aparapakṣa
See also
aparapakṣaḥ.
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 168, col. 1.
aparapakṣa Karmadh. m. (
-kṣaḥ) The latter or dark half of a
month, the fifteen days during which the moon is in the
wane; the same as kṛṣṇapakṣa; e. g. aṣṭakāścatasraḥ . hemanta-
śiśirayoścaturṇāmaparapakṣāṇāmaṣṭamīṣvaṣṭakā ityāśvalāyanoktā.
Comp. pūrvapakṣa and śuklapakṣa. E. apara and pakṣa.
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 28.
aparapakṣá m. the latter or dark half of a month.
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 19, col. 3.
aparapakṣa apara-pakṣá, m. second half of the
lunar month; -rātrá, m. i, f. second half of
the night; -vaktra, n. a. metre.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 50, col. 3.
apara—pakṣá m. the latter half of the month,
ŚBr.
☞
p. 50, col. 3.
the other or opposing side, the defendant.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 287.
aparapakṣá (
apara + pakṣa) m.
die zweite Hälfte des Monats (Gegens.
pūrvapakṣa)
ŚAT. BR. 6, 7, 4, 7. 8, 4, 2, 11. 11, 1, 5, 3. 14, 6, 1, 7. (=
BṚH. ĀR. UP. 3, 1, 5.)
NIR. 5, 11. 11, 6.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 71, col. 3.
aparapakṣá m. die zweite Hälfte eines Mondmonats. Davon Adj. *aparapakṣīya.
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 19, col. 2.
aparapakṣá m. die zweite Hälfte eines Mondmonats.
Vācaspatyam
☞
p. 231, col. 1.
aparapakṣa pu0 aparaḥ śeṣaḥ pakṣaḥ . kṛṣṇapakṣe sa hi candrasya
vṛddhihrāsapakṣayormadhye śeṣaḥ, caitraśuklapratipadyeva varṣārambha-
ṇāt śuklasya pūrvvatvam sutarāṃ kṛṣṇasyāparatvam . “pūrvvapakṣo
devānāmaparapakṣaḥ pitṝṇāmiti” śrutiḥ . “yathā caivā-
'parapakṣaḥ pūrvvapakṣādviśiṣyate” iti manuḥ “atha śrāddha-
mamāvāsyāyāṃ pitṝṇāṃ dadyāt pañcamīprabhṛti vā'para-
pakṣasyeti” smṛtiḥ “aśvayukkṛṣṇapakṣasya pretapakṣatvena apara-
pakṣatvavyavahāraḥ . “amāvāsyāmṛtoyaścāparapakṣamṛtastathā .
tasya pārvaṇamuddiṣṭaṃ munibhiḥ pañcapātrakamiti” smṛtiḥ
kacit pretapakṣetyeva pāṭhaḥ . “tulādiṣaḍaśītyahnāṃ
ṣaḍaśītimukhaṃ kramāt . taccatuṣṭayameva syāddvisvabhāveṣu
rāśiṣu .. ṣaḍviśe dhanuṣo bhāge dvāviṃśe'nimiṣasya ca .
mithunāṣṭādaśe bhāge kanyāyāstu caturdaśe .. tataḥ śeṣāṇi
kanyāyā yānyahāni tu ṣoḍaśa . kratubhistāni tulyāni
pitṝṇāṃ dattamakṣayam” iti sūryyasiddhāntokteḥ ṣaḍaśīti-
mukhāvaśiṣṭānāṃ ṣoḍaśānāṃ dinānāṃ śrāddhapraśastakālatvāda-
parapakṣatvam atha vā nāsti paro yasmāt tādṛśaḥ pakṣaḥ .
tāthācākṣayapuṇyadatvena atyutkṛṣṭatvāttathātvam . pañcādaśā-
hasyaiva pakṣatve'pi ṣoḍaśānāṃ dinānāṃ kiñcidadhikapakṣatvāt
pakṣatvam teṣāṃ sauratve'pi cāndre pakṣe vyavahārasya gauṇateti
bhedaḥ . vikalpyamānayoḥ pakṣayormadhye śeṣapakṣe ca .
Indian Epigraphical Glossary
☞
p. 25.
apara-pakṣa (IA 16), used to indicate ‘the dark
fortnight’.