (3-2-188)

    iti vartamāne ktaḥ . rājñāmarcitaḥ

    ‘ktasya ca vartamāne’ (2-3-67) iti

    ṣaṣṭhī .

    [Footnote]3. niṣṭhāyāṃ seṭtvāt ‘cajoḥ’ -(7-3-52)

    iti kutvaṃ na .

    [Footnote]B. “athārdhyaṃ madhuparkādyamupanīyā''-

    darādasau . arcayitvā phalairarcyau

    sarvatrākhyadanāmayam” bha. kā. 6-71.

    [Footnote]B. “athārdhyaṃ madhuparkādyamupanīyā''-

    darādasau . arcayitvā phalairarcyau

    sarvatrākhyadanāmayam” bha. kā. 6-71.

    [Footnote]1. auṇādikaḥ kaḥ pratyayaḥ . arcyate,

    arcayanti vā taṃ iti vyutpattiḥ--

    (da. u. 3-18) bhāskaro puṣpajā-

    tiśca .

    ☞ p. 35.
    (37) ‘arca pūjāyām’ (X-curādiḥ-1809. se. u. ^ā ādhṛṣīyaḥ .)

    ‘pūjāyāṃ ṇau vibhāṣā'rcerarcayatyarcate'rcati . bhūvādau pāṭhasāmarthyāt

    kartṛgāmiphale'rcati ..’ (ślo. 49.) iti devaḥ .

    arcakaḥ-rcikā ityādikānāṃ ṇyantāṇyantasādhāraṇyena likhitatvāt

    pūrvokta (36) pūjārthakārcativadrūpāṇi jñeyāni . ṇyantāt sani tu

    arcicayiṣakaḥ-ṣikā, arcicayiṣyam;

    arcicayiṣitā-trī, arcicayiṣyamāṇaḥ;

    arcicayiṣan-ntī, arcicayiṣaḥ;

    arcicayiṣiṣyan-ntī-tī, arcicayiṣitum;

    arcicayiṣamāṇaḥ, arcicayiṣā;

    arcicayiṣiṣyamāṇaḥ, arcicayiṣaṇam;

    arcicayiṣitam-taḥ-tavān, arcicayiṣitvā, samarcicayiṣya;

    arcicayiṣuḥ, arcicayiṣam 2, arcicayiṣitavyam; arcicayiṣitvā 2,

    arcicayiṣaṇīyam;

    imāni rūpāṇi—iti viśeṣaḥ .

    ^ā. ‘ādhṛṣādvā’ (ga. sū.) iti ṇico vaikalpikatvam . ‘śeṣāt kartari

    parasmaipadam’ (1-3-78) iti ṇijabhāvapakṣe parasmaipadī . śākaṭāyanastu

    anudāttettvamasya dhātoraṅgīkṛtyātmanepaditvaṃ brūte . tatpakṣe śānaci ‘arcamānaḥ’

    iti rūpam .