apsā
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 224, col. 2.
apsā Tatpur. m. (
-psāḥ) (ved.)
1 Giving water, giving rain,
an epithet of Soma; e. g. Ṛgv. or Vājas.: aṣāhḻaṃ yutsu pṛ-
tanāsu papriṃ svarṣāmapsāṃ vṛjanasya gopām (Sāyaṇa: apsāmapāṃ
vṛṣṭilakṣaṇānāmudakānāṃ dātāram; Mahīdhara: apo jalāni
sanotītyapsāḥ . tam); or Ṛgv.: pavasva devamādano vicarṣaṇi-
rapsā indrāya varuṇāya vāyave (Sāyaṇa: apsā apāṃ dātā).
2 Liking water, an epithet of Soma; e. g. Ṛgv. or Sāmav.:
apsā indrāya vāyave varuṇāya marudbhyaḥ (Sāyaṇa: apsā vasa-
tīvarīnāmadheyānāmapāṃ saṃbhaktā). 3 Liking work, active; e. g.
Ṛgv.: agnirapsāmṛtīṣahaṃ vīraṃ dadāti satpatim (Sāyaṇa: a-
psāmapāmāptavyānāṃ karmaṇāṃ sanitāraṃ saṃbhaktāram). E. ap
(1. 2. water, 3. work) and sā (san, kṛt aff. viṭ).
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 59, col. 2.
apsā ap-sā, ās, m. (fr.
ap and rt.
san), Ved.
giving water.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 47, col. 3.
☞
p. 59, col. 3.
ap-sā́ b mfn. (√
san), giving water,
RV.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 322.
apsā́ (2.
ap + sā adj.) adj. (
Nass spendend)
erquickend, Stärke verleihend:
svàrṣāmàpsāṃ vṛ̀janâsya gopām ṚV. 1, 91, 21.
pavâsva devàmādânò vicârṣaṇiràpsā indrā̂yà varûṇāya vā̀yavê 9, 84, 1.
àgniràpsāmṛ̂tī̀ṣahâṃ vī̀raṃ dâdātì satpâtim 6, 14, 4.
Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda
☞
p. 80.
ap-sā́, a., ursprünglich: 1)
Nass [ap],
spendend [san]; daher 2)
erquickend, stärkend. -ā́s [s. m.] 1) sómas {777,20}; {783,8}; {796,1}.
-ā́m 1) {91,21} (sómam). 2) vīrám {455,4}.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 82, col. 3.
apsā́ Adj. ( Nass spendend ) erquickend , stärkend.
Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch
☞
p. 53, col. 3.
apsā́ , lies: Wasser gewinnend, so v.a. siegreich überh.
Vācaspatyam
☞
p. 267, col. 1.
apsā tri0 apojalāni sanati dadāti sana—viṭ . jala-
ṭātari “āṣāḍhaṃ yutsu pṛtanāsu papriṃ svarṣāmapsāmiti”
ṛ0 1, 91, 21, “apsāṃ jalānāṃ dātāram” bhā0 .
“pavasva devamādano vicarṣaṇirapsāḥ” ṛ0 9, 84 .
Bergaigne Études sur le lexique du Ṛgveda
☞
p. 99.