• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • ananvaya

    See also ananvayaḥ.


    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 22, col. 1.
    ana_nvaya (yaḥ) 1. m. A comparison of
    like with like.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 69, col. 2.
    ananvaya Tatpur. m. (-yaḥ) (In rhetoric.) One of the Ālaṅkā-

    ras or figures of speech: comparing an object to itself, with

    respect to its being the only one of its class as to the qua-

    lities expressed and therefore not liable to comparison with

    any thing else; e. g. the moon shines like a moon i. e. like

    a very moon, a moon indeed. E. a neg. and anvaya, literally:

    ‘want of connexion sc. with other objects’.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 25, col. 3.
    ananvaya an-anvaya, as, m. want of con-

    nexion; (in rhetoric) comparison of an object with

    its own ideal, (as, a lady-like lady.)

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 25, col. 2.
    an-anvaya m. want of connexion, (in rhetoric) comparison of an object with its own ideal, (as, ‘a lady-like lady’.)

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 5, p. 979.
    ananvaya (3. a + anvaya) m. Bez. einer Redefigur, in welcher ein Gegenstand mit sich selbst verglichen wird: indurinduriva śrīmān so v. a. dem Monde kommt nichts Anderes an Schönheit gleich, die Schönheit des Mondes ist einzig in ihrer Art KUVALAY. 10,a (12,a). PRATĀPAR. 78,a,2.
    ☞ vol. 7, p. 1692.
    ananvaya SĀH. D. 666.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 41, col. 1.
    ananvaya m. eine Redefigur , in welcher ein Gegenstand , weil ihm nichts Anderes gleichkommt , mit sich selbst verglichen wird , KĀVYAPR. 10,5.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 149, col. 2.
    ananvaya tri nāsti anvayo yatra ba0 . anvayaśūnye .
    śābdabodhe parasparaṃ saṃsargaśūnye anvayaścānvayaśabde vakṣyate
    arthālaṅkārabhede pu0 . tallakṣaṇaṃ yathā “upamānopameyatve
    ekasyaiva tvananvaya” iti sā0 da0 . “rājīvamiva rājīvaṃ
    jalaṃ jalamivājanī” tyādau ca ananvayāt tadalaṅkāratvaṃ
    tathā hi upamānopameyabhāve sādṛśyajñānāvāśyakatvena
    tasya bodhane niyate tadbhinnatve sati tadgatabhūyodharmmavattva
    rūpasādṛśyasya bhedagarbhitatayā svapratiyogikabhedasya sva-
    sminnasambhavenāpātato'nanvaya eva tātparyyeṇa tu itarasā-
    dṛśyābhāvaparatvalakṣaṇayānvayastathā ca rājīvaṃ rājīve-
    tarāsadṛśamiti bodhāttasyotkarṣo vyajyate . evaṃ “rāma-
    rāvaṇayoryuddhaṃ rāmarāvaṇayorive” tyatrāpi .