• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • apasmāra

    See also apasmāraḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 46.
    apasmāra m. (-raḥ) Epilepsy, falling sickness.

    E. apa privation, smṛ to remember, and ghañ affix; loss of memory or sense.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 36, col. 2.
    apa-smāra (raḥ) 1. m. Epilepsy.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 181, col. 2.
    apasmāra Tatpur. m. (-raḥ) (In Medicine.) Epilepsy, falling

    sickness; according to Suśruta, of four kinds, the three

    first produced by the derangement of air, bile and phlegm,

    the fourth by the combination of the three. (A definition

    of Ātreya is: pittaṃ raktaṃ maruccheṣmā udānaḥ kupito bhṛśam .

    prāṇaḥ śirasi saṃkupya kurute naṣṭaceṣṭatām.) In Rhetoric it is

    mentioned as a vyabhicāribhāva or an accessory condition of

    the Erotic (śṛṅgāra), Pathetic (karuṇa), the Fearful (bhayānaka)

    and the Disgustful (bībhatma), and is defined--but happily

    this definition has not guided the Hindu poets in the re-

    presentation of their characters--as ‘dementation caused

    by the planets or similar evil influences and causing falls,

    trembling, perspiration, foaming at the mouth, slavering

    &c.’. E. smṛ with apa, kṛt aff. ghañ.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    p. 34, col. 2.
    apasmāra apasmāra, i. e. apa-smṛ

    + a, m. 1. Epilepsy. 2. Madness,

    Bhartṛ. 1, 88.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 53, col. 3.
    apasmāra apa-smāra, as, m. or apa-smṛti,

    is, f. forgetfulness; epilepsy, falling sickness.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 29.
    apasmāra m. epilepsy (lit. want of memory).

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 53, col. 2.
    apa-smāra m. epilepsy, falling sickness, Suśr. &c.
    p. 1314, col. 2.
    want of memory, confusion of mind (in rhet. one of the Vyabhicāribhāvas, q.v.), Sāh.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 38, col. 2.
    apasmāra

    m. (-raḥ) Epilepsy, falling sickness.

    E. apa privation, smṛ to re-
    member, and ghañ affix; loss of memory or sense.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 33, col. 1.
    apasmāra apasmāra m. (smṛ) épilepsie, mal caduc.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 53, col. 1.
    apa-smāra- m. épilepsie; -in- a. épileptique .

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 297.
    apasmāra (von smar mit apa) m. Besessensein, Tollheit; Fallsucht H. 321. SUŚR. 2, 537, 11. fgg. SĀH. D. 64, 4. 68, 1. Verz. d. B. H. No. 934. 975. 996. 1005. smarāpasmāra BHARTṚ. 1, 88.
    vol. 7, p. 1698.
    apasmāra CARAKA 2, 8. 8, 8.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 74, col. 3.
    apasmāra m. ( Verlust des Bewusstseins ) Besessensein ; Fallsucht CARAKA. 2,8. 8,8.

    Vācaspatyam

    p. 239, col. 2.
    apasmāra pu0 apasmārayati smaraṇaṃ vilopayati apa + smṛ-
    ṇickarttari ac, apagataḥ smāraḥ smaraṇaṃyato vā . 1 roga-
    bhede . sa ca suśrute darśito yathā smṛtirbhūtārthavijñānamapaśca
    parivarjane apasmāra iti proktastato'yaṃ vyādhirantakṛt ..
    miyyādiyogendriyārthakarmmaṇāmatisevanāt . viruddhamalinā-
    hāravihārakupitairmalaiḥ . veganigrahaśīlānāmahitāśuci-
    bhojinām . rajastamo'bhibhūtānāṃ gacchatāñca rajasvalām ..
    tathā kāmabhayodvegakrodhaśokādibhirbhṛśam . cetasyabhihate
    pumsāmapasmāro'bhijāyate .. saṃjñāvaheṣu srotaḥsu doṣavyāpteṣu
    mānavaḥ . rajastamaḥparīteṣumūḍho bhrāntena cetasā .. vikṣipan
    hastapādau ca vijihvabhrūrvilocanaḥ . dantān vādan vaman
    phenaṃ vivṛtākṣaḥ patet kṣitau .. alpakālāntarañcāpi punaḥ
    saṃjñāṃ labheta saḥ . so'pasmāra iti proktaḥ sa ca dṛṣṭaścaturvidhaḥ ..
    vātapittakaphairnṝṇāñcaturthaḥ sannipātataḥ . hṛtkampaḥ śūnyatā
    svedodhyānaṃ mūrcchā pramūḍhatā .. nidrānāśaśca tasmiṃstu bhaviṣyati
    bhavantyatha . vepamāno daśeddantān śvasan phenaṃ vamannapi ..
    yo brūyādvikṛtaṃ satvaṃ kṛṣṇaṃ māmanudhāvati . tato me citta-
    nāśaḥ syātso'pasmāro'nilātmakaḥ .. tṛṭtāpasvedamūrcchā-
    rttodhvanannaṅgāni vihvalaḥ . yo brūyādvikṛtaṃ satvaṃ pītaṃ
    māmanudhāvati .. tato me cittanāśaḥ syātsa pittabhava
    ucyate . śītahṛllāsanidrārttaḥ patan bhūmau vaman kapham ..
    yo brūyādvikṛtaṃ satvaṃ śuklaṃ māmanudhāvati . tato me citta-
    nāśaḥ yātso'pasmāraḥ kaphātmakaḥ .. hṛdi todastṛḍutkleda-
    striṣvapyeteṣu saṃsthayā . pralāpaḥ kūjanaṃ kleśaḥ pratyekantu
    bhavediha .. sarvvaliṅgasamāvāyaḥ sarvvadoṣaprakopaje .
    animittāgamādvyādhergamanādakṛte'pi ca .. āgamāccāpyapa-
    smāraṃ vadantyanye na doṣajam kramopayogāddoṣāṇāṃ kṣaṇi-
    katvāttathaiva ca .. āgamādvaiśvarūpyācca sa tu nirvarṇyate budhaiḥ .
    varṣatyapi yathā deve bhūmau vījāni kānicit .. śaradi
    pratirohanti tathā vyādhisamudbhavaḥ . sthāyinaḥ kecidalpena
    kālenābhipravarddhitāḥ .. darśayanti vikārāṃstu viśvarūpānni-
    sargataḥ . apasmāro mahāvyādhistasmāddoṣaja eva tu iti ..
    dhūrtto'pasmārarogī syāditi śātā0 karmma0 . apasmā-
    rādirogāṇāṃ jvarādīnāṃ viśeṣata iti ghaṭukastotram .

    The Purāṇa Index

    vol. 1, p. 73.
    Apasmāras — a group of evil spirits.

    Bhā. X. 6. 28.

    Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary

    p. 46, col. 1.
    apasmāra , m., also °rī, f. (Skt. and Pali °ra, also

    Pali apamāra, epilepsy, see below), a sort of demon or

    supernatural evil being: Laṅk 261.10 °raḥ and °rī; Mvy 4762

    °raḥ = Tib. brjed byed, epilepsy; Māy 219.10 etc., °rā(ḥ).