• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • anupātakaṃ

    See also anupātaka, anupātakam.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 74, col. 2.
    anupātakaṃ [pātakaṃ brahmahatyādi tatsadṛśaṃ] A heinous crime such as theft, murder, adultery &c. 35 such sins are enumerated in Vishṇusmṛti; Manu mentions 30 kinds; See 11. 54-58.

    Śabdakalpadruma

    vol. 1, p. 49.
    anupātakaṃ , klī, (pātayati nirayaṃ prerayati, pat +
    ṇic + ṇvul . pātakaṃ brahmahatyādi tatsadṛśaṃ
    prādisamāsaḥ . vedanindādijanyapāpaviśeṣaḥ .
    tāni ca viṣṇunā darśitāni, yathā, yāgasthasya
    kṣattriyasya vaiśyasya ca rajasvalāyāścāntarvvatnyāścā-
    trigotrāyāścāvijñātasya garbhasya śaraṇāgatasya ca
    ghātanaṃ brahmahatyāsamānamiti .) mahāpātaka-
    sadṛśapāpaviśeṣaḥ .
    tat pañcatriṃśatprakāraṃ, yathā,
    samutkarṣe mithyāvacanaṃ 1
    tat dvividhaṃ . ātmagāmi .
    asūyāpūrvvakaparagāmi ca .
    rājagāmi paiśunyaṃ 1
    piturmithyādoṣakathanaṃ 1
    etattrayaṃ brahmahatyāsamaṃ .. 3
    vedatyāgaḥ . sa tu adhītavedavismaraṇaṃ . 1
    vedanindā 1
    kauṭasākṣyaṃ 1
    taddvividhaṃ . jñātasyākathanaṃ . mithyākathanañca .
    suhṛdbadhaḥ 1
    sa tu brāhmaṇavyatiriktamitrabadhaḥ .
    jñānapūrvvakābhyāsena garhitānnasya arthāt antya-
    jānnasya bhakṣaṇaṃ 1
    jñānapūrvvakābhyāsena garhitādyasya arthāt chatrā-
    kāderbhakṣaṇaṃ 1
    etat ṣaḍvidhaṃ surāpānasamaṃ .. 6
    nikṣepaharaṇaṃ 1
    naraharaṇaṃ 1
    aśvaharaṇaṃ 1
    rajataharaṇaṃ 1
    bhūmiharaṇaṃ 1
    hīrakaharaṇaṃ 1
    maṇiharaṇaṃ 1
    etāni sapta svarṇasteyasamāni .. 7
    sapīṇḍastrīgamanaṃ 1
    kumārīgamanaṃ 1
    antyajāgamanaṃ 1
    sakhyuḥ strīgamanaṃ 1
    aurasetaraputtrastrīgamanaṃ 1
    puttrasyāsavarṇastrīgamanaṃ 1
    etāni ṣaṭ vimātṛgamanasamāni .. 6
    mātṛṣvasṛgamanaṃ 1
    pitṛṣvasṛgamanaṃ 1
    śvaśrūgamanaṃ
    mātulānīgamanaṃ
    śiṣyastrīgamanaṃ
    bhaginīgamana 1
    ācāryyabhāryyāgamanaṃ 1
    śaraṇāgatāgamanaṃ 1
    rājñīgamanaṃ 1
    pravrajitāgamanaṃ 1
    dhātrīgamanaṃ 1
    sādhvīgamanaṃ 1
    varṇottamāgamanaṃ 1
    etāni trayodaśa gurvvaṅganā-
    gamanasamāni .. 13
    iti prāyaścittavivekasaṅgrahaḥ .. 35