apaghana
See also
apaghanaḥ.
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 42.
apaghana m. (
-naḥ) A limb or member.
E. apa, and ghana from han to kill or hurt.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 33, col. 2.
apa-ghana (naḥ) 1. m. A limb.
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 159, col. 1.
apaghana Tatpur. m. (
-naḥ) Any limb or member of the body,
as hands, feet &c. (but not the whole body, as the Kāśikā
explicitly observes on Pāṇ. III. 3. 81.: apaghano'ṅgāvayavai-
kadeśo na sarvaḥ . kiṃ tarhi pāṇiḥ pādaścābhidhīyate; hence also
the commentators on the Amarak. explain the word either
hastādyavayava or hastapādādyavayava or hastapādādyaṅga &c. Yet
Bharatasena on the Bhaṭṭik. 7. 62. not merely renders lali-
tāpaghanāṃ = manoharaśarīrāṃ (striyam), (equally so the Vaija-
yantī and Kalāpapradīpa; the Bhaṭṭichandrikā = sundaraka-
levarīm), but quotes the opinion of another: apahanyate
'nenetyapaghano dehaḥ, according to which apaghana would there-
fore mean ‘body’ in general; this interpretation, however,
seems to be incorrect on account of the negative bearing of
the preposition apa; comp. saṃhanana and the words of the
Bhāg. Pur. dehastu sarvasaṃghātaḥ). E. han with apa, kṛt aff. ap.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 49, col. 2.
apaghana apa-ghana, as, m. (fr. rt.
han with
apa), a limb or member, as a hand or foot.
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 27.
apaghana a. cloudless.
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 19, col. 1.
apaghana apa-ghana, a. body.
☞
p. 19, col. 1.
apaghana apa-ghana, a. cloudless.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 48, col. 2.
1. apa-ghana m. (√
han), (
Pāṇ. iii, 3, 81) a limb or member (as a hand or foot),
Naiṣ.
☞
p. 48, col. 2.
2. apa-ghana mfn. cloudless.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 35, col. 2.
apaghana m. (-naḥ) A limb or member.
E. apa, and ghana from han to kill or
hurt.
Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 30, col. 2.
apaghana apaghana m. (ghana) membre.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 49, col. 1.
apa-ghana- a. sans nuage;
m. corps.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 278.
apaghana (von
han mit
apa) m.
Glied (
aṅga)
P. 3, 3, 81.
AK. 2, 6, 2, 21.
H. 566.
Hand oder Fuss P. 3, 3, 81,
Sch.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 69, col. 2.
1. *apaghana m. Körpertheil.
☞
vol. 1,
p. 69, col. 2.
2. apaghana Adj. wolkenlos 106,28.
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 19, col. 1.
apaghana wolkenlos.
Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch
☞
p. 44, col. 3.
1.
apaghana m. Körperteil, Naiṣ. 8, 11; S I, 71, 15.
— Auch Körper, Gīt. 7, 26; Śrīk. XXIV, 23.
Abhidhānaratnamālā of Halāyudha
☞
p. 85.
apaghana;
āhuḥ pratīkamavayavamapaghanamaṅgaṃ tathaikadeśaṃ ca .
4.1.1.744
Vācaspatyam
☞
p. 222, col. 2.
apaghana pu0 apahanyate saṃhatya karmma kṛtvā viyujyate apa + hana-
ap ghanādeśaḥ . śarīre, hastādyavayave ca . śarīrādi hi
puruṣopabhogāya prathamaṃ saṃhatya tattatkarmma niṣpādya bhogādṛṣṭa-
kṣaye punarviyujyate iti tasya tathātvam . dehādeḥ saṃhatya
kāritvaṃ ca pātañjalādau darśitaṃ yathā . “parārthaṃ saṃhatya
kāritvāditi” pāta0 . itarasāhityenārthakriyākāritvaṃ
saṃhatyakāritā, saṃhananañca ārambhakasaṃyogabhedaḥ . tathā ca
dehādikaṃ parārthaṃ (svetarasya bhogāpavargaphalakam,) saṃhatatvāt
śayyāsanādivadityanumānaprayogaḥ . ataeva sāṃkhyasūtre
“saṃhataparārthatvāditi” saṃhantṛsiddhiruktā . saṃhatānāṃ dehā
dīnāṃ svetarasya bhogādiphalakatvāt saṃghātātiriktaḥ puruṣo-
'numīyate nahi acetanānāṃ dehādīnāṃ svataḥ saṃghātaḥ sambha-
vati ataḥ saṃghātasiddhaye puruṣasiddhiriti samuditārthaḥ .
“saṃyogāśca vibhāgāntā” ityukteḥ saṃyogabhedarūpasaṃhananasyā-
vaśyaṃ viyogāntatvāt dehādīnāṃ tadavayavānāñca krame-
ṇārambhakasaṃyoganāśena parasparaviyoga ityato'ṅgāderavaśya-
viyogavattvāt tathātvam ataeva “antavanta ime dehā
nityasyoktāḥ śarīriṇa” iti gītāyāmārambhakasaṃyoganāśa-
pūrvvakaparasparaviyogena nāśa uktaḥ . “lauhodghanaghanaskandhā
lalitāpaghanāṃ striyamiti” bhaṭṭiḥ . apagatoghanomegho
yasmāt prā0 ba0 vā gatalopaḥ . meghāvaraṇaśūnye tri0
vā gatalopābhāve apagataghano'pyuktārthe .