• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • apekṣ


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 56, col. 2.
    apekṣ apekṣ (apa-īkṣ), cl. I. A. ape-

    kṣate, -ṣitum, to look away, to look round, to

    look about for something; to have some design; to

    have regard to, to respect; to look for, wait for,

    except, hope; to require, to have an eye to; with

    na, not to like.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 119, col. 2.
    apekṣ [apa-īkṣ] 1 A.

    1 To look round or about for something, to look or hope for, expect.

    2 To wait for, await; sajjo ratho bharturvijayaprasthānamapekṣate Ś. 2 awaits; kṣaṇamapekṣasva U. 7; K. 84; na kālamapekṣate snehaḥ Mk. 7. na svayaṃ daivamādatte puruṣārthamapekṣate H. Pr. 35; pādena nāpaikṣata suṃdarīṇāṃ saṃparkamāśiṃjitanūpureṇa Ku. 3. 26.

    3 To require, (pb) want, stand in need of; wish or desire for; śabdārthau satkaviriva dvayaṃ vidvānapekṣate Śi. 2. 86; na śāleḥ staṃbakaritā vamurguṇamapekṣate Mu. 1. 3; prabhutā ramaṇeṣu yoṣitāṃ na hi bhāvaskhalitānyapekṣate V. 4. 12; Ku. 3. 18; Pt. 2. 26.

    4 To have regard to, look to, have in view, have an eye to; kimapekṣya phalaṃ payodharān dhvanataḥ prārthayate mṛgādhipaḥ Ki. 2. 21; yataḥ śabdo'yaṃ vyaṃjakatve'rthāṃtaramapekṣate S. D.

    5 To take into account or consideration, consider, think of, respect, care for; upakṛtamapi nāpekṣate K. 35, 197, 257, 315; nūnamasyāyamanapokṣitāsmadavastho vyāpāraḥ Māl. 9; analeṣviṣṭavān kasmānna tvayā'pekṣitaḥ pitā Bk. 6. 128 Ś. 5. 16, Ms. 8. 309; with na not to like, not to care for; anapekṣitarājarājaṃ Mu. 3. 18; tadānapekṣya svaśarīramārdavaṃ Ku. 5. 18.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 56, col. 2.
    apekṣ (√ īkṣ) to look away, to look round, AV.; ŚBr.; to have some design; to have regard to, to respect; to look for, wait for; to expect, hope; to require, have an eye to, Sāh.; with na, not to like, Kathās.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 158.
    apekṣ [ap-īkṣ] 1 A. 1 To look round or about for something, to look or hope for, expect. -2 To wait for, await; sajjo ratho bharturvijayaprasthānamapekṣate Ś.2 awaits; kṣaṇamapekṣasva U.7; K.84; na kālamapekṣate snehaḥ Mk.7. na svayaṃ daivamādatte puruṣārthamapekṣate H.Pr.30; pādena nāpaikṣata sundarīṇāṃ saṃparkamāsi- ñjitanūpureṇa Ku.3.26. -3 To require, want, stand in need of; wish or desire for; śabdārthau satkaviriva dvayaṃ vidvānapekṣate Śi.2.86; na śāleḥ stambakaritā vapturguṇamapekṣate Mu.1.3; prabhutā ramaṇeṣu yoṣitāṃ na hi bhāvaskhalitānyapekṣate V.4.26; Ku.3.18; Pt.2.26. -4 To have regard to, look to, have in view, have an eye to; kimapekṣya phalaṃ payodharān dhvanataḥ prārthayate mṛgādhipaḥ Ki.2.21; yataḥ śabdo'yaṃ vyañjakatve'rthāntaramapekṣate S. D. -5 To take into account or consideration, consider, think of, respect, care for; upakṛtamapi nāpekṣate K.35,197,257,315; nūnamasyāyamanapekṣitāsmadavastho vyāpāraḥ Māl.9; anale- ṣviṣṭavān kasmānna tvayā'pekṣitaḥ pitā Bk.6.128; Ś.5.16, Ms.8.309; with na not to like, not to care for; anapekṣitarāja- rājam Mu.3.18; tadānapekṣya svaśarīramārdavam Ku.5.18.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 55, col. 2.
    apekṣ- (ĪKṢ-) moy. respecter, avoir égard; attendre; avoir besoin, avoir en vue, désirer.

    Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit

    vol. 1, p. 50.