Blog
Sanskrit
About
anvaṣṭakā
Sanskrit-English
Sanskrit-French
Sanskrit-German
Sanskrit-Sanskrit
Specialized Dictionaries
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 41 .
anvaṣṭakā f. (
-kā ) A
Śrāddha or funeral ceremony performed on the ninth day of the months
Pauṣa, Māgha, Phālguna, or
Āśvina. It is the maternal
Śrāddha for those who preserve the sacred fire.
E. anu after, and aṣṭakā the eighth day.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 33, col. 1 .
anva_ṣṭakā (kā) 1. f. A srāddha.
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 152, col. 2 .
anvaṣṭakā Tatpur. f. (
-kā ) The ninth day of the latter half
of the months Pausha, Māgha and Phālguṇa, according to
Kullūka; according to the gloss of the Mitākṣara on a
quotation from the Gṛhyasūtras: the ninth day of the latter
half of the months Āgrahāyaṇa, Pausha, Māgha and Phālguṇa.
See the following and aṣṭakā . E. anu and aṣṭakā; scil. tithi .
Benfey Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 30, col. 2 .
anvaṣṭakā anvaṣṭakā, i. e. anu-aṣ- ṭakā I. The ninth day of the latter half
of the months Pauṣa, Māgha, and Phāl-
guna (and according to another autho-
rity, also of the Agrahāyaṇa), Man. 4159.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 47, col. 2 .
anvaṣṭakā anv-aṣṭakā, f. the ninth day in
the latter half of the three months following the full
moon in Āgrahāyaṇa, Pauṣa, Māgha, Phālguna.
Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 101, col. 1 .
anvaṣṭakā [
anugato'ṣṭakāṃ ] The 9th day of the dark half of the three months following the full moon in
mārgaśīrṣa ,
i. e. pauṣa, māgha and
phālguna ;
pitṝṃścaivāṣṭakāsvarconnityamanvaṣṭakāsuca Ms. 4. 150.
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 27 .
anvaṣṭakā f. the day after the
aṣṭakā (
q.v. ).
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 19, col. 1 .
anvaṣṭakā anu_aṣṭakā, f. day after the Aṣṭakā.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 46, col. 3 .
anv-aṣṭakā f. the ninth day in the latter half of the three (or four) months following the full moon in Āgrahāyaṇa, Pauṣa, Māgha (and Phālguna),
Mn. iv, 150
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 34, col. 2 .
anvaṣṭakā f. (-kā ) A Śrāddha or funeral ceremony performed on the ninth day of the month's Phausha, Māgha, Phālguna or Āswina. It is the maternal Śrāddha for those who preserve the sacred fire.
E. anu after, and aṣṭakā the eighth day.
Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
vol. 1,
p. 133 .
anvaṣṭakā [anugato'ṣṭakām ] The 9th day of the dark half of the three months following the full moon in mārgaśīrṣa , i. e. pauṣa , māgha and phālguna ; pitṝṃścaivāṣṭakāsvarcennityamanvaṣṭakāsu ca Ms.4.150.
Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 30, col. 1 .
anvaṣṭakā anvaṣṭakā f. (aṣṭan) cérémonie funebre qui suit le 8e jour des lunes
puṣa, māgha, phālguna et
āśvina.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 48, col. 1 .
anv-aṣṭakā- f. jour qui suit l'aṣṭakā.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 273 .
anvaṣṭakā (1.
anu + aṣṭakā ) f.
der neunte Tag in der zweiten Hälfte der drei Monate nach dem Vollmonde im Āgrahāyaṇa (nach
KULL. ):
pitṝṃścaivāṣṭakāsvarcennityamanvaṣṭakāsu ca M. 4, 150. Auch
°kī Verz. d. B. H. No. 1126 :
anvaṣṭakyāditithayaḥ .
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 68, col. 1 .
anvaṣṭakā f. der Tag nach der Aṣtakā. Auch °kī (?).
Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch
☞
p. 44, col. 2 .
anvaṣṭakā , lies aṣṭakā .
Vācaspatyam
☞
p. 218, col. 2 .
anvaṣṭakā strī anugato'ṣṭakām . śrāddhakālabhede sa ca agra- hāyaṇyā ūrddhvaṃ tisraḥ kṛṣṇāṣṭamyaḥ aṣṭakāḥ, taduttaravartti- nyastisraḥ kṛṣṇanavamyaḥ tadrūpaḥ . tāśca sāgnikasya mātrādi- śrāddhakālaḥ . tathāhi “aṣṭakā yorddhvamāgrahāyaṇyāsta- misrāṣṭamīti ” gobhi0 . “pitṛdānāya mūle syuraṣṭakāstisra eva ca kṛṣṇapakṣe variṣṭhāśceti ” brahmapu0 . āśvalāyana- gṛhye tu tāścatasra ityuktam yathā . hemantaśiśirayoścatu- rṇṇāmaparapakṣāṇāmaṣṭamīṣvaṣṭakā ” iti . “ekasyāṃ catusṛṣu veti ” vikalpaśraṃvaṇāt sāmarthyabhedena ekasyāṃ tisṛṣu caturṣu vā aṣṭakāśrāddham anvaṣṭakāśrāddhaṃ ca kāryyamiti gamyate . tatra paśukalpasthālīpākādyaṅgajātamuktvā “aparedyurānvakakyamiti ” sūtreṇa taduttaravarttikṛṣṇanavamīsu tadvihitam tacca mātrādi- bhyo'pi deyam “pitṛbhyaśca hutvā manthavarjjamustrībhyaśca surā- cāmamiti ” tatraivokteḥ manunā'pi “pitṝṃścaivāṣṭakāsvarcennitya- manvaṣṭakāsu ” cetyuktam atra pitṛpadamaṣṭakāpakṣe svaparam, anvakā- pakṣe “striyā puṃvat ” ityekaśeṣeṇa mātṛpitāmahīprapitā- mahīsahitapitrādiparam . evañca āśvalāyanagṛhye manuvacane ca pitrāderapi devatātvaśravaṇāt mātrādimātradaivatyaṃ raghu- nandanoktaṃ cintyaṃ vastutaḥ śākhibhedena sapatnīkapitṛśrāddhaṃ mātrādidevatākaṃ vā tacchāddhamiti vyavasthā . “pitrādi- trikapatnīṣu bhojyā mātṝḥ prati dvijāḥ . strīṇāmeva tu tadyasmānmātṛśrāddhamihocyate ” śaṅkhavacanantu tāsāṃ vṛthak- śrāddhavidhānārtham . etacca anvaṣṭakāśrāddhaṃ sāgnikamātreṇa karttavyam . tathā ca viṣṇuḥ . “anvaṣṭakāṣvaṣṭakāvadagnau hutvā mātre pitāmahyai prapitāmahyai pūrvvavadbrāhma- ṇān bhojayitvā ” iti . atra homatvadevāgniprāpteragni- grahaṇaṃ tanniyamārtham . na cāgnaukaraṇahome viprapāṇyāde rvvidhānādatrāpi tatheti vācyam prakṛtibhūtaśrāddhavidhyu- ktasyādhārāntarasya vikṛtībhūtaśrāddhe viśeṣavihitādhāreṇa bādhāt . na vā laukikāgnau homaḥ “na paitryayajñiyo homolaukikāgnau vidhīyate ” iti manuvacanena niṣe- dhāt . śrāddhacintāmaṇāvapyevam . śrā0 ta0 raghunandanaḥ .
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 61 .
anvaṣṭakā , strī, (aṣṭau parimāṇānyasyāḥ, aṣṭan + kan, itvābhāvaḥ, aṣṭakāmanugatā prādisamāsaḥ .) aṣṭakāpaścāttithiḥ . sā tu gauṇacāndrapauṣamāgha- phālgunāśvinamāsānāṃ kṛṣṇanavamī . tatra sā- gnīnāṃ mātṛkaśrādvaṃ . iti śrāddhavivekaḥ .. tatra sāgnikarttavyamātṛpakṣaśrāddhaṃ . yathā śaṅkhaḥ . “pitrāditrikapatnīṣu bhojyā mātṝḥ pratidvijāḥ . strīṇāmeva tu tadyasmānmātṛśrāddhamihocyate ” .. etaccānvaṣṭakāśrāddhaṃ sāgnimātreṇa karttavyaṃ . tathā ca viṣṇaḥ . anvaṣṭakāsvaṣṭakāvadagnau hutvā mātre pitāmahyai prapitāmahyai pūrvvavadbrāhmaṇān bhojayitvā iti . atra homatvādevāgniprāpteragni- grahaṇaṃ tanniyamārthaṃ . na cāgnau karaṇahome vipra- pāṇyādervvidhānādatrāpi tatheti vācyaṃ . prakṛtī- bhūtaśrāddhavidhyuktasyādhārāntarasya vikṛtībhūtaśrāddhe viśeṣavihitādhāreṇa bādhāt . śaramayavarhiṣā kuśamayavarhirbādhavat . na vā laukikāgnau homaḥ . “na paitrayajñiyo homo laukikāgnau vidhīyate ” . iti manuvacanena niṣedhāt . śrāddhacintāmaṇā- vapyevaṃ . iti śrāddhatattvaṃ ..
The Purāṇa Index
☞
vol. 1,
p. 70 .
Anvaṣṭakā — the ninth day in the latter half of the three
(or four) months following the full moon in
Agrahāyana,
Pauṣa, Māgha, (Phālguna). The fourth month is men-
tioned in the Purāṇa.
Vā. 81. 4, 5.
Aufrecht’s Catalogus Catalogorum
☞
vol. 1,
p. 20, col. 2 .
anvaṣṭakā Oudh XIX, 88.
☞
vol. 2,
p. 4, col. 2 .
anvaṣṭakā dh. Oudh XXI, 112. XII, 104.