Blog
Sanskrit
About
apasmāra
See also
apasmāraḥ .
Sanskrit-English
Sanskrit-French
Sanskrit-German
Sanskrit-Sanskrit
Specialized Dictionaries
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 46 .
apasmāra m. (
-raḥ ) Epilepsy, falling sickness.
E. apa privation, smṛ to remember, and ghañ affix; loss of memory or sense.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 36, col. 2 .
apa-smāra (raḥ) 1. m. Epilepsy.
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 181, col. 2 .
apasmāra Tatpur. m. (
-raḥ ) (In Medicine.) Epilepsy, falling
sickness; according to Suśruta, of four kinds, the three
first produced by the derangement of air, bile and phlegm,
the fourth by the combination of the three. (A definition
of Ātreya is: pittaṃ raktaṃ maruccheṣmā udānaḥ kupito bhṛśam .
prāṇaḥ śirasi saṃkupya kurute naṣṭaceṣṭatām .) In Rhetoric it is
mentioned as a vyabhicāribhāva or an accessory condition of
the Erotic (śṛṅgāra ), Pathetic (karuṇa ), the Fearful (bhayānaka )
and the Disgustful (bībhatma ), and is defined--but happily
this definition has not guided the Hindu poets in the re-
presentation of their characters--as ‘dementation caused
by the planets or similar evil influences and causing falls,
trembling, perspiration, foaming at the mouth, slavering
&c.’. E. smṛ with apa, kṛt aff. ghañ .
Benfey Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 34, col. 2 .
apasmāra apasmāra, i. e. apa-smṛ + a, m. 1. Epilepsy. 2. Madness,
Bhartṛ. 1, 88.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 53, col. 3 .
apasmāra apa-smāra, as, m. or
apa-smṛti,
is, f. forgetfulness; epilepsy, falling sickness.
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 29 .
apasmāra m. epilepsy (
lit. want of memory).
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 53, col. 2 .
apa-smāra m. epilepsy, falling sickness,
Suśr. &c.
☞
p. 1314, col. 2 .
want of memory, confusion of mind (in
rhet. one of the Vyabhicāribhāvas,
q.v. ),
Sāh.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 38, col. 2 .
apasmāra m. (-raḥ ) Epilepsy, falling sickness.
E. apa privation, smṛ to re- member, and ghañ affix; loss of memory or sense.
Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 33, col. 1 .
apasmāra apasmāra m. (smṛ) épilepsie, mal caduc.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 53, col. 1 .
apa-smāra- m. épilepsie;
-in- a. épileptique .
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 297 .
apasmāra (von
smar mit
apa ) m.
Besessensein, Tollheit; Fallsucht H. 321.
SUŚR. 2, 537, 11. fgg.
SĀH. D. 64, 4. 68, 1.
Verz. d. B. H. No. 934. 975. 996. 1005.
smarāpasmāra BHARTṚ. 1, 88.
☞
vol. 7,
p. 1698 .
apasmāra CARAKA 2, 8. 8, 8.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 74, col. 3 .
apasmāra m. (
Verlust des Bewusstseins )
Besessensein ; Fallsucht CARAKA. 2,8. 8,8.
Vācaspatyam
☞
p. 239, col. 2 .
apasmāra pu0 apasmārayati smaraṇaṃ vilopayati apa + smṛ- ṇic —karttari ac, apagataḥ smāraḥ smaraṇaṃyato vā . 1 roga- bhede . sa ca suśrute darśito yathā “smṛtirbhūtārthavijñānamapaśca parivarjane apasmāra iti proktastato'yaṃ vyādhirantakṛt .. miyyādiyogendriyārthakarmmaṇāmatisevanāt . viruddhamalinā- hāravihārakupitairmalaiḥ . veganigrahaśīlānāmahitāśuci- bhojinām . rajastamo'bhibhūtānāṃ gacchatāñca rajasvalām .. tathā kāmabhayodvegakrodhaśokādibhirbhṛśam . cetasyabhihate pumsāmapasmāro'bhijāyate .. saṃjñāvaheṣu srotaḥsu doṣavyāpteṣu mānavaḥ . rajastamaḥparīteṣumūḍho bhrāntena cetasā .. vikṣipan hastapādau ca vijihvabhrūrvilocanaḥ . dantān vādan vaman phenaṃ vivṛtākṣaḥ patet kṣitau .. alpakālāntarañcāpi punaḥ saṃjñāṃ labheta saḥ . so'pasmāra iti proktaḥ sa ca dṛṣṭaścaturvidhaḥ .. vātapittakaphairnṝṇāñcaturthaḥ sannipātataḥ . hṛtkampaḥ śūnyatā svedodhyānaṃ mūrcchā pramūḍhatā .. nidrānāśaśca tasmiṃstu bhaviṣyati bhavantyatha . vepamāno daśeddantān śvasan phenaṃ vamannapi .. yo brūyādvikṛtaṃ satvaṃ kṛṣṇaṃ māmanudhāvati . tato me citta- nāśaḥ syātso'pasmāro'nilātmakaḥ .. tṛṭtāpasvedamūrcchā- rttodhvanannaṅgāni vihvalaḥ . yo brūyādvikṛtaṃ satvaṃ pītaṃ māmanudhāvati .. tato me cittanāśaḥ syātsa pittabhava ucyate . śītahṛllāsanidrārttaḥ patan bhūmau vaman kapham .. yo brūyādvikṛtaṃ satvaṃ śuklaṃ māmanudhāvati . tato me citta- nāśaḥ yātso'pasmāraḥ kaphātmakaḥ .. hṛdi todastṛḍutkleda- striṣvapyeteṣu saṃsthayā . pralāpaḥ kūjanaṃ kleśaḥ pratyekantu bhavediha .. sarvvaliṅgasamāvāyaḥ sarvvadoṣaprakopaje . animittāgamādvyādhergamanādakṛte'pi ca .. āgamāccāpyapa- smāraṃ vadantyanye na doṣajam kramopayogāddoṣāṇāṃ kṣaṇi- katvāttathaiva ca .. āgamādvaiśvarūpyācca sa tu nirvarṇyate budhaiḥ . varṣatyapi yathā deve bhūmau vījāni kānicit .. śaradi pratirohanti tathā vyādhisamudbhavaḥ . sthāyinaḥ kecidalpena kālenābhipravarddhitāḥ .. darśayanti vikārāṃstu viśvarūpānni- sargataḥ . apasmāro mahāvyādhistasmāddoṣaja eva tu ” iti .. “dhūrtto'pasmārarogī syāditi ” śātā0 karmma0 . “apasmā- rādirogāṇāṃ jvarādīnāṃ viśeṣata iti ” ghaṭukastotram .
The Purāṇa Index
☞
vol. 1,
p. 73 .
Apasmāras — a group of evil spirits.
Bhā. X. 6. 28.
Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary
☞
p. 46, col. 1 .
apasmāra , m., also
°rī , f. (Skt. and Pali °ra, also
Pali apamāra, epilepsy , see below), a sort of demon or
supernatural evil being: Laṅk 261.10 °raḥ and °rī; Mvy 4762
°raḥ = Tib. brjed byed, epilepsy ; Māy 219.10 etc., °rā(ḥ).