• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • apacāraḥ

    See also apacāra.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 105, col. 1.
    apacāraḥ

    1 Departure; death; siṃhaghoṣaśca kāṃtakāpacāraṃ nirbhidya Dk. 72.

    2 Want, absence.

    3 A fault; offence, misdeed, improper conduct, crime; śiṣyo gurāviva kṛtaprathamāpacāraḥ Mv. 4. 20; na rājāpacāramaṃtareṇa U. 2 (v. l. for °aparādhaṃ); rājanprajāsu te kaścidapacāraḥ pravartate R. 15. 47.

    4 Injurious or hurtful conduct, injury, Ve. 4. 10.

    5 (pb) A defect, flaw, failure, deficiency; nāpacāramagaman kvacitkriyāḥ Śi. 14. 32; mistake, omission (to do a thing) (lopa); mahādhvare vidhyapacāradoṣaḥ Ki. 16. 48.

    6 Unwholesome or improper regimen (apathya); kṛtāpacāropi parairanāviṣkṛtavikriyaḥ . asādhyaḥ kurute kopaṃ prāpte kāle gado yathā .. Śi. 2. 84 (where also means hurt or injury).

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 138.
    apacāraḥ 1 Departure; death; siṃhaghoṣaśca kāntakāpacāraṃ nirbhidya Dk.72. -2 Want, absence. -3 A fault; offence, misdeed, improper conduct, crime; śiṣyo gurāviva kṛtaprathamāpacāraḥ Mv.4.20; na rājāpacāramantareṇa U.2 (v. l. for ˚aparādham); rājanprajāsu te kaścidapacāraḥ pravartate R.15.47. -4 Injurious or hurtful conduct, injury, Ve.4.10. (v. l, apahāra ?). -5 A defect, flaw, failure, deficiency; nāpacāramagaman kvacitkriyāḥ Śi.14.32; mistake, omission (to do a thing) (lopa); mahādhvare vidhyapacāradoṣaḥ Ki.16.48. -6 Unwholesome or improper regimen (apathya); kṛtāpacāro'pi parairanāviṣkṛtavikriyaḥ | asādhyaḥ kurute kopaṃ prāpte kāle gado yathā || Śi.2.84 (where a˚ also means hurt or injury).

    Śabdakalpadruma

    vol. 1, p. 62.
    apacāraḥ , puṃ, (apa + car + bhāve ghañ, apathya-
    sevanaṃ .) ahitācaraṇaṃ . yathā, yonipradoṣācca
    bhavanti śiśne pañcopadaṃśā vividhāpacāraiḥ .
    iti mādhavakaraḥ .
    (kṛtāpacāro'pi parairanāviṣkṛtavikriyaḥ .
    asādhyaṃ kurute kopaṃ prāpte kāle gado yathā ..
    iti māghaḥ .)