• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • aphala

    See also aphalaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 51.
    aphala mfn. (-laḥ-lā-laṃ)

    1 Unfruitful, barren.

    2 Vain, unproductive. f. (-lā)

    1 The aloe plant, (Aloes perfoliata.)

    2 Another plant, (Flacoartia cataphracta.)

    E. a neg. phala fruit.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 39, col. 1.
    a-phala (laḥ-lā-laṃ) a. Fruitless; vain.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 225, col. 2.
    aphala Bahuvr. 1. m. f. n. (-laḥ-lā-lam) 1 Without fruits,

    as trees, plants &c.; e. g. in the Vājas.: yāḥ phalinīryā

    aphalā apuṣpā yāśca puṣpiṇīḥ (scil. oṣadhayaḥ). 2 Result-

    less, useless; e. g. in Manu: yathā ṣaṇḍo'phalaḥ strīṣu yathā

    gaurgavi cāphalā . yathā cājñe'phalaṃ dānaṃ tathā vipro'nṛco

    'phalaḥ. 3 Emasculated, unmanned; e. g. in the Rāmāy.:

    aphalastu tataḥ śakraḥ (through the curse of Gautama).

    2. m. (-laḥ) The name of a plant (Tamarix Indica;

    see jhāvuka).

    3. f. (-lā) The name of two plants: a. Flacourtia ca-

    taracta, see bhūmyāmalakī; b. Socotrine aloe (Aloes perfoliata),

    see adalā. E. a priv. and phala.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 59, col. 2.
    aphala a-phala, as, ā, am, unfruitful,

    barren; vain, unproductive; deprived of virility; (as),

    m., N, of a plant, Tamarix Indica; (ā), f. the Aloe

    plant, Aloes Perfoliata; another plant, Flacourtia Cata-

    phracta. —A-phala-kāṅkṣin, ī, iṇī, i, disinterested,

    not looking to beneficial consequences. —Aphala-tā,

    f. or aphala-tva, am, n. barreness, unprofitableness.

    —A-phala-prepsu, us, us, u, one who desires no

    recompense.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 124, col. 2.
    aphala a. [na. ba.]

    1 Unfruitful, fruitless, barren (lit. & fig.); °lā oṣadhayaḥ, °laṃ kāryaṃ &c.

    2 Unproductive, useless, vain; yathā ṣaṃḍho'phalaḥ strīṣu yathā gaurgavi cāphalā . yathā cājñe'phalaṃ dānaṃ tathā vipro'nṛco'phalaḥ Ms. 2. 158.

    3 Deprived of virility, castrated; emasculated; aphalohaṃ kṛtastena krodhātsā ca nirākṛtā Rām.

    laḥ

    1 N. of a plant (jhābuka).

    2 A goat.

    The Aloe plant (ghṛtakumārī); another plant ( bhūmyāmalakī).

    Comp.

    ākāṃkṣin, prepsu a. one who desires no reward (for his labours), disinterested; aphalākāṃkṣibhiryajñaḥ kriyate brahmavādibhiḥ Mb.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 32.
    aphalá a. fruitless (l.&f.); emasculated.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    p. 22, col. 1.
    aphala a-phalá, a. unfruitful; fruitless; castrated;
    -prepsu, a. desiring no reward;
    -ākāṅkṣin, a. expecting no reward.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 59, col. 3.
    a-phalá mf(ā́)n. unfruitful, barren, RV. x, 97, 15, &c.
    p. 59, col. 3.
    vain, unproductive, RV. x, 71, 5, &c.
    p. 59, col. 3.
    deprived of virility, R. i, 49, 1 & 11
    p. 59, col. 3.
    a-phalá m. Tamarix Indica

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 42, col. 1.
    aphala

    mfn. (-laḥ-lā-laṃ)

    1. Unfruitful, barren.

    2. Vain, unproductive.

    f.
    (-lā)

    1. The aloe plant, (Aloes perfoliata.)

    2. Another plant,
    (Flacoartia cataphracta.)

    E. a neg. phala fruit.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 165.
    aphala a. [na. ba.] 1 Unfruitful, fruitless, barren (lit. & fig.); yāḥ phalinīryā aphalāḥ Rv.10.97.15. ˚lā oṣadhayaḥ, ˚laṃ kāryam &c. -2 Unproductive, useless, vain; yathā ṣaṇḍho'phalaḥ strīṣu yathā gaurgavi cāphalā | yathā cājñe'phalaṃ dānaṃ tathā vipro'nṛco'phalaḥ Ms.2.158. -3 Deprived of virility, castrated; emasculated; aphalo'haṃ kṛtastena krodhātsā ca nirākṛtā Rām.1.49.3. -laḥ 1 N. of a plant (Mar. jhābuka) Tamarix Indica -2 A goat. - The Aloe plant (Mar. ghṛtakumārī koraphaḍa); another plant (Mar. bhūmyāmalakī). -Comp. -ākāṅkṣin, -prepsu a. one who desires no reward (for his labours), disinterested; aphalākāṅkṣibhiryajñaḥ kriyate brahmavādibhiḥ Mb.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 35, col. 2.
    aphala aphala a. sans fruit.

    aphalaprepsu a. (pra, āp) qui ne désire pas de récompense.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 58, col. 2.
    a-phala- a. sans profit; infructueux, vain; privé de virilité; -tā- f. stérilité; -vant- a. sans conséquences.

    °prepsu- a. qui ne désire pas de récompense.

    aphalākāṅkṣin- a. qui n'attend pas de récompense .

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 322.
    aphalá (3. a + phala)

    1) adj. f. ā .

    a) fruchtlos, unfruchtbar (Gegens. phalin), eig. und übertr. AK. 2, 4, 1, 7. H. 1516. ṚV. 10, 71, 5. 97, 15. AV. 8, 7, 27. vṛkṣo nāpuṣpitaḥ kaścidaphalo vātra dṛśyate R. 4, 59, 12. yathā ṣaṇḍho 'phalaḥ strīṣu yathā gaurgavi cāphalā . yathā cājñe 'phalaṃ dānaṃ tathā vipro 'nṛco 'phalaḥ .. M. 2, 158. tasyāphalāḥ kriyāḥ 234. 3, 56. SUŚR. 1, 7, 9.

    — b) entmannt, castrirt: śakraḥ R. 1, 49, 1. meṣān 11.

    — 2) m. N. einer Pflanze, Tamarix indica (jhāvuka), ŚABDAC. im ŚKDR.

    — 3) f. °lā N. zweier Pflanzen:

    a) Aloe indica Royle, eine Staude, die keine Früchte trägt; vgl. ghṛtakumārī .

    — b) angeblich Flacourtia cataphracta Roxb. (bhūmyāmalakī), ein Baum mit angenehmen Früchten, ŚABDAC. im ŚKDR.; vgl. tālī .

    vol. 5, p. 1015.
    aphala

    1)

    a) keinen Nutzen bringend, von dem oder wovon man keinen Vortheil hat Spr. 1128. DAŚAK. in BENF. Chr. 185, 8.

    Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda

    p. 81.
    a-phalá, a., ohne Frucht [phála]; 2) bildlich: fruchtlos, unfruchtbar.

    -ā́m 2) {897,4} vā́cam (par. apuṣpā́m).

    -ā́s [N. p. f.] {923,15} (óṣadhayas).

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 82, col. 3.
    aphalá

    — 1) Adj. (f. ā)

    — a) ohne Frucht.

    — b) fruchtlos , unfruchtbar , keinen Nutzen bringend , ohne Erfolg , vergeblich 71,26. 75,8. GAUT. 9,46. Spr. 424. 479. Dazu Nom.abstr. °tā f. MBH. 3,79,14.

    — c) entmannt , castrirt 88,13. 30.

    — 2) *m. Tamarix indica.

    — 3) *f. ā Aloe_indica Royle und Flacourtia_cataphracta Roxb.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    p. 22, col. 2.
    aphalá unfruchtbar, vergeblich; impotent.

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    p. 87.
    aphala;
    moghaṃ mudhā'phalaṃ bandhyaṃ nataṃ namraṃ ca bandhuram .. 760 ..
    4.1.1.760

    Vācaspatyam

    p. 268, col. 1.
    aphala tri0 nāsti phalaṃ puṣpaprabhavaṃ dharmmaprabhavaṃ sukhādikaṃ vā yasya .
    1 bandhye phalakāle phalaśūnye (rām̐ḍāvṛkṣe) 2 dharmakāryasukhādi-
    śūnye 3 niṣphale ca . yathā ṣauṇḍa'phalaḥ strīṣu yathā
    gaurgavi cāphalā . yathā cājñe'phalaṃ dānaṃ tathā vipro'nṛ-
    cophala iti manuḥ . aphalaṃ dānamāha mamuḥ dhūrtte vandini
    malle ca kuvaidye kitave śaṭhe cāṭacāraṇadāseṣu dattaṃ bhavati
    niṣphalamiti hārītaḥ . athāsaddravyadānamasvargyaṃ dattvā
    paritapyate tarhyadānamaphalaṃ yaccopakāriṇe dadāti yacca
    tanmātraṃ parikliṣṭaṃ yacca sopadhaṃ dadāti anyaśrāvitamalpaṃ
    yaccāpātrāya dadāti aniṣṭadānaṃ sravati yacca dattvā
    prakīrttyate smayadānaṃ yaccāśraddhayā dadāti krodhādrākṣasaṃ
    yaccākruśya dadāti dattvā vā krośati asatkṛtaṃ paiśācaṃ
    yaccāvajñātaṃ dadāti bāvajānīte mumūrṣostāmasaṃ yaccāprakṛto
    dadāti . etairdānopasargairupasṛṣṭaṃ dānamapraśastamasvargya-
    mayaśasyamadhruvaphalaṃ bhavatyalpaphalaṃ vā raghu0 (jhāu) . 4 jhāvukavṛkṣe
    pu0 tasya phalaśūnyatvāttathātvam . nāsti phalamiva vṛṣaṇāvasya .
    5 indre! sa hi gautamaśāpāt vṛṣaṇaśūnyomeṣavṛṣaṇaścāsīt
    yathoktaṃ rāmāyaṇe nityaṃ puṣpaphalopetaiḥ pādapairūpaśobhite .. sa
    ceha tapa ātiṣṭhadahalyāsahito muniḥ . saṃvatsarasahasrāṇi
    bahūni raghunandana! .. tasyāntaraṃ viditvātha kāmārtastridi-
    veśvaraḥ . muniveśadharo bhūtvā so'halyāmidamabravīt ..
    ṛtukālaḥ pratīkṣyo'pi na pratokṣe sumadhyame . saṃgamaṃ śoghra-
    micchāmi pṛthuśroṇi! saha tvayā .. muniveśadharaṃ śakraṃ sā
    jñātvāpi paraṃtapa! . matiṃ cakāra durmedhā devarājakūtuha-
    tāt ityupṛkramyaḥ .. so'pi dṛṣṭvaiva devendraṃ muniveśadharaṃ
    muniḥ .. durvṛttaṃ vṛttasaṃpanno roṣādvacanamabravīt . mama
    rūpaṃ samāsthāya kṛtavānasi durmate! .. akartavyamidaṃ
    yasmāttasmāt tvaṃ viphalo bhava . gautamenaivamuktasya saroṣeṇa
    mahātmanā .. petaturvṛṣaṇau bhūmau sahasrākṣasya rāghava! .
    vyathitaḥ sa tadā cāsīddhataujā viphalīkṛtaḥ .. dharṣita-
    stapasogreṇa kaśmalaṃ cāpi so'viśat ityuktvā . gautama
    krodhamutpādya surakāryaṃ cikīrṣuṇā .. aphalo'haṃ kṛtastena
    krodhāt sā ca nirākṛtā . śāpadoṣeṇa tenāsya
    tapovighnaḥ kṛto mayā .. tanmāṃ suragaṇāḥ! sarve! sarṣisaṃghāḥ!
    sacāraṇāḥ . surakāryārthamaphalaṃ saphabaṃ kartumarhatha .. śatakra
    torvacaḥ śrutvā devā agnipurogamāḥ . ūcuḥ pitṛgaṇān
    vākyamidaṃ tatra samāgatān .. eṣa meṣaḥ savṛṣaṇaḥśakraścā-
    vṛṣaṇīkṛtaḥ . asyemau vṛṣaṇau cchittvā mahendrāya prayacchata ..
    aphalastu kṛto meṣaḥ parāṃ tuṣṭimupaiṣyati . bhavatāmupayogena
    taccāsya sumahat phalam .. tasmānmeṣasya vṛṣaṇau cchrittvemau
    dātumarhata . indrāya surakāryārthaṃ viphalāya pitāmahāḥ! ..
    śrutvāthāgnipurogāṇāṃ devānāṃ pitaro vacaḥ . utkṛtya meṣa-
    vṛṣaṇāvindrāyopadadustadā .. tataḥprabhṛti kāvutstha! pitaraḥ
    kavyabhojinaḥ . aphalaṃ bhuñjate meṣaṃ saphalaṃ tu na bhuñjate ..
    indraśca meṣavṛṣaṇastataḥprabhṛti rāghava! gautamasya prabhāvena
    babhūvāmitatejasaḥ rāmā0 .. 6 meṣe ca tasya vṛṣaṇena
    śakravṛṣaṇakaraṇāttasya tathātvam nāsti phalaṃ yasyāḥ jāti-
    tve'pi phalānnaña iti pā0 ga0 ajāditvāt ṭāp .
    7 ghṛtakumāryyām 8 bhūmyākalyāñca strī tayoḥ phalaśūnya-
    tvāttathātvam . phalaṃ prayojanam 9 tacchūnye tri0 . anyathā
    te varttamānasyādharmmobhavatatyaphalā ca vidyā suśru0 .
    yathā ṣaṇḍa ityādi manuḥ .