• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • antarmukha


    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 125, col. 2.
    antarmukha 1. m. f. n. (-khaḥ-khā-kham) Being in the mouth.

    2. n. (-kham) A surgical instrument of the shape of a

    crescent and seven fingers in length; it is used for removing

    fluids, as pus, blood &c. E. antar and mukha.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 43, col. 3.
    antar—mukha mfn. going into the mouth
    p. 1313, col. 1.
    turned inwards, Mcar.
    p. 43, col. 3.
    antar—mukha n. a kind of scissors used in surgery, Suśr.
    p. 1313, col. 1.
    antar—mukha n. the interior of the mouth, Vām.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 250.
    antarmukha (antar + mukha)

    1) adj. in den Mund gehend (Gegens. bahirmukha): so (śvāsaḥ) 'ntarmukha ucchvāsaḥ H. 1368.

    — 2) subst. (im Innern eine Oeffnung habend?) eine Art chirurgischer Scheere SUŚR. 1, 26, 12. 16.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 63, col. 2.
    antarmukha

    — 1) Adj. in den Mund gehend.

    — 2) f. ī ein best. Fehler der weiblichen Scham ŚĀRṄG. SAṂH. 1,7,102.

    — 3) n. ein best. chirurgisches Instrument.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    p. 42, col. 2.
    antarmukha 1. auch: nach innen gekehrt, Mahāvīrac. 79, 8,
    p. 42, col. 2.
    antarmukha n. das Innere des Mundes, Vāmana S. 23, Z. 2.

    Vācaspatyam

    p. 203, col. 1.
    antarmukha tri0 antaḥparamātmā mukhaṃ praveśadvāraṃ yasya . vāhya-
    vastuparihāreṇa paramātmaviṣayakatayā praveśayukte cittādau .
    antarabhyantare mukhaṃ yasya . suśrutokte vraṇasrāvaṇasādhane śastra
    bhede na0 . sūcīkuśapatrācīmukhaśarārīmukhāntarmusvatrikū-
    rcakāni visrāvaṇe iti suśrutam . antaḥkaraṇaṃ avidyā-
    vṛttirūpaṃ dvāraṃ sukhānubhave yasya . svarūpasukhānubhavahetunā
    avidyāvṛttirūpāntaḥkaraṇena suṣuptau ānandānubhavakārake
    prājñākhye jīvabhede ānandabhuk cetomukhaḥ prājñaḥ iti
    śrutau prājñasya ānandabhoge cetomusvatvoktyā tathātvam .
    mukhasya madhyam avyayī0 . mukhasya madhye ityarthe avya0 .

    Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary

    p. 40, col. 1.
    antarmukha , adj. (pendant to Skt. bahirmukha),

    turned towards (loc.): antarmukho nirvāṇe bahirmukhaḥ

    saṃsārād MSV iv.22.6; this (perh. with MIndic antemukho

    or antomukho?) was surely the orig. reading in Divy

    1.18 (delete na; construe bahirmukhaḥ with the abl. as

    regularly).