• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • antaka

    See also antakaḥ, aṃtaka.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 37.
    antaka m. (-kaḥ) A name of YAMA.

    E. anta death, and ka affix of agency. YAMA is the king or angel of death.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 30, col. 1.
    antaka (kaḥ) 1. m. A name of Yama.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 117, col. 2.
    antaka I. 1. m. f. n. (-ntakaḥ-ntikā-ntakam) Destroying,

    causing death.

    2. m. (-ntakaḥ) 1 A name of Yama, the god of Death.

    2 The proper name of a royal Saint whom the Asuras

    threw into a pond and who was rescued by the Aśvins.

    3 The proper name of a king of the Śuṅga dynasty, a son

    of Vasumitra. (Some read the latter name andraka or ārdraka).

    3. f. (-ntikā) See s. v. antikā III. E. anti, denomin.

    of anta, kṛt aff. ṇvul.

    II. m. (-kaḥ) The same as anta. E. anta, taddh. aff. kan.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    p. 27, col. 1.
    antaka anta + ka. I. adj., f. kā,

    Causing death, Rām. 3, 46, 9. II. m.

    A name of the god of Death,

    Böhtl. Ind. Spr. 1520. Comp. An-, adj. end-

    less. Kāla-, m. the god of Death, Rām.

    6, 67, 2. Jagadantaka, i. e. jagat-, m.

    the destroyer of the world, Bhāg. P. 4.

    5, 6. Viṣa-, m. Śiva.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 43, col. 2.
    Antaka, as, m. border, boundary; (as, ā, am),

    making an end, causing death; (as), m. death; Ya-

    ma, king or lord of death. —Antaka-druh, -dhruk,

    k, k, Ved. offending or provoking destructive demons,

    or death, or Yama.

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    p. 116, col. 2.
    ántaka, m. ender (death). [ánta, 1222a.]

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 24.
    ántaka a. ending, destroying; m. death or Yama, the god of death.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    p. 17, col. 2.
    antaka anta-ka, a. ending, destroying; m.
    death; Yama; -pura, n. city of Yama.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 43, col. 1.
    1. antaká m. border, boundary, ŚBr.
    p. 43, col. 1.
    2. ántaka mfn. making an end, causing death
    p. 43, col. 1.
    ántaka m. death
    p. 43, col. 1.
    Yama, king or lord of death, AV. &c.
    p. 43, col. 1.
    N. of a man favoured by the Aśvins, RV. i, 112, 6 N. of a king.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 31, col. 2.
    antaka

    m. (-kaḥ) A name of YAMA.

    E. anta death, and ka affix of agency.
    YAMA is the king or angel of death.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 118.
    antaka a. [antayati, antaṃ karoti, ṇvul] Causing death, making an end of, destroying; sūryakānta iva tāḍakāntakaḥ R.11.21; krodhāndhastasya tasya svayamiha jagatāmantakasyāntakoham Ve. 3.32. -kaḥ 1 Death. tadidaṃ pāṇḍaveyānāmantakāyābhisaṃhitam Mb.10.15.17. -2 Death personified, the destroyer; Yama, the god of death; nāntakaḥ sarvabhūtānāṃ tṛpyati Pt.1.137; ṛṣiprabhāvānmayi nāntako'pi prabhuḥ prahartum R.2.62. -3 A border, boundary. -Comp. -druh Ved. provoking death; mūrdhā sthasya cākan naitāvatainasāntakadhruk Rv.10.132.4.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 44, col. 2.
    antaka- a. qui prépare la fin ou la mort; m. Mort (personnifiée).

    °pura- nt. cité d'Antaka.

    antakānana- nt. gueule d'Antaka.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 237.
    1. antaká (von anta) Rand, Saum (eines Feldes) ŚAT. BR. 3, 2, 1, 4.
    vol. 1, p. 237.
    2. ántaka (von anta)

    1) adj. das Ende bereitend, den Tod bringend: sa rāmo dāraharaṇānnikṛtaste 'ntako bhavet R. 3, 46, 9. mārgaṇaiḥ - jīvitāntakaiḥ 25, 5. bhaye vā jīvitāntake 4, 6, 10. devāntakanarāntakau (2 Rakṣas) 6, 69, 14. tārakāntakamatputra KATHĀS. 1, 41.

    — 2) m. der Endemacher, der Tod (häufig neben Mṛtyu personificirt): antâkāya mṛ̀tyavè namâḥ AV. 8, 1, 1. tāmantâko mārtyàvo âdhok 13, 2. 6, 46, 2. 19, 9, 7. VS. 30, 7. 18. 39, 13. KĀṬHOP. 1, 26. nāntakaḥ (tṛpyati) sarvabhūtānām PAÑCAT. I, 153. rākṣasānantakopamān R. 3, 25, 20. vyāttānanamivāntakam 7, 8. parivṛto bhūtairdehavadbhirivāntakaḥ 6, 36, 6. atikruddha ivāntakaḥ .. yathā yamo yathā mṛtyuryathā kālo yathā vidhiḥ . hantāsmi rākṣasānadya 3, 69, 19. 20. 4, 18, 10. 6, 30, 24. daṇḍahastamivāntakam 3, 32, 5. pāśahastamivāntakam 43, 33. 6, 92, 46. trijagatpralayaśaktaḥ kṛtoṃkāra ivāntakaḥ VET. 5, 1. mayi nāntako 'pi prabhuḥ prahartum RAGH. 2, 62. kāla ivāntakaḥ R. 3, 7, 9. 4, 14, 25. 5, 52, 9. Vgl. kālāntaka, yamāntaka, kālāntakayama . AK. 1, 1, 1, 54. und H. 184. wird antaka als ein Name des Yama aufgeführt und M. 3, 87. scheint unter antaka geradezu Yama gemeint zu sein.

    — 3) N. pr. eines Schützlings der Aśvin ṚV. 1, 112, 6. ein König aus der Śuṅga Dynastie MATSYA-P. im VP. 471, N. 31 (v. l. ārdraka). LIA. II, 350. — Ueber antaka am Ende eines adj. comp. s. u. anta 8. 9.

    vol. 5, p. 996.
    2. antaka

    2) Z. 3 lies 10, 23 st. 13, 2.

    — 4) eine Art Fieber Verz. d. Oxf. H. 318,b,1 v. u. 319,b, No. 758.

    Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda

    p. 63.
    ántaka, (a., Ende [ánta 6.] bereitend, Tod bringend) m., Eigenname eines Schützlings der aśvínā.

    -am {112,6}.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 61, col. 2.
    1. antaká m. Saum , Rand.
    vol. 1, p. 61, col. 2.
    2. ántaka

    — 1) Adj. das Ende bereitend , den Tod bringend.

    — 2) m.

    — a) der Endemacher , Tod ; der Todesgott (Yama) 85,25. 150,8. Spr. 7644.

    — b) ein best. Fieber.

    — c) N.pr. zweier Männer.

    vol. 1, p. 61, col. 2.
    3. °antaka Adj.

    — 1) auslautend auf TRIK. 3,5,21. H. 242.

    — 2) enthaltend TRIK. 2,1,5.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    p. 16, col. 2.
    ántaka endigend vernichtend; m. Tod, Todesgott.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    p. 41, col. 2.
    antaka 2. "enthaltend" nach Trik. II, 1, 5

    — sehr zweifelhafte Lesart! [Z.]

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    p. 10.
    antaka;
    śamanaḥ samavartī ca pretapatiḥ pitṛpatiśca kīnāśaḥ .
    vaivasvataḥ kṛtāntaḥ kālindīsodaraḥ kālaḥ .. 71 ..
    antako dharmarājaśca yamo daṇḍadharo hariḥ .
    dakṣiṇāśāpatiḥ sadbhiḥ śrāddhadevaśca kathyate .. 72 ..
    1.1.1.71

    Vācaspatyam

    p. 197, col. 2.
    antaka pu0 antayati antaṃ karoti anta + ṇicṇvul .
    mṛtyau vyājenāpi kṛtā rājan no darśayati sāntaka-
    miti nāra0 pu0 . dehināṃ svasvakarmānusāreṇa vināśanāya
    īśvaraniyukte yamākhye devabhede ṛṣiprabhāvānmayi nāntakī-
    'pi prabhuḥ praharttuṃ kimutānyahiṃsrā iti raghuḥ . vināśa-
    kamātre tri0 krodhāndhastasya tasya svayamiha jagatāmantaka-
    syāntako'hamiti veṇī0 . parameśvare pu0 tasya sarvabhūtānāṃ
    pralaye saṃharttṛtvāttathātvam, mahīdadhiśayo'ntaka iti
    viṣṇusaha0 .

    Index to the Names in the Mahābhārata

    p. 42, col. 1.
    *Antaka1 (Death). I, 2708 (Mahādevāntakābhyān ca Kāmāt

    Krodhāc ca…jajne…Aśvatthāmā), 7028 (°opamah);

    III, 1376, 1655 (murttimantam ivā°ṃ), †1931 (sṛṣto 'ntakaḥ

    sarvaharo Vidhātrā bhaved yathā); IV, 763 (daṇḍapanir ivā°h),

    815 (do.), 817 (iva), 1580 (Pavano Mṛtyuḥ); V, 3210

    (yathāntakau, Bhīmarjunau); VI, 2236 (daṇḍapāṇim ivā°ṃ),

    2790 (daṇḍapāṇir ivā°ḥ), 3638 (do.), 4678 (daṇḍahasta ivā°ḥ),

    4959 (daṇḍahastam ivā°ṃ), 4985 (iva), 5254 (Kālā°samadyutiḥ),

    5326 (iva); VII, 3135 (iva), 4727 (Kālā°-Yamopamaṃ), 6099

    (iva), 7570 (iva), †8168, 8308 (iva), 8980 (iva): VIII, 596

    (Kālā°-Yamopamau), 800 (iva), 814 (°daṇḍasannibhān iṣūn),

    909 (Mṛtyu-Kālā°opamaṃ), 2459 (Kālā°-Yamopamaṃ), 2708

    (do.), 3995 (Kālā°vapuḥ), 4390 (Yama-Kālā°opamau); IX,

    151 (daṇḍapāṇir ivāntakaḥ), 153, 298 (°pratimaṃ yudhi), 485

    (atiṣṭhata raṇe vīraḥ kruddharūpa ivā°ḥ), 555 (Kāla-sṛṣṭha

    ivā°ḥ), 594 (pāśahastam ivā°ṃ), 737 (A°m iva kruddhaṃ), 870

    (Mṛtyum ivā°ṃ), 894 (yathā), 1044 (daṇḍapāṇir ivā°ḥ), 1057

    (mārayaty Antakaḥ sadā), 1368 (daṇḍapāṇir ivā°ḥ), 1402

    (daṇḍahastaṃ yathā kruddham A°ṃ prāṇahāriṇaṃ), 3270

    (kruddhāv ivā°au, i.e. Bhīmasena and Duryodhana); X, 40

    (vāyasāntakaḥ, i.e. the owl), 360 (Kālasṛṣṭa ivā°ḥ), 395 (do.),

    397 (evaṃ teṣāṃ tathā Drauṇir Antakaḥ samapadyata), 669

    (Kālāntaka-Yamopamaḥ), 703 (Pāṇḍaveyānām Antakāyābhi-

    saṃhitaṃ); XI, 156 (comparison of the human body to a

    well: yas tatra vasate 'dhastān mahāhiḥ Kāla eva saḥ|Antakaḥ

    sarvabhūtānāṃ dehināṃ sarvahāry asau), 338 (yathāntakam

    anuprāpya jīvan kaścin na mucyate), 404 (putrāṇām Antake);

    XII, 2578, 4264 (krūraḥ Kāla ivāntakaḥ), 6164 (Kālo 'ntaka

    ivodyataḥ), 6546 (follows everyone who is born), 6551 (satyena-

    ivāntakaṃ jayet), 11061 (na Yamo nāntakaḥ kruddho na

    Mṛtyur bhīmavikramaḥ|īśate nṛpate sarve yogasyāmitatejasaḥ),

    11838 (kair nāpnoti jarāntakau), 11841 (= do.), 12078

    (purā mṛtaḥ praṇīyase Yamasya rājaśāsanāt|tvam Antakāya

    dāruṇaiḥ prayatnam ārjave kuru), 12081 (Māruto 'ṇtakaḥ),

    12085 (purā śarīram Antako bhinatti rogasārathiḥ), 12107

    (purā karoti so 'ntakaḥ pramādago 'sukhāṃ camūṃ); XIII,

    184 (Kālāntakopamāḥ), 863 (sarpahastam anirdeśyaṃ pāśa-

    hastam ivāntakaṃ), 2226 (nāgnis tṛpyati kāṣṭhānāṃ nāpagānāṃ

    mahodadhiḥ|nāntakaḥ sarvabhūtānāṃ na puṃsāṃ vāmalocanāḥ),

    2230 (Antakaḥ Pavano Mṛtyuḥ…), 7497 (sa Kālaḥ

    so 'ntako Mṛtyuḥ…, i.e. Śiva); XIV, 2167

    (Kālāntaka-Yamopamaṃ).

    p. 42, col. 2.
    Antaka2 = Viṣṇu (1000 names).

    The Purāṇa Index

    vol. 1, p. 63.
    Antaka (I) — surname of Yama: milkman of Pitṛs on

    the earth: ety.

    Bhā. VI. 10. 15; Br. II. 36. 209; M. 10. 19; 213. 6.
    vol. 1, p. 63.
    Antaka (II) — a surname of Śiva.

    Br. III. 3. 81.
    vol. 1, p. 63.
    Antaka (III) — a son of Vasumitra, ruled for 2 years.

    M. 272. 29.

    Edgerton Buddhist Hybrid Sanskrit Dictionary

    p. 37, col. 2.
    antaka , adj. (or subst.; = Pali adj. anta [cf. ānta],

    Skt. antya; a MIndic form; not destructions with Senart),

    low, vile (person or thing): Mv iii.186.2--3 na ātapo tāpayati,

    antakā tāpayanti māṃ; antakāś ca…te tāpenti na

    ātapo. Cf. line 4 itvaraṃ khu ayaṃ tāpo; see itvara,

    which is the clue to the mg. of antaka.

    Puranic Encyclopedia

    p. 44, col. 1.
    ANTAKA I . Once the Devas, under the auspices of

    emperor Pṛthu, turned goddess earth into a cow and

    milked her. The result was twelve yamas, and Antaka

    was one of the twelve. (See Pṛthu). (M.B., Droṇa

    Parva, Chapter 69, Verse 26).
    p. 44, col. 1.
    ANTAKA II . The Ṛgveda makes mention of one

    Rājarṣi, Antaka. (Ṛgveda, Maṇḍala 1, Anuvāka 16,

    Sūkta 112).