• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • apāmārgaḥ

    See also apāmārga.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 116, col. 1.
    apāmārgaḥ [apamṛjyate vyādhyādiranena ityapāmārgaḥ, mṛj karaṇe ghañ kutvaṃ dīrghaśca P. III. 3. 121 Sk.] N. of a plant Achyranthes Aspera (Mar. āghāḍā) largely used in medicine, washing teeth, sacrificial and other religious purposes and in incantations; apāmārga tvayā vayaṃ sarvaṃ tadapamṛjmahe; apāmārga oṣadhīnāṃ sarvāsāmeka idvaśī . Av.

    Comp.

    kṣā ratailaṃ, -tailaṃ N. of two medicated oils

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 154.
    apāmārgaḥ [apamṛjyate vyādhyādiranena ityapāmārgaḥ, mṛj karaṇe ghañ kutvaṃ dīrghaśca P III.3.121. Sk.] N. of a plant Achyranthes Aspera (Mar. āghāḍā) largely used in medicine, washing teeth, sacrificial and other religious purposes and in incantations; apāmārga tvayā vayaṃ sarvaṃ tadapamṛjmahe; apāmārga oṣadhīnāṃ sarvāsāmeka idvaśī | Av. -Comp. -kṣāratailam, -tailam N. of two medicated oils.

    Śabdakalpadruma

    vol. 1, p. 68.
    apāmārgaḥ , puṃ, (apāmṛjyate rogo dūrīkriyate anena,
    apa + ā + mṛj + karaṇe ghañ .) vṛkṣaviśeṣaḥ .
    āpāṃ iti bhāṣā . tatparyyāyaḥ . śaikharikaḥ 2
    dhāmārgavaḥ 3 mayūrakaḥ 4 pratyakparṇī 5 kīśaparṇī
    6 kiṇihī 7 kharamañjarī 8 . ityamaraḥ .. śaikha-
    reyaḥ 9 adhāmārgavaḥ 10 keśaparṇī 11 iti
    taṭṭīkā .. sthalamañjarī 12 pratyakpuṣpī 13 kṣāra-
    madhyaḥ 14 adhoghaṇṭā 15 śikharī 16 iti
    ratnamālā .. durgrahaḥ 17 adhvaśalyaḥ 18 kāṇḍīrakaḥ
    19 markaṭī 20 duramigrahaḥ 21 vāśiraḥ 22
    parākapuṣpī 23 kaṇṭī 24 markaṭapippalī 25
    kaṭumañjarikā 26 aghāṭaḥ 27 kṣarakaḥ 28 pāṇḍu-
    kaṇṭakaḥ 29 nālākaṇṭaḥ 30 kubjaḥ 31 . asya
    guṇāḥ . tiktatvaṃ . uṣṇatvaṃ . kaṭutvaṃ . kaphārśaḥkaṇḍū-
    darāmayaviṣaroganāśitvaṃ . dhārakatvaṃ . vāntikāri-
    tvañca . iti rājanirghaṇṭaḥ .. agnivattīkṣṇatvaṃ .
    kledakāritvaṃ . sraṃsanatvañca . iti rājavallabhaḥ .. * ..
    tatphalaguṇāḥ . rase svādutvaṃ . pāke durjjaratvaṃ .
    viṣṭambhitvaṃ . vāyukāritvaṃ . rūkṣatvaṃ . raktapitta-
    prasādanatvañca . iti bhāvaprakāśaḥ .. (apāmārga
    oṣadhonāṃ sarvvāsāmeka idvaśīti atharvvavedaḥ .)