apatnīka
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 161, col. 2.
apatnīka Bahuvr. m. f. n. (
-kaḥ-kā-kam) Without a wife. E.
a priv. and patnī, samās. aff. kap.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 49, col. 3.
apatnīka a-patnīka, as, ā, am, without a
wife.
Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 106, col. 1.
apatnīka a. 1 Without a wife (when she is either absent or dead).
2 To be performed without the company of a wife;
apatnīkaḥ pitṛyajñaḥ Kāty.
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 19, col. 2.
apatnīka a-patnī-ka, a. wifeless.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 49, col. 1.
a-patnīka mfn. not having a wife,
AitBr.;
KātyŚr.
☞
p. 49, col. 1.
where the wife is not present,
KātyŚr.
Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
vol. 1,
p. 140.
apatnīka a. 1 Without a wife (when she is either absent or dead). -2 To be performed without the company of a wife; apatnīkaḥ pitṛyajñaḥ Kāty.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 280.
apatnīka (von 3.
a + patnī) adj.
1) keine Gemahlin habend: tadāhurapatnīko 'pyagnihotramāhare3t AIT. BR. 7, 9. KĀTY. ŚR. 2, 5, 18.
— 2) wobei die Gemahlin fehlt: pitṛyajñaḥ KĀTY. ŚR. 5, 8, 5.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 70, col. 1.
apatnīka Adj.
— 1) keine Gattin habend Spr. 7625.
— 2) wobei die Gattin fehlt.
Vācaspatyam
☞
p. 225, col. 2.
apatnīka pu0 nāsti sannikarṣe karmmayogyā, mṛtyā vā patnī yasya
kap . asannikṛṣṭapatnīke, karmmāyogyapatnīke, mṛtapatnīke
ca . “apatnīkasyāhavanīye tacchrāpiṇaḥ” kātyā0 2, 5,
18 . “apatnīkasya rajodoṣaprasavapravāsādinā asannihita-
patrīkasya tacchrāpiṇa āhavanīyaśrāpiṇaḥ āhavanīye haviḥ-
śrapaṇaṃ kurvvato yajamānasya “āhavanīye ājyamadhiśrayatī”
tyukteḥ . āhavanoyaśrāpiṇo'pi sannihitāyāṃ patnyāṃ gārha-
patya evājyamadhiśrayati, śākhāntare caivaṃ śrūyate “yasya vratye'-
hani patnyanālaṃbhuktī (rajasvalā) syāttāmanaparudhya yaje-
teti” . kecit apatnīko mṛtapatnīka ityāhuḥ tasyā-
pyekākina evāghānaṃ śrūyate āśvalāyanabrāhmaṇe, “patnyāṃ
mṛtāyāmagnibhirdagdhāyāṃ punarvivāhāsambhave ātmārthamagnyā-
dhānamāhāpastambaḥ darśapaurṇamāsāgrayarṇārthaṃ, śeṣāṇi karmmāṇi
na bhavantīti” tathā trikāṇḍe maṇḍanaḥ “tasmānnagnyai-
kadeśena dagdhavyā pūrvvamāriṇī patnī jyeṣṭhetarā vāpi
yajñapārśve nirūpitam” .. kātyāyanaḥ (karmapradīpe) “mṛtā-
yāmapi bhāryyāyāṃ vaidikāgnīnnahi tyajet . upādhināpi
tatkarma yāvajjīvaṃ samāpayediti” . tadvyā0 (upādhinā
svarṇṇāditatpratimūrttyā) . nāsti patnīsahitā yasya kap .
patnīsyahityarahite . “pitṛyajñamupakramya” . “apatnīkaḥ”
kātyā0 5, 7, 5 . “pitṛyajño bhavati kebalasyaikākino yaja-
mānasyaivādhikāro na tu patnīsahitasya . ato'tra patnyāḥ prati-
ṣedhāt “patnīṃ samuhyeti praiṣasyābhāvaḥ . ājyāvekṣaṇaṃ
tvājyasaṃskāratvādadhvaryyuḥ karotīti” tadvyā0 .