Blog
Sanskrit
About
anekārtha
Sanskrit-English
Sanskrit-French
Sanskrit-German
Sanskrit-Sanskrit
Specialized Dictionaries
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 112, col. 2 .
anekārtha I. Tatpur. m. (
-rthaḥ ) Multiplicity of objects, topics.
II. Bahuvr. m. f. n. (-rthaḥ-rthā-rtham ) 1 Having more than
one object; e. g. anekārthābhiyoga . 2 Having more than one
meaning (as a word). 3 Having the sense of the word aneka;
e. g. nānā vinobhayānekārtheṣu ‘nānā has the sense of vinā,
ubhaya and aneka . [The reading anekārtha in the present edition
of Suśruta 2. 559. line 2 is clearly a misprint for anekānta;
comp. ibid. 2. 556. line 7.] E. aneka and artha .
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 42, col. 2 .
anekā rtha mfn. having more than one meaning (as a word).
Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit
☞
vol. 1,
p. 36 .
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 232 .
anekārtha (
aneka + artha ) adj.
mehr als eine Bedeutung habend (von Wörtern)
NIR. 4, 1.
kvacittathā kvacidanyathā yaḥ so 'nekārthaḥ SUŚR. 2, 559, 2.
☞
vol. 5,
p. 995 .
anekārtha m.
1) Mannichfaltigkeit, ein Verhältniss, wobei Freiheit der Wahl stattfindet (Gegens. ekānta Ausschliesslichkeit) SUŚR. 2, 559, 2.
— 2) so v. a. haimānekārtha Verz. d. Oxf. H. 185,b,32.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 60, col. 2 .
anekārtha Adj.
mehr als eine Bedeutung habend. Davon
Nom.abstr. °tva n.
Comm. zu
TS. PRĀT. 1,1. 8,8.
anekārthakośa m. (auch bloss
anekārtha ) ,
°tilaka n. ,
°dhvanimañjarī f. ,
°saṃcaya m. und
°samuccaya m. Titel von Wörterbüchern.
Vācaspatyam
☞
p. 193, col. 2 .
anekārtha tri0 aneke arthā abhidheyā yasya . nānārthe śabde . yathā gavādaya akṣādayaśca . “anekārthasya śabdasya saṃyogādyairniyantrite . ekatrārthe'nyadhīheturvyañjanā sābhidhā śrayeti ” sā0 da0 . ayamāśayaḥ “saṃyogaśca vibhāgaśca sāha- caryyaṃ virodhitā . arthaḥ prakaraṇaṃ liṅgaṃ śabdasyānyasya sannidhiḥ . sāmarthyamaucitī deśaḥ kākvādyuktiḥ svavācakaḥ . śabdārthasyānavacchede viśeṣasmṛtihetava ” iti haryyukteranekārtha- śabdānāṃ sarvatra śaktau samānāyāṃ satyāṃ, saṃyogādyairitarārtha- bodhapratirodhanena viśeṣārtha eva smāryyate . tadbhinnārthasya tu vyañjanayā bodhaḥ ityalaṅkārikāṇāṃ matam . tathāca saṃyo- gādayaḥ śaktyā anyārthopasthitau pratibandhakāḥ . vyañjanā vṛttyā tadupasthāpane tu na . “anekārthaśabdebhyaḥsarveṣāmarthānā- maviśeṣeṇopasthitau satyāmapi saṃyogādayaḥ anyaśakyaviṣaya- śābdabodhamātraṃ pratibadhnanti natu vyaṅgyaviṣayamiti ” rasa- gaṅgādharaḥ . naiyāyikādayastu anekārthaśabdānāṃ śakyatāccheda- kalāghavalābhe tatraiva śaktiranyatra lakṣaṇā tatra saṃyogādayaḥ anyārthabodhanaṃ naiva prativaghnanti . tathā ca saṃyogādayaḥ sati tātparyye, tadviṣayībhūtārthaviṣayasmṛtiṃ tajjanyānvayabuddhiṃ vā na prativadhnanti kintu tātparyyamātronnāyakā ityalaṃ vyañjanā- vṛttyeti svīcakruriti bhedaḥ . aneke arthāḥ prayojanāni yatra yasya vā . anekaprayojanavati tri0 “anekārthābhi- yoge ca yāvatsaṃsādhayeddhanī ” iti smṛtiḥ . karmma0 . vahuprayojane pu0 ba0 va0 .
Aufrecht’s Catalogus Catalogorum
☞
vol. 1,
p. 19, col. 1 .
anekārtha lex. Kāṭm. 10.