• Blog
  • Sanskrit
  • About
    •

    anyapūrvvā

    See also anyapūrvā.

    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 40.
    anyapūrvvā f. (-rvvā) A girl previously promised or betrothed to one and married to another.

    E. anya, and pūrvva prior.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 32, col. 2.
    anya-pūrvvā (rvvā) 1. f. A girl pro-
    mised to one and given to ano-
    ther.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 34, col. 1.
    anyapūrvvā

    f. (-rvvā) A girl previously promised or betrothed to one and
    married to another.

    E. anya, and pūrvva prior.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 215, col. 1.
    anyapūrvvā strī anyaḥ pūrvvo yasyāḥ . pūrvvapatimaraṇādau
    paścāt kṛtatadbhinnapatikāyāṃ punarbhūstriyām . anyapūrvvā
    ca saptavidhāḥ yathoktaṃ nāradena “parapūrvvāḥ striyastvanyāḥ
    sapta proktā yathākramam . punarbhūstribidhā tāsāṃ khairiṇī
    tu caturvvidhā . kanyaivākṣatayoniryyā pāṇigrahaṇa-
    dūṣitā . punarbhūḥ prathamā proktā punaḥsaṃskārakarmmaṇā .
    deśadharmmānavekṣya strī gurubhiryyā pradīyate . utpannasāhasānyasmai
    sā dvitīyā prakīrttitā” . (utpannasāhasā utpannavyabhicārā) .
    “asatsu devareṣu strī bāndhavairyyā pradīyate . savarṇāya sapi-
    ṇḍāya sā tṛtīyā prakīrttitā” . strī prasūtā'prasūtā vā
    patyāveva tu jīvati . kāmārthamāśrayedanyamprathamā svairiṇī
    tu sā . kaumārampatimutsṛjya yā tvanyaṃ puruṣaṃ śritā .
    punaḥ patyurgṛhaṃ yāyātsā dvitīyā prakīrttitā . mṛte
    bhartari tu prāptān devarādīnapāsya yā . upagacchetparaṃ
    kāmātsā tṛtīyā prakīrttitā . prāptā deśāddhanakrītā
    kṣutpipāsāturā tu yā . tavāhamityupagatā sā caturthī
    prakīrttitā iti” . anyā api saptavidhāḥ kātyāyanena
    darśitā yathā “sapta paunarbhavāḥ kanyā varjanīyāḥ kulā-
    dhamāḥ . vācā dattā manodattā kṛtakautukamaṅgalā . uda-
    kasparśitā yā ca yā ca pāṇigṛhītikā . agniṃ parigatā
    yā ca punarbhūprabhavā ca yā . ityetāḥ kāśyapenoktā dahanti
    kulamagnivat” iti . anyapūrvvāvedanañca yugāntaraviṣaya-
    miti mādhavācāryyādayaḥ “naṣṭe mṛte pravrajite klīve vā
    patite patau . pañcasvāpatsu nārīṇāṃ patiranyovidhīyate
    parāśaravākyasya tena yugāntaraviṣayakatvasya vyavasthāpranāt .
    kaliyuge'pi tatkarttavyateti ādhunikāmanyante tatra balā-
    bale tattadgranthe evāvagantavye . anyasvāmikamātre'pi
    “manuprabhṛtibhirmānyairbhuktā yadyapi rājabhiḥ . tathāpyananya-
    pūrvveva tasminnāsīt vasundhareti raghuḥ . tataḥ arśaāditvādac,
    anyā pūrvvā yasya vā . tatpariṇetari punarbhūpatau pu0 .

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 61.
    anyapūrvvā , strī, (anyaḥ pūrvvo yasyāḥ sā .) paunarbhavā
    kanyā . ekasmai vāgādinā dattā punaranyena vivā-
    hitā kanyā . sā saptadhā yathā, —
    “sapta paunarbhavāḥ kanyā varjanīyāḥ kulādhamāḥ” .
    vācā dattā manodattā kṛtakautukamaṅgalā ..
    udakasparśitā yā ca yā ca pāṇigṛhītikā .
    agniṃ parigatā yā tu punarbhūprasavā ca yā ..
    ityetāḥ kāśyapenoktā dahanti kulamagnivat .
    ityudvāhatattvaṃ ..