• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • anvayavyatirekin


    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 152, col. 1.
    anvayavyatirekin m. f. n. (-kī-kiṇī-ki) (In the Nyāya-Vai-

    śeṣika philosophy.) Congruous and disparate, positive and ne-

    gative; one of the three kinds of inference; see anumāna and

    the explanation given there. Compare also anvayavyatireka.

    E. anvayavyatireka, taddh. aff. ini.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 46, col. 2.
    anv-aya—vyatirekin mfn. (in phil.) affirmative and negative.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 68, col. 1.
    anvayavyatirekin Adj. mit Etwas zusammenhängend und auch davon ausgeschlossen TARKAS. 37.

    Vācaspatyam

    p. 218, col. 2.
    anvayavyatirekin tri0 anvayavyatirekau sto'sya0 ini .
    sādhyasādhake hetuviśeṣe, yathā vahnisādhane dhūmaḥ . sa hi
    vahnimati mahānasādau, vahnyabhāvavati jalādau ca bhāvā-
    bhāvābhyāṃ vahneraranvayavyāpteḥ vyatirekavyāpteśca tatheti
    nyāyamate prasiddham . anvayo'nvayavyāptirvyatireko vyati-
    rekavyāptistau vidyete asya ini . anvayavyāptimati
    vyatirekavyāptimati ca hetau . yathā vahnau sādhye dhūmasya
    anvayavyatirekavyāptikatvam . tatra ca dhūmasattve vahni
    sattvarūpānvayavyāptiḥ vahnivyatireke ca dhūmābhāvaḥ vyatireka-
    vyāptirityubhayavyāptisattvāttathātvam .