antarmukha
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 125, col. 2.
antarmukha 1. m. f. n. (
-khaḥ-khā-kham) Being in the mouth.
2. n. (-kham) A surgical instrument of the shape of a
crescent and seven fingers in length; it is used for removing
fluids, as pus, blood &c. E. antar and mukha.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 43, col. 3.
antar—mukha mfn. going into the mouth
☞
p. 1313, col. 1.
☞
p. 43, col. 3.
antar—mukha n. a kind of scissors used in surgery,
Suśr.
☞
p. 1313, col. 1.
antar—mukha n. the interior of the mouth,
Vām.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 250.
antarmukha (
antar + mukha)
1) adj. in den Mund gehend (Gegens. bahirmukha): so (śvāsaḥ) 'ntarmukha ucchvāsaḥ H. 1368.
— 2) subst. (im Innern eine Oeffnung habend?) eine Art chirurgischer Scheere SUŚR. 1, 26, 12. 16.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 63, col. 2.
antarmukha — 1) Adj. in den Mund gehend.
— 2) f. ī ein best. Fehler der weiblichen Scham ŚĀRṄG. SAṂH. 1,7,102.
— 3) n. ein best. chirurgisches Instrument.
Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch
☞
p. 42, col. 2.
antarmukha 1. auch: nach innen gekehrt, Mahāvīrac. 79, 8,
☞
p. 42, col. 2.
antarmukha n. das Innere des Mundes, Vāmana S. 23, Z. 2.
Vācaspatyam
☞
p. 203, col. 1.
antarmukha tri0 antaḥparamātmā mukhaṃ praveśadvāraṃ yasya . vāhya-
vastuparihāreṇa paramātmaviṣayakatayā praveśayukte cittādau .
antarabhyantare mukhaṃ yasya . suśrutokte vraṇasrāvaṇasādhane śastra
bhede na0 . “sūcīkuśapatrācīmukhaśarārīmukhāntarmusvatrikū-
rcakāni visrāvaṇe” iti suśrutam . antaḥkaraṇaṃ avidyā-
vṛttirūpaṃ dvāraṃ sukhānubhave yasya . svarūpasukhānubhavahetunā
avidyāvṛttirūpāntaḥkaraṇena suṣuptau ānandānubhavakārake
prājñākhye jīvabhede “ānandabhuk cetomukhaḥ prājñaḥ” iti
śrutau prājñasya ānandabhoge cetomusvatvoktyā tathātvam .
mukhasya madhyam avyayī0 . mukhasya madhye ityarthe avya0 .
Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary
☞
p. 40, col. 1.
antarmukha , adj. (pendant to Skt. bahirmukha),
turned towards (loc.): antarmukho nirvāṇe bahirmukhaḥ
saṃsārād MSV iv.22.6; this (perh. with MIndic antemukho
or antomukho?) was surely the orig. reading in Divy
1.18 (delete na; construe bahirmukhaḥ with the abl. as
regularly).