Blog
Sanskrit
About
anupātakaṃ
See also
anupātaka ,
anupātakam .
Sanskrit-English
Sanskrit-Sanskrit
Apte Practical Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 74, col. 2 .
anupātakaṃ [pātakaṃ brahmahatyādi tatsadṛśaṃ ] A heinous crime such as theft, murder, adultery &c. 35 such sins are enumerated in Vishṇusmṛti; Manu mentions 30 kinds; See 11. 54-58.
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 49 .
anupātakaṃ , klī, (pātayati nirayaṃ prerayati, pat + ṇic + ṇvul . pātakaṃ brahmahatyādi tatsadṛśaṃ prādisamāsaḥ . vedanindādijanyapāpaviśeṣaḥ . tāni ca viṣṇunā darśitāni, yathā, — “yāgasthasya kṣattriyasya vaiśyasya ca rajasvalāyāścāntarvvatnyāścā- trigotrāyāścāvijñātasya garbhasya śaraṇāgatasya ca ghātanaṃ brahmahatyāsamānamiti ” .) mahāpātaka- sadṛśapāpaviśeṣaḥ . tat pañcatriṃśatprakāraṃ, yathā, — samutkarṣe mithyāvacanaṃ 1 tat dvividhaṃ . ātmagāmi . asūyāpūrvvakaparagāmi ca . rājagāmi paiśunyaṃ 1 piturmithyādoṣakathanaṃ 1 etattrayaṃ brahmahatyāsamaṃ .. 3 vedatyāgaḥ . sa tu adhītavedavismaraṇaṃ . 1 vedanindā 1 kauṭasākṣyaṃ 1 taddvividhaṃ . jñātasyākathanaṃ . mithyākathanañca . suhṛdbadhaḥ 1 sa tu brāhmaṇavyatiriktamitrabadhaḥ . jñānapūrvvakābhyāsena garhitānnasya arthāt antya- jānnasya bhakṣaṇaṃ 1 jñānapūrvvakābhyāsena garhitādyasya arthāt chatrā- kāderbhakṣaṇaṃ 1 etat ṣaḍvidhaṃ surāpānasamaṃ .. 6 nikṣepaharaṇaṃ 1 naraharaṇaṃ 1 aśvaharaṇaṃ 1 rajataharaṇaṃ 1 bhūmiharaṇaṃ 1 hīrakaharaṇaṃ 1 maṇiharaṇaṃ 1 etāni sapta svarṇasteyasamāni .. 7 sapīṇḍastrīgamanaṃ 1 kumārīgamanaṃ 1 antyajāgamanaṃ 1 sakhyuḥ strīgamanaṃ 1 aurasetaraputtrastrīgamanaṃ 1 puttrasyāsavarṇastrīgamanaṃ 1 etāni ṣaṭ vimātṛgamanasamāni .. 6 mātṛṣvasṛgamanaṃ 1 pitṛṣvasṛgamanaṃ 1 śvaśrūgamanaṃ mātulānīgamanaṃ śiṣyastrīgamanaṃ bhaginīgamana 1 ācāryyabhāryyāgamanaṃ 1 śaraṇāgatāgamanaṃ 1 rājñīgamanaṃ 1 pravrajitāgamanaṃ 1 dhātrīgamanaṃ 1 sādhvīgamanaṃ 1 varṇottamāgamanaṃ 1 etāni trayodaśa gurvvaṅganā- gamanasamāni .. 13 iti prāyaścittavivekasaṅgrahaḥ .. 35