• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • anvayavyatirekin


    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 152, col. 1.
    anvayavyatirekin m. f. n. (-kī-kiṇī-ki) (In the Nyāya-Vai-

    śeṣika philosophy.) Congruous and disparate, positive and ne-

    gative; one of the three kinds of inference; see anumāna and

    the explanation given there. Compare also anvayavyatireka.

    E. anvayavyatireka, taddh. aff. ini.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 46, col. 2.
    anv-aya—vyatirekin mfn. (in phil.) affirmative and negative.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 68, col. 1.
    anvayavyatirekin Adj. mit Etwas zusammenhängend und auch davon ausgeschlossen TARKAS. 37.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 218, col. 2.
    anvayavyatirekin tri0 anvayavyatirekau sto'sya0 ini .
    sādhyasādhake hetuviśeṣe, yathā vahnisādhane dhūmaḥ . sa hi
    vahnimati mahānasādau, vahnyabhāvavati jalādau ca bhāvā-
    bhāvābhyāṃ vahneraranvayavyāpteḥ vyatirekavyāpteśca tatheti
    nyāyamate prasiddham . anvayo'nvayavyāptirvyatireko vyati-
    rekavyāptistau vidyete asya ini . anvayavyāptimati
    vyatirekavyāptimati ca hetau . yathā vahnau sādhye dhūmasya
    anvayavyatirekavyāptikatvam . tatra ca dhūmasattve vahni
    sattvarūpānvayavyāptiḥ vahnivyatireke ca dhūmābhāvaḥ vyatireka-
    vyāptirityubhayavyāptisattvāttathātvam .