antravṛddhi
See also
antravṛddhiḥ.
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 39.
antravṛddhi f. (
-ddhiḥ) Inguinal hernia, rupture.
E. antra, and vṛddhi increase.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 31, col. 1.
antra-vṛddhi (dviḥ) 2. f. Rupture.
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 131, col. 1.
antravṛddhi Tatpur. f. (
-ddhiḥ) (In Medicine.) The swelling of
the scrotum by the descent of the intestines (hernia); one
of the seven diseases of the scrotum (comp. besides vāta-
vṛddhi, pittavṛddhi, śleṣmavṛddhi, śoṇitavṛddhi, medovṛddhi and
mūtravṛddhi) and considered as generally incurable. E. antra
(in the sense of an instrum.) and vṛddhi, scil. muṣkasya.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 44, col. 3.
antra—vardhman, n. or antra—vṛddhi, f. inguinal hernia, rupture.
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 33, col. 1.
antravṛddhi f. (-ddhiḥ) Inguinal hernia, rupture.
E. antya, and vṛddhi increase.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 256.
antravṛddhi (
antra + vṛddhi) f.
Leistenbruch SUŚR. 1, 290, 10. 2, 95, 12. 111, 3.
Verz. d. B. H. No. 934.
☞
vol. 7,
p. 1697.
antravṛddhi vgl. vardhman .
Vācaspatyam
☞
p. 208, col. 1.
antravṛddhi pu0 antranimittā vṛddhiḥ . suśrutokte rogabhede
sa ca rogaḥ mu0 289 pṛ0 suśrute darśito yathā
“vātapittaśleṣmaśoṇitamedomūtrāntranimittāḥ sapta vṛddhayaḥ .
tāsāṃ mūtrāntranimitte vṛddhī vātasamutthe kevalamutpatti-
heturanyatamaḥ .. adhaḥprakupito'nyatamo hi doṣaḥ phala-
kośavāhinīrabhiprapadya dhamanīḥ phalakośayorvṛddhiṃ jana-
yati tāṃ vṛddhimityācakṣate .. tāsāṃ bhaviṣyantīnāṃ pūrvvarūpāṇi
bastikaṭīmuṣkameḍhreṣu vedanā mārutanigrahaḥ phalakośaśopha-
śceti tatrānilaparipūrṇṇāṃ vastimivātatāṃ paruṣāmanimittā-
nilarujaṃ vātavṛddhimācakṣate, pakvoḍumbarasaṅkāśāṃ jvara-
dāhoṣmavatīṃ cāśu samutthānapākāṃ pittavṛddhiṃ, kaṭhināmalpa-
vedanāṃ śītāṃ kaṇḍūmatīṃ śleṣmavṛddhiṃ, kṛṣṇasphoṭāvṛtāṃ pitta-
vṛddhiliṅgāṃ, raktavṛddhiṃ mṛdusnigdhāṃ kaṇḍūmatīmalpavedanāṃ tāla-
phalaprakāśāṃ medovṛddhim .. mūtrasandhāraṇaśīlasya mūtravṛddhi-
rbhavati sā gacchato'mbupūrṇā dṛtiriva kṣubhyati mūtrakṛccha
vedanāṃ vṛṣaṇayoḥ śvayathuṃ kośayoścāpādayati tāṃ mūtravṛddhiṃ
vidyāt .. bhāraharaṇabalavadvigrahavṛkṣaprapatanādibhirāyāsa-
viśeṣairvvāyuratipravṛddhaḥ prakupitaśca sthūlāntrasyetarasya caikadeśaṃ
dviguṇamādāyādhogatvā vaṅkṣaṇasandhimupetya granthirūpeṇa
sthitvā'pratikriyamāṇe ca kālāntareṇa phalakośaṃ praviśya
muṣkaśophamāpādayatyādhmāto vastirivātataḥ pradīrghaḥ śopho
bhavati saśabdamavapīḍitaścoddhvamupaiti . vimuktaśca punarātha-
mati tāmantravṛddhimasādhyāmityācakṣate” iti . “ṣaṇmāsānu-
payujyaitamantravṛddhiṃ vyapohati” suśrutam .