• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • apatnīka


    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 161, col. 2.
    apatnīka Bahuvr. m. f. n. (-kaḥ-kā-kam) Without a wife. E.

    a priv. and patnī, samās. aff. kap.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 49, col. 3.
    apatnīka a-patnīka, as, ā, am, without a

    wife.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 106, col. 1.
    apatnīka a.

    1 Without a wife (when she is either absent or dead).

    2 To be performed without the company of a wife; apatnīkaḥ pitṛyajñaḥ Kāty.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    p. 19, col. 2.
    apatnīka a-patnī-ka, a. wifeless.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 49, col. 1.
    a-patnīka mfn. not having a wife, AitBr.; KātyŚr.
    p. 49, col. 1.
    where the wife is not present, KātyŚr.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 140.
    apatnīka a. 1 Without a wife (when she is either absent or dead). -2 To be performed without the company of a wife; apatnīkaḥ pitṛyajñaḥ Kāty.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 280.
    apatnīka (von 3. a + patnī) adj.

    1) keine Gemahlin habend: tadāhurapatnīko 'pyagnihotramāhare3t AIT. BR. 7, 9. KĀTY. ŚR. 2, 5, 18.

    — 2) wobei die Gemahlin fehlt: pitṛyajñaḥ KĀTY. ŚR. 5, 8, 5.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 70, col. 1.
    apatnīka Adj.

    — 1) keine Gattin habend Spr. 7625.

    — 2) wobei die Gattin fehlt.

    Vācaspatyam

    p. 225, col. 2.
    apatnīka pu0 nāsti sannikarṣe karmmayogyā, mṛtyā vā patnī yasya
    kap . asannikṛṣṭapatnīke, karmmāyogyapatnīke, mṛtapatnīke
    ca . apatnīkasyāhavanīye tacchrāpiṇaḥ kātyā0 2, 5,
    18 . apatnīkasya rajodoṣaprasavapravāsādinā asannihita-
    patrīkasya tacchrāpiṇa āhavanīyaśrāpiṇaḥ āhavanīye haviḥ-
    śrapaṇaṃ kurvvato yajamānasya āhavanīye ājyamadhiśrayatī
    tyukteḥ . āhavanoyaśrāpiṇo'pi sannihitāyāṃ patnyāṃ gārha-
    patya evājyamadhiśrayati, śākhāntare caivaṃ śrūyate yasya vratye'-
    hani patnyanālaṃbhuktī (rajasvalā) syāttāmanaparudhya yaje-
    teti . kecit apatnīko mṛtapatnīka ityāhuḥ tasyā-
    pyekākina evāghānaṃ śrūyate āśvalāyanabrāhmaṇe, patnyāṃ
    mṛtāyāmagnibhirdagdhāyāṃ punarvivāhāsambhave ātmārthamagnyā-
    dhānamāhāpastambaḥ darśapaurṇamāsāgrayarṇārthaṃ, śeṣāṇi karmmāṇi
    na bhavantīti tathā trikāṇḍe maṇḍanaḥ tasmānnagnyai-
    kadeśena dagdhavyā pūrvvamāriṇī patnī jyeṣṭhetarā vāpi
    yajñapārśve nirūpitam .. kātyāyanaḥ (karmapradīpe) mṛtā-
    yāmapi bhāryyāyāṃ vaidikāgnīnnahi tyajet . upādhināpi
    tatkarma yāvajjīvaṃ samāpayediti . tadvyā0 (upādhinā
    svarṇṇāditatpratimūrttyā) . nāsti patnīsahitā yasya kap .
    patnīsyahityarahite . pitṛyajñamupakramya . apatnīkaḥ
    kātyā0 5, 7, 5 . pitṛyajño bhavati kebalasyaikākino yaja-
    mānasyaivādhikāro na tu patnīsahitasya . ato'tra patnyāḥ prati-
    ṣedhāt patnīṃ samuhyeti praiṣasyābhāvaḥ . ājyāvekṣaṇaṃ
    tvājyasaṃskāratvādadhvaryyuḥ karotīti tadvyā0 .