• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • apavargaḥ

    See also apavarga.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 112, col. 2.
    apavargaḥ

    1 Completion, end, fulfilment or accomplishment of an action; apavarge tṛtīyā P. II. 3. 6; III. 4. 60; (apavargaḥ = kriyāprāptiḥ or samāptiḥ Sk.); kriyāpavargeṣvanujīvisātkṛtāḥ Ki. 1. 14; apavarge tṛtīyeti bhaṇataḥ pāṇinerapi N. 17. 68; Ki. 16. 49; paṃca° coming to an end in 5 days.

    2 An exception, special rule; abhivyāpyāpakarṣaṇamapavargaḥ Suśr.

    3 Absolution, final beatitude; apavargamahodayārthayorbhuvamaṃśāviva dharmayorgatau R. 8. 16; jñānena cāpavargaḥ Sāṅ. K. 44

    4 A gift, donation.

    5 Abandonment.

    6 Throwing, discharge (as of arrows); Ki. 16. 20.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 148.
    apavargaḥ 1 Completion, end, fufilment or accomplishment of an action; apavarge tṛtīyā P.II.3.6; III.4.60; (apavargaḥ = kriyāprāptiḥ or samāptiḥ Sk.) teṣāṃ caivāpavargāya mārgaṃ paśyāmi nāṇḍaja Mb.5.113.17. kriyāpavargeṣvanujīvisātkṛtāḥ Ki.1.14; apavarge tṛtīyeti bhaṇataḥ pāṇinerapi N.17.68; Ki.16.49; pañca˚ coming to an end in 5 days. -2 An exception, special rule; abhivyāpyāpakarṣaṇamapavargaḥ Suśr. -3 Absolution, final beatitude; apavargamahodayārthayorbhuvamaṃśāviva dharmayorgatau R.8.16; jñānena cāpavargaḥ Sāṅkhya K.44 -4 A gift, donation. -5 Abandonment. ātmadoṣāpavargeṇa tadyācñā janamohinī Bhāg.10.23.46.; -6 Throwing, discharge (as of arrows); muṣṭerasaṃbheda ivāpavarge Ki.16.20. -7 Cessation, end; kriyāṇāmarthaśeṣatvāt pratyakṣatastannivṛttyā apavargaḥ syāt | Ms.11.1.27.

    Śabdakalpadruma

    vol. 1, p. 65.
    apavargaḥ , puṃ, (apavṛjyate saṃsāraḥ mucyate'nena, apa
    + vṛj + ghañ kutvaṃ .) mokṣaḥ . tyāgaḥ . kriyā-
    vasānasāphalyaṃ . karmmaphalaṃ . iti viśvamedinyau ..
    kriyāntaḥ . kāryyasamāptiḥ . iti jaṭādharo ratnā-
    valī ca .. pūrṇatā . iti dharaṇī .. (nirvvāṇaṃ .
    muktiḥ . apavargamahodayārthayorbhuvamaṃśāviva dharmma-
    yorgatau iti raghuvaṃśe . samāptiḥ . śeṣaḥ .
    avasānaṃ . kriyāpavargeghvanujīvisātkṛtāḥ kṛta-
    jñatāmasya vadanti sampadaḥ . iti bhāraviḥ .)