• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • antarmukha


    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 125, col. 2.
    antarmukha 1. m. f. n. (-khaḥ-khā-kham) Being in the mouth.

    2. n. (-kham) A surgical instrument of the shape of a

    crescent and seven fingers in length; it is used for removing

    fluids, as pus, blood &c. E. antar and mukha.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 43, col. 3.
    antar—mukha mfn. going into the mouth
    ☞ p. 1313, col. 1.
    turned inwards, Mcar.
    ☞ p. 43, col. 3.
    antar—mukha n. a kind of scissors used in surgery, Suśr.
    ☞ p. 1313, col. 1.
    antar—mukha n. the interior of the mouth, Vām.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 250.
    antarmukha (antar + mukha)

    1) adj. in den Mund gehend (Gegens. bahirmukha): so (śvāsaḥ) 'ntarmukha ucchvāsaḥ H. 1368.

    — 2) subst. (im Innern eine Oeffnung habend?) eine Art chirurgischer Scheere SUŚR. 1, 26, 12. 16.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 63, col. 2.
    antarmukha

    — 1) Adj. in den Mund gehend.

    — 2) f. ī ein best. Fehler der weiblichen Scham ŚĀRṄG. SAṂH. 1,7,102.

    — 3) n. ein best. chirurgisches Instrument.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 42, col. 2.
    antarmukha 1. auch: nach innen gekehrt, Mahāvīrac. 79, 8,
    ☞ p. 42, col. 2.
    antarmukha n. das Innere des Mundes, Vāmana S. 23, Z. 2.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 203, col. 1.
    antarmukha tri0 antaḥparamātmā mukhaṃ praveśadvāraṃ yasya . vāhya-
    vastuparihāreṇa paramātmaviṣayakatayā praveśayukte cittādau .
    antarabhyantare mukhaṃ yasya . suśrutokte vraṇasrāvaṇasādhane śastra
    bhede na0 . “sūcīkuśapatrācīmukhaśarārīmukhāntarmusvatrikū-
    rcakāni visrāvaṇe” iti suśrutam . antaḥkaraṇaṃ avidyā-
    vṛttirūpaṃ dvāraṃ sukhānubhave yasya . svarūpasukhānubhavahetunā
    avidyāvṛttirūpāntaḥkaraṇena suṣuptau ānandānubhavakārake
    prājñākhye jīvabhede “ānandabhuk cetomukhaḥ prājñaḥ” iti
    śrutau prājñasya ānandabhoge cetomusvatvoktyā tathātvam .
    mukhasya madhyam avyayī0 . mukhasya madhye ityarthe avya0 .

    Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary

    ☞ p. 40, col. 1.
    antarmukha , adj. (pendant to Skt. bahirmukha),

    turned towards (loc.): antarmukho nirvāṇe bahirmukhaḥ

    saṃsārād MSV iv.22.6; this (perh. with MIndic antemukho

    or antomukho?) was surely the orig. reading in Divy

    1.18 (delete na; construe bahirmukhaḥ with the abl. as

    regularly).