• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • apama

    See also apamaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 43.
    apama m. (-maḥ) Declination, (in astronomy.)

    E. apa, mā to measure, ḍa aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 34, col. 2.
    apa-ma (maḥ) 1. m. Sun's declination.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 164, col. 2.
    apama 1. m. f. n. (-maḥ-mā-mam) (ved.) Last. Comp. avama and apara.

    2. m. (-maḥ) (In Astronomy.) The ecliptic. The same as

    krānti q. v.; e. g. idānīṃ krāntikṣetrāṇyāha . kṣetrāṇi vakṣye

    'pamasaṃbhavāni &c. Comp. paramāpama, parāpama and the ff. E.

    Probably apa, taddh. aff. ma. Comp. apara.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 50, col. 3.
    apama apama, as, ā, am, (fr. apa), Ved. the

    most distant, the last; (as), m. the declination in

    astronomy; the ecliptic. —Apama-kṣetra, see

    krānti-kṣetra. —Apama-jyā, f. the sine of the

    ecliptic. —Apama-maṇḍala or apa-maṇḍala or

    apama-vṛtta, am, n. the ecliptic.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 108, col. 1.
    apama a. [apakṛṣṭaṃ mīyate, mā bāhu° ka] Ved. The most distant or remote, the last, lowest in caste, most degraded (jātyātinikṛṣṭa).

    maḥ (In astr.) Declination; the ecliptic; parisaratāṃ gaganasadāṃ calanaṃ kiṃcidbhavedapamaḥ Sid. Śir.

    Comp.

    jyā the line of the ecliptic; see krāṃtijyā.

    maṃḍalaṃ, vṛttaṃ the ecliptic.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 28.
    apamá a. farthest, remotest, last.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    p. 19, col. 3.
    apama apa-ma, spv. last, furthest; -marśa, m.
    contact; -māna, m. (n.) disregard, disrespect,
    contempt; -mārga, 1. m. wiping off; 2. m.
    by-way; -mārjana, a. wiping off, removing;
    n. cleansing; -mud, a. disagreeable; -mṛga, a.
    deerless; -mṛtyu, m. untimely death; mortal
    danger; -megha_udaya, a. free from the rise of
    clouds; -yaśas, n. dishonour, disgrace; -yāta-
    -vya, fp. n. it is needful to flee; -yāna, n. going
    away, retreat, flight; -yodha-rava, a. no
    longer raising a battle-cry.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 50, col. 2.
    apamá mfn. (fr. ápa), the most distant, the last, RV. x, 39, 3; AV. x, 4, 1
    p. 50, col. 2.
    apamá m. (in astron.) the declination of a planet.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 36, col. 2.
    apama

    m. (-maḥ) Declination, (in astronomy.)

    E. apa, mā to measure, ḍa aff.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 143.
    apama a. [apakṛṣṭaṃ mīyate, mā bāhu ˚ka] Ved. The most distant or remote, the last, lowest in caste, most degraded (jātyātinikṛṣṭa) yuvaṃ bhago'nāśościdavitārāpamasya cit | Rv.10.39.3. -maḥ (In astr.) Declination. (kalana, krānti, gati) the ecliptic (krāntivṛtta); parisaratāṃ gaganasadāṃ calanaṃ kiṃcid bhavedapamaḥ Sid. Śir. -Comp. -jyā the line of the ecliptic; see krāntijyā. -maṇḍalam -vṛttam the ecliptic.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 284.
    apamá (von 1. apa)

    1) adj. der entfernteste, letzte: ànā̀śoścîdavìtārā̂pàmasyâ cit ṚV. 10, 39, 8. AV. 10, 4, 1.

    — 2) m. Declination (astron.), ŚKDR. : krāntiḥ . iti siddhāntaśiromaṇau golādhyāyaḥ .

    — Vgl. apara .

    Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda

    p. 72.
    apamá, a., der entfernteste (Sup. von ápa).

    -ásya {865,3}.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 71, col. 1.
    apamá

    — 1) Adj. der entfernteste , letzte.

    — 2) m. Declination eines Planeten.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    p. 19, col. 2.
    apamá der entfernteste, letzte.

    Vācaspatyam

    p. 229, col. 1.
    apama tri0 apakṛṣṭaṃ mīyate apa + mābā0 ka . apakṛṣṭa-
    tayā jñāte bhago'nāśościdavitā'pamasya cit . ṛ0 10,
    39, 3 . apamasya jātyātinikṛṣṭasya bhā0 . apa-
    kṛṣyabhūgolādupari mīyate . bhūgīlānācchāditāntarikṣamāge
    jyotiṣaparibhāṣitāyāṃ sūryyādigatyarthatiryyagrekhāyām krāntau
    yathā . nāḍikāmaṇḍalāt tiryyagatrāpamaḥ, krāntivṛttā-
    vadhiḥ krāntivṛttāccharaḥ . vikṣepavṛttāvadhistiryyagevaṃ sphuṭo
    nāḍikāvṛttakheṭāntarāle'pama iti si0 śi0 . krāntivṛtte
    yat sphuṭagrahasthānaṃ tasya nāḍīvṛttāt tiryyagantaram apamaḥ
    krāntiḥ . atha vimaṇḍale yat grahasthānaṃ tasya krānti-
    vṛttāt yat tiryyagantaraṃ sa vikṣepaḥ atha vimaṇḍalasya prāk ca
    nāḍīvṛttāt yat tiryyagantaram saḥ apamaḥ sphuṭā krāntiḥ
    grahasya uttarato yāmyadiśaṃ yāmyāntāt tadanu saumyadig-
    bhāgam . prami0 parisaratāṃ gaganasadāṃ calanaṃ kiñci-
    dbhavedapamaḥ iti . si0 śi0 .

    Bergaigne Études sur le lexique du Ṛgveda

    p. 86.