• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • anukalpa

    See also anukalpaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 31.
    anukalpa m. (-lpaḥ)

    1 An alternative, a substitute.

    2 A secondary, subsidiary or succedaneous injunction; as, instead of Kuśa grass use Dūrbbā.

    E. anu after, and kalpa a principal precept.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 26, col. 1.
    anu-kalpa (lpaḥ) m. A secondary in-
    junction; an alternative.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 85, col. 2.
    anukalpa Tatpur. m. (-lpaḥ) A secondary or succedaneous in-

    junction: an injunction of what is to be done, if the ori-

    ginal injunction cannot be acted upon; f. i. to make offer-

    ings with nīvāra, if vrīhi--the dravya originally required

    --cannot be had; but used also in a more general sense

    with regard to other duties. E. anu and kalpa.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    p. 20, col. 2.
    anukalpa anu-kalpa, m. A substituted

    rule, Man. 11, 30.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 31, col. 3.
    anukalpa anu-kalpa. See under anukḷp.
    p. 32, col. 2.
    Anu-kalpa, as, m. permission to adopt an alter-

    native or substitute, as “instead of Kuśa grass you

    may use Dūrbā.”

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 20.
    anukalpa m. secondary injunction, subsidiary rule (opp. prathamakalpa).

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 31, col. 1.
    anu-kalpa a See anu-√ kḷp.
    p. 31, col. 2.
    anu-kalpa b m. permission to adopt an alternative or substitute (e.g. instead of Kuśa grass you may use Dūrbā), Mn. &c.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 26, col. 1.
    anukalpa

    m. (-lpaḥ)

    1. An alternative, a substitute.

    2. A secondary, subsi-
    diary or succedaneous injunction; as, instead Kūsā grass use Durba.
    E. anu after and kalpa a principal precept.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 22, col. 2.
    anukalpa anukalpa m. (kḷp) remplacement d'un mot par son synonyme, tg.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 33, col. 2.
    anu-kalpa- m. prescription secondaire (substituée à une prescription fondamentale); a. qui répond à toutes les exigences.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 198.
    anukalpa (1. anu + kalpa) m. eine secundäre Vorschrift; eine Vorschrift, die an die Stelle der primären (prathamakalpa) tritt, wenn diese nicht zum Vollzuge gelangt, AK. 2, 7, 39. SUŚR. 2, 326, 1. eṣa vai prathamaḥ kalpaḥ pradāne havyakavyayoḥ . anukalpastvayaṃ jñeyaḥ sadā sadbhiranuṣṭhitaḥ .. M. 3, 147. prabhuḥ prathamakalpasya yo 'nukalpena vartate 11, 30. So ist z. B. YĀJÑ. 2, 3. in Bezug auf 2, 1. ein anukalpa MIT. 4, 10. Davon ānukalpika nach gaṇa ukthādi .

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 50, col. 2.
    1. anukalpa m. eine secundäre Vorschrift , die an die Stelle der primären tritt , wenn diese nicht zum Vollzuge gelangen kann , 211,5.
    vol. 1, p. 50, col. 2.
    2. anukalpa

    — 1) Adj. allen Forderungen entsprechend MBH. 5,46,15.

    — 2) °m Adv. nachträglich GOBH. 1,5,20.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    p. 14, col. 1.
    anukalpa m. secundäre (eventuelle) Vorschrift.

    Vācaspatyam

    p. 170, col. 2.
    anukalpa pu0 kalpyate vidhīyate iti kṛpaṇicac kalpo
    vihitaḥ hīnaḥ kalpo mukhyakalpādadhamaḥ prā0 sa0 .
    gauṇakalpe, pratinidhau . eṣa vai prathamaḥ kalpaḥ pradāne
    havyakavyayoḥ . anukalpastvayaṃ jñeya iti . prabhuḥ prathama-
    kalpasya yo'nukalpena varttate iti ca manuḥ samarthaḥ prathame
    kalpe yo'nukalpe pravarttate iti smṛtiḥ . bhāryyāḥ kāryyāḥ
    sajātīyāḥ sarveṣāṃ śreyasyaḥsyuritimukhyaḥ kalpastato'nuka-
    lpastu catasrobrāhmaṇasyetyādi paiṭhīnasi smṛtiḥ . anukalpaśca
    mukhyadravyadyābhāve susadṛśadavyāntarādi pratinidhirūpam .
    yathā yavādyabhāve godhūmāḥ madhvādyabhāve guḍādayaḥ . evaṃ
    upavāsāsāmarthye naktaṃ haviṣyānnādi smṛtiṣūktaṃ veditavyam .
    anugataṃ kalpaṃ vedāṅgabhedam atyā0 sa0 . kalpānugate granthe
    anukalpapratipādakagranthe ca tadvettari ukthādi0 ṭhak .. ānu-
    kalpikaḥ anukalpagranthavettari tri0 .