Blog
Sanskrit
About
apradhāna
Sanskrit-English
Sanskrit-French
Sanskrit-German
Sanskrit-Sanskrit
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 50 .
apradhāna n. (
-naṃ ) Subordinate, secondary.
E. a neg. pradhāna principal: (always neuter.)
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 39, col. 1 .
a-pradhāna (naṃ) 1. n. A subordinate.
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 213, col. 2 .
apradhāna Tatpur. 1. m. f. n. (
-naḥ-nā-nam ) Not principal,
subordinate, secondary; e. g. Hitop.: karaṭako brūte . āvāṃ
tāvadapradhānau .--In most instances, however, the word
occurs only as a neuter either as an attribute to a noun or
absolutely or as part of a compound, in the sense: ‘any
thing secondary, a secondary object, a secondary act &c.’,
e. g. in Pāṇini' s Sūtra: sahayukte'pradhāne; or in the Kāsikā
on Pāṇ. (halādiḥ śeṣaḥ):…apare tu bruvate . śeṣaśabdo'yaṃ
nivṛttyā viśiṣṭamavasthānamāha . tadavasthānamuktito yadyapi pra-
dhānam . avidheyattvāttu tadapradhānam . nivṛttireva tu vidheyatvā-
tpradhānam; or in the Kārikā to Pāṇ. (akathitaṃ ca): pradhāna-
karmaṇyākhyeye lādīnāhurdvikarmaṇām . apradhāne duhādīnāṃ ṇyante
kartuśca karmaṇaḥ; or in Bharatas. (on Vopadeva' s Sūtra sahavā-
raṇa°° ) sahayogasya pradhānāpradhānatvāviśeṣokteḥ &c. … . na
ca pitāputrasaṃbandhena pradhānāpradhānatā &c., where the affixes
tva and tal belong to the whole compound pradhānāpradhāna;
or in the Jaiminīya-nyāyam.: pradhānasya prayoktṛtvamapradhānapra-
yoktṛtā &c. E. a neg. and pradhāna .
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 58, col. 2 .
apradhāna a-pradhāna, as, ā, am, not princi-
pal, subordinate, secondary.
—Apradhāna-tā, f. or
apradhāna-tva, am, n. subordination, inferiority.
Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 122, col. 2 .
apradhāna a. Subordinate, secondary, inferior;
āvāṃ tāvadapradhānau H. 2.
— naṃ (°tā, °tvaṃ)
1 Subordinate or secondary state, inferiority.
2 A secondary or subordinate act. (The word
apradhāna usually occurs in the neuter gender either by itself, or as an attribute to a noun, or as last member of
comp. ).
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 31 .
apradhāna a. not principal; subordinate or secondary; n. anything subord. or sec. Abstr. °tā f., °tva n.
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 21, col. 3 .
apradhāna a-pradhāna, a. subordinate; n. subordinate person (gr. ); -tā, f., -tva, n. subordinate position.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 58, col. 2 .
a-pradhāna mfn. not principal, subordinate, secondary,
Pāṇ. ii, 3, 19, &c.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 41, col. 2 .
apradhāna n. (-naṃ ) Subordinate, secondary.
E. a neg. pradhāna principal: (al- ways neuter.)
Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
vol. 1,
p. 162 .
apradhāna a. Subordinate, secondary, inferior; āvāṃ tāvadapradhānau H.2. -nam (˚tā , ˚tvam ) 1 Subordinate or secondary state, inferiority. -2 A secondary or subordinate act. (The word apradhāna usually occurs in the neuter gender either by itself, or as an attribute to a noun, or as last member of comp.)
Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 35, col. 1 .
apradhāna apradhāna n. (dhā) une chose subordonnée, secondaire.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 57, col. 2 .
a-pradhāna- a. subordonné;
-tā- f. situation subordonnée.
Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit
☞
vol. 1,
p. 51 .
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 317 .
apradhāna (3.
a + pra° )
1) adj. nicht obenan stehend, untergeordnet : apradhānaḥ pradhānaḥ syātsevate yadi pārthivam . pradhāno 'pyapradhānaḥ syādyadi sevāvivarjitaḥ .. PAÑCAT. I, 40. 11, 17. apradhānakālaṃ (aṅgaṃ ) sakṛt (eva kartavyam ) KĀTY. ŚR. 1, 7, 15.
— 2) n. das Untergeordnete AK. 3, 2, 9. H. 1441.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 80, col. 3 .
apradhāna Adj.
nicht obenan stehend , eine untergeordnete Stellung einnehmend Spr. 453. 464.
P. 2,3,19. (könnte hier auch n.
etwas Untergeordnetes sein).
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 22, col. 1 .
apradhāna untergeordnet; n. Nebenperson(g.) Abstr. °tā f. , °tva n.
Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch
☞
p. 52, col. 2 .
apradhāna Adj. (f. ā ), Hemādri 1, 514, 20.
Abhidhānaratnamālā of Halāyudha
☞
p. 99 .
apradhāna; sattvādau rūpādau śauryādau tantuṣu prayogajñāḥ . guṇaśabdaṃ siñjinyāṃ prayojayantyapradhāne'pi .. 865 .. 5.1.1.865
Vācaspatyam
☞
p. 262, col. 1 .
apradhāna na0 na pradhānam . 1 pradhānabhinne mukhyabhinne gauṇe . “pradhānakarmmaṇyākhyaye lādīnāhurdvikarmmaṇām apradhāne duhādīnāṃ ṇyante karttuśca karmmaṇaḥ ” hariḥ karmmaṇo'pradhāna- tvañca apradhānakriyāphalāśrayatvam . “prādhānyaṃ hi vidheryatra pratiṣedhe'pradhānateti ” bhāṭṭāḥ 2 anutkṛṣṭe asya trili- ṅgatvamapīṣyate . “apradhānaḥ pradhānaḥ syāt sevate yadi pārthivam . pradhānī'pyapradhānaḥ syādyadi sevāvivarjitaḥ ” nīti0 . 3 pradhānakarmmāṅge na0 “apradhānakālaṃ sakṛdasanni- pātāt ” kātyā0 1, 7, 15, ayamarthaḥ . “vasante brāhmaṇo'gnīnādaghītetyanārabhyādhītamapyādhānamagnihotrādī- nāmaṅgamiti kṛtvā cintyate kimaṅgaṃ sat ādhānaṃ pratikarma pratiprayogaṃ ca bhedena karttavyam uta sarvvaprayogāṇāṃ sādhā- raṇaṃ sakṛditi . tatra karmmāṅgatve prayājādyaṅgavat pratikarma- bhedena karttavyam na ca vahiḥkālatvenāgṛhyamāṇaviśeṣatā, yadyasyānantaraṃ kriyate tattadarthamityānantaryyeṇa viśeṣagraha- ṇāt . tasmāt pratikarmabhedenādhānaprāptāvidamucyate apra- dhānakālaṃ yadaṅgamādhānasadṛśam tatsakṛdeva karttavyam na bhedena karmaṇa ādau . kutaḥ? asaṃnipātāt na caitat kasyacit karmaṇaḥ prakrame karmamadhye vā saṃnipatitam yena viśeṣagrahaṇaṃ syāt kintu yadeva kiñcidagnikāryyaṃ nimittavaśāt- kāmavaśādvā yathākāmaṃ prāptam tadarthamādhāsye'gnīniti, na tu kañcideva karmaviśeṣamabhisaṃdhāyādhānam evamanabhi- saṃhitkarmaviśeṣeṇa saryoddeśenādhāne kṛte yadyapi kāraṇa- vaśāt kiñcit karma prathamamāpatati tathāpi na tādarthyameva bhavati prathamāvasthāyāmeva sarvāthatvāvadhāraṇāt tasmāt apradhāmakālīnatvāt makṛdeva kāryyāmiti ” kātyā0 vyā0 .