• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • apādānaṃ

    See also apādāna, apādānam.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 116, col. 1.
    apādānaṃ

    1 Taking away, removal; ablation; a thing from which another is removed.

    2 (In gram.) The sense of the ablative case; dhruvamapāye'pādānaṃ P. I. 4. 24; apādāne paṃcamī II. 3. 28; apāye yadudāsīnaṃ calaṃ vā yadi vā'calaṃ . dhruvameva tadāveśāttadapādānamucyate .. Hariv.; apādāna is of three kinds: -nirdiṣṭaviṣayaṃ kiṃcidupāttaviṣayaṃ tathā . apekṣitakriyaṃ ceti tridhāpādānamiṣyate .. e. g. vṛkṣāt patraṃ patati, meghādvidyotate vidyut, & kuto bhavān.

    Śabdakalpadruma

    vol. 1, p. 68.
    apādānaṃ , klī, (apādīyate viśliṣyate'smāt, apa +
    ā + dā + lyuṭ .) yasmādvastuno vastvantarasya calanaṃ
    bhavati tat . ṣaṭkārakamadhye pañcamakārakaṃ . tatrai-
    kādaśārthe pañcamī syāt yathā . yato'pāyaḥ . yathā
    vṛkṣāt parṇaṃ patati 1 . yato bhīḥ . yathā vyāghrāt
    bibheti 2 . yato jugupsā . yathā pāpāt jugu-
    psate dhīraḥ 3 . yataḥ parājayaḥ . yathā siṃhāt
    parājayate hastī 4 . yataḥ pramādaḥ . yathā dharmmāt
    pramādyati nīcaḥ 5 . yata ādānaṃ . yathā bhūpāt
    dhanamādatte vipraḥ 6 . yato bhūḥ . yathā pituḥ
    puttro jāyate 7 . yatastrāṇaṃ . yathā vyāghrāt gāṃ
    rakṣati gopaḥ 8 . yato virāmaḥ . yathā japādvira-
    mati vipraḥ 9 . yato'ntarddhiḥ . yathā gurorantarddhatte
    śiṣyaḥ 10 . yato vāraṇaṃ . yathā yavebhyo gāṃ
    vārayati 11 . iti mugdhabodhaṭīkāyāṃ durgā-
    dāsaḥ ..