• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • antravṛddhi

    See also antravṛddhiḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 39.
    antravṛddhi f. (-ddhiḥ) Inguinal hernia, rupture.

    E. antra, and vṛddhi increase.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 31, col. 1.
    antra-vṛddhi (dviḥ) 2. f. Rupture.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 131, col. 1.
    antravṛddhi Tatpur. f. (-ddhiḥ) (In Medicine.) The swelling of

    the scrotum by the descent of the intestines (hernia); one

    of the seven diseases of the scrotum (comp. besides vāta-

    vṛddhi, pittavṛddhi, śleṣmavṛddhi, śoṇitavṛddhi, medovṛddhi and

    mūtravṛddhi) and considered as generally incurable. E. antra

    (in the sense of an instrum.) and vṛddhi, scil. muṣkasya.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 44, col. 3.
    antra—vardhman, n. or antra—vṛddhi, f. inguinal hernia, rupture.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 33, col. 1.
    antravṛddhi

    f. (-ddhiḥ) Inguinal hernia, rupture.

    E. antya, and vṛddhi increase.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 256.
    antravṛddhi (antra + vṛddhi) f. Leistenbruch SUŚR. 1, 290, 10. 2, 95, 12. 111, 3. Verz. d. B. H. No. 934.
    vol. 7, p. 1697.
    antravṛddhi vgl. vardhman .

    Vācaspatyam

    p. 208, col. 1.
    antravṛddhi pu0 antranimittā vṛddhiḥ . suśrutokte rogabhede
    sa ca rogaḥ mu0 289 pṛ0 suśrute darśito yathā
    vātapittaśleṣmaśoṇitamedomūtrāntranimittāḥ sapta vṛddhayaḥ .
    tāsāṃ mūtrāntranimitte vṛddhī vātasamutthe kevalamutpatti-
    heturanyatamaḥ .. adhaḥprakupito'nyatamo hi doṣaḥ phala-
    kośavāhinīrabhiprapadya dhamanīḥ phalakośayorvṛddhiṃ jana-
    yati tāṃ vṛddhimityācakṣate .. tāsāṃ bhaviṣyantīnāṃ pūrvvarūpāṇi
    bastikaṭīmuṣkameḍhreṣu vedanā mārutanigrahaḥ phalakośaśopha-
    śceti tatrānilaparipūrṇṇāṃ vastimivātatāṃ paruṣāmanimittā-
    nilarujaṃ vātavṛddhimācakṣate, pakvoḍumbarasaṅkāśāṃ jvara-
    dāhoṣmavatīṃ cāśu samutthānapākāṃ pittavṛddhiṃ, kaṭhināmalpa-
    vedanāṃ śītāṃ kaṇḍūmatīṃ śleṣmavṛddhiṃ, kṛṣṇasphoṭāvṛtāṃ pitta-
    vṛddhiliṅgāṃ, raktavṛddhiṃ mṛdusnigdhāṃ kaṇḍūmatīmalpavedanāṃ tāla-
    phalaprakāśāṃ medovṛddhim .. mūtrasandhāraṇaśīlasya mūtravṛddhi-
    rbhavati sā gacchato'mbupūrṇā dṛtiriva kṣubhyati mūtrakṛccha
    vedanāṃ vṛṣaṇayoḥ śvayathuṃ kośayoścāpādayati tāṃ mūtravṛddhiṃ
    vidyāt .. bhāraharaṇabalavadvigrahavṛkṣaprapatanādibhirāyāsa-
    viśeṣairvvāyuratipravṛddhaḥ prakupitaśca sthūlāntrasyetarasya caikadeśaṃ
    dviguṇamādāyādhogatvā vaṅkṣaṇasandhimupetya granthirūpeṇa
    sthitvā'pratikriyamāṇe ca kālāntareṇa phalakośaṃ praviśya
    muṣkaśophamāpādayatyādhmāto vastirivātataḥ pradīrghaḥ śopho
    bhavati saśabdamavapīḍitaścoddhvamupaiti . vimuktaśca punarātha-
    mati tāmantravṛddhimasādhyāmityācakṣate iti . ṣaṇmāsānu-
    payujyaitamantravṛddhiṃ vyapohati suśrutam .