• Home
  • Sanskrit
  • About
  • anantavrataṃ


    Śabdakalpadruma

    vol. 1, p. 41.
    anantavrataṃ , tri, (anantasya tannāmakadevasya vrataṃ ṣaṣṭhī-
    tatpuruṣaḥ .) bhādraśuklacaturdaśīkarttavyamanantadevasya
    vrataṃ . tadvidhiryathā . bhaviṣye,
    anantavratametaddhi sarvvapāpaharaṃ śubhaṃ .
    sarvvakāmapradaṃ nṝṇāṃ strīṇāñcaiva yudhiṣṭhira ..
    tathā śuklacaturddaśyāṃ māsi mādrapade bhavet .
    tasyānuṣṭhānamātreṇa sarvvapāpaṃ praṇaśyati .. * ..
    vratārambhapratiṣṭhayorvarjjyakālamāha jyotiṣe,
    gurorbhṛgorastabālye vārddhake siṃhage gurau .
    vakrijīvāṣṭaviṃśe'hni gurvvāditye daśāhike ..
    pūrvvarāśāvanāyātāticāriguruvatsare .
    prāgrāśigantṛjīvasya cāticāre tripakṣake ..
    kampādyadbhutasaptāhe nīcasthejye malimluce .
    bhānulaṅghitake māsi kṣaye rāhuyute gurau ..
    pauṣādikacaturmmāse caraṇāṅkitavarṣaṇe .
    ekenāhnā caikadine dvitīyena dinatraye ..
    tṛtīyena tu saptāhe māṅgalyāni śubhānvitāḥ .
    vidyārambhakarṇavedhau cūḍopanayanodvahān ..
    tīrthasnānamanāvṛttaṃ tathānādisurekṣaṇaṃ .
    parīkṣārāmayajñāṃśca puraścaraṇadīkṣaṇe ..
    vratārambhapratiṣṭhe ca gṛhārambhapraveśane .
    pratiṣṭhārambhaṇe devakūpādervarjjayanti hi ..
    dvātriṃśaddivasāścāste jīvasya bhārgavasya ca .
    dvāsaptatirmmahatyaste pādāste dvādaśakramāt ..
    astāt prāk parayoḥ pakṣaṃ gurorvārddhakabālate .
    pakṣaṃvṛddho mahāste tu bhṛgurbālo daśāhikaḥ ..
    pādāste tu daśāhāni vṛddhobālo dinatrayaṃ .. * ..
    madhyāhne bhojyavelāyāṃ samuttīryya sarittaṭe .
    dadarśa śīlā sā strīṇāṃ samūhaṃ raktavāsasāṃ ..
    caturddaśyāmarccayantaṃ bhaktyā devaṃ pṛthak pṛthak .
    iti bhaviṣyottarīyānmadhyāhnavyāpinī tithi-
    rgrāhyeti vācyaṃ . pūrvvāhno vai devānāmiti śrutyā-
    dibhiḥ pūrvvāhne daivakṛtyavidhānāt . vidhyasama-
    bhivyāhṛtārthavādena tadbādhāyogāt kintu tasyaiva
    gauṇakālabodhakaṃ tat . kālamādhavīyo'pyevaṃ .
    bhaviṣye'pi pūjāvidhāyako madhyāhno noktaḥ .
    yathā,
    kṛtvā darbhamayānantaṃ vāridhānyāṃ niveśya ca .
    pūjayedgandhapuṣpādyairnaivedyairvividhairapi ..
    caturddaśaphalairmūlairjalajaiḥ kusumairapi .
    yavagodhūmaśālīnāṃ cūrṇenaikatarasya ca ..
    kṛtvā pūpadvayaṃ tasmai dadyādekaṃ ghṛtānvitaṃ .
    svayamekantu bhuñjīta kare baddhvā suḍorakaṃ ..
    caturdaśagranthiyuktaṃ kuṅkumena vilepitaṃ .
    suvinyastaṃ viṣṇu nāmapratigranthisamanvitaṃ .
    caturdaśasūtramayaṃ sūtraṃ kārpāsameva ca .. * ..
    pūjāḍorakabandhanamantrastu ratnākare,
    anantasaṃsāramahāsamudre
    magnān samabhyuddhara vāsudeva .
    anantarūpin viniyojayasva
    anantarūpāya namo namaste ..
    iti mantramuktvā .
    anena ḍorakaṃ baddhvā bhoktavyaṃ susthamānasaiḥ .
    ityarddhaṃ bhaviṣyottarīyaṃ kālakaumudyāṃ likhita-
    miti .. * .. tathā,
    pāpo'haṃ pāpakarmmāhaṃ pāpātmā pāpasambhavaḥ .
    trāhi māṃ puṇḍarīkākṣa sarvvapāpaharo bhava ..
    adya me saphalaṃ janma jīvitañca sujīvitaṃ .
    yattavāṅghriyugābjāgre mūrddhā me bhramarāyate ..
    ityābhyāṃ namaskuryyāt . anantakathāmapyatra śṛ-
    ṇvanti . iti tithyāditattvaṃ .. * .. * .. atha
    prayogaḥ . ācamya svastivācya saṅkalpaṃ kuryyāt,
    adya bhādre māsi śukle pakṣe caturdaśyāṃ tithā-
    vārabhya amukagotraḥ śrīamukaḥ dhanadhānyaputtra-
    pauttrādyanavacchinnasantatiprāptikāmaḥ śrīviṣṇu-
    prītikāmo vā caturdaśavarṣaparyyantaṃ bhagavadananta-
    bhaṭṭārakapūjācaturdaśagranthiyuktaḍorakaramūlabandhana-
    kathāśravaṇabrāhmaṇasaṃ pradānakātapasitataṇḍulaprastha-
    dvayaghaṭitapūpārddhvopakalpanatadarddhātmakartṛkabhojana-
    rūpamanantavratamahaṃ kariṣye iti saṅkalpya sūktaṃ
    paṭhet .. * .. tato guṇḍikayā aṣṭadalapadmaṃ nirmmāya
    tanmadhye ghaṭamāropya śālagrāmaṃ vā caturdikṣu
    dhvajāṃ niveśya yathoktavidhinā gaṇeśanavagrahadik-
    pālaśivadurgālakṣmīnārāyaṇapūjāṃ kṛtvā śakraṃ dhyā-
    yet, om̐ mahendraṃ mattairāvataskandhasthaṃ sahasranaya-
    nojjvalaṃ . maṇikāñcanaghaṭitanānālaṅkārabhūṣitaṃ
    vajrahattaṃ śacyanvitaṃ devagandharvvagaṇairvṛtaṃ munigaṇaiḥ
    stūyamānaṃ .. evaṃ dhyātvā mahendrāya namaḥ evaṃ
    kameṇa saṃpūjya praṇamet,
    om̐ śakraḥ surapatiścaiva vajrahasto mahābalaḥ .
    airāvatagajārūḍhaḥ sahasrākṣo namo'stu te ..
    tato vṛhatpātre jalaṃ saṃsthāpya hastaṃ dattvā samudra-
    māvāhayet,
    om̐ gaṅgecetyādināvāhya samudraṃ pūjayet .. * ..
    tato bhūtaśuddhyādiprāṇāyāmāntaṃ kṛtvā anantaṃ
    dhyāyet,
    om̐ divyasiṃhāsanāsīnaṃ deveśaṃ garuḍadhvajaṃ .
    śuklavarṇṇaṃ caturbāhuṃ nāgayajñopavītinaṃ ..
    śaṅkhacakragadāpaṭhmadharaṃ pītāmbaraṃ vibhuṃ .
    śriyā vāṇyā ca saṃśliṣṭaṃ kirīṭādisamujjvalaṃ ..
    phaṇāśatasamāyuktaṃ jagannāthaṃ jagadguruṃ .
    anantaṃ cintayeddevaṃ nāradādyairupastutaṃ ..
    evaṃ dhyātvā svaśirasi puṣpaṃ datvā mānasopacāraiḥ
    saṃpūjya arghyaṃ saṃsthāpya .
    āṃ hṛdayāya namaḥ evaṃ ṣaḍaṅgāni vinyasya puna-
    rdhyātvāvāhayet .
    om̐ āgacchānanta deveśa patnībhyāṃ bāhanānvita .
    gandharvvādigaṇopeta sānnidhyamiha kalpaya ..
    tataḥ pūjayet .
    pādyaṃ gṛhītvā,
    om̐ pādyaṃ gṛhāṇa deveśa surāsuramanoharaṃ .
    tuṣṭo me bhava deveśa narasiṃha namo'stu te ..
    arghyaṃ gṛhītvā,
    arghyaṃ gṛhāṇa deveśa sugandhikuṅkumānvitaṃ .
    dūrvvākṣatasamāyuktaṃ namaste viśvamūrttaye ..
    ācamanīyaṃ gṛhītvā,
    om̐ idamācamanīyante divyatoyodbhavaṃ prabho .
    bhaktyā dattaṃ mayānanta namaste pannagādhipa ..
    evaṃ madhupakaṃ punarācamanīyaṃ snānīyaṃ vastrayugmañca
    dadyāt .. * ..
    gandhaḥ,
    om̐ gandho'yaṃ devadeveśa kuḍkumāgurusambhavaḥ .
    yathāśaktyā mayā datto deveśa pratigṛhyatāṃ ..
    puṣpaṃ,
    om̐ puṣpaṃ gṛhāṇa bho'nanta sugandhidravyamuttamaṃ .
    padmanābha namaste'stu kuśalaṃ kuru sarvvadā ..
    dhūpaḥ,
    om̐ dhūpo'yaṃ te mahābhāga daśāṅgo'guruṇā saha .
    mayā dattaḥ prabho viṣṇo gṛhyatāṃ suranāyaka ..
    dīpaḥ,
    om̐ dīpaṃ gṛhāṇa bho'nanta jājñvalyamānamadbhataṃ .
    tvaṃ gṛhāṇa sadā deva rakṣa māṃ ghorasāgarāt ..
    yajñopavītaṃ,
    om̐ ṛgyajuḥsāmamantreṇa trivṛttaṃ paṭhmayoninā .
    sāvitrīgranthisaṃyuktamupavītaṃ tavānagha ..
    naivedyaṃ,
    om̐ nānābhakṣyasamāyuktaṃ caturddaśaphalairyutaṃ .
    bhaktyā sampāditaṃ deva sapūpaṃ gṛhyatāṃ vibho .. * ..
    tato balabhadraṃ saṃpūjya stutiṃ kuryyāt,
    om̐ balabhadraṃ mahātmānaṃ halinaṃ lāṅgalāyudhaṃ .
    kādambarīmadonmattaṃ namāmi baladevakaṃ ..
    tata āvaraṇadevatāḥ pūjayet .
    om̐ gaṇeśāya namaḥ . evaṃ lokapālebhyaḥ . nava-
    grahebhyaḥ . aṣṭavasubhyaḥ . ekādaśarudrebhyaḥ . dvādaśā-
    dityebhyaḥ . anantādināgebhyaḥ . matsyādidaśāva-
    tārebhyaḥ . māsebhyaḥ . ṛtubhyaḥ . vatsarebhyaḥ .
    dharmmāya . adharmmāya . jñānāya . ajñānāya .
    vairāgyāya . avairāgyāya . aiśvaryyāya . anaiśvaryyāya .
    śivāya . durgāyai . pṛthivyai . gaṅgāyai . yabhunāyai .
    mahālakṣmyai . sarasvatyai . garuḍāya . śaṅkhāya . cakrāya .
    gadāyai . padmāya . kaustubhāya . sūryyamaṇḍalāya .
    somamaṇḍalāya . vahnimaṇḍalāya . vāyumaṇḍalāya .
    sarvvebhyo devebhyaḥ . sarvvābhyo devībhyaḥ .. * ..
    tataḥ stutiṃ paṭhet,
    om̐ anantasaṃsāramahāsamudre
    magnaṃ samabhyuddhara vāsudeva .
    anantarūpin viniyojayasva
    anantarūpāya namo namaste ..
    namo'stvanantāya sahasramūrttaye
    sahasnapādākṣiśirorubāhave .
    sahasranāmne puruṣāya śāśvate
    sahasrakoṭīyugadhāriṇe namaḥ ..
    hṛdisthaṃ sarvvadevānāṃ indriyāṇāṃ guṇātigaṃ .
    sarvvapāpaharaṃ devaṃ praṇamāmi janārddanaṃ ..
    anantarūpeṇa bibharṣi pṛthvīṃ
    anantalakṣmīṃ vidadhāsi tuṣṭaḥ .
    anantabhogān pradadāsi tuṣṭaḥ
    anantamokṣaṃ puruṣe prahṛṣṭaḥ ..
    praṇamāmi hṛṣīkeśaṃ vāsudevaṃ jagadguruṃ .
    sṛṣṭisthitivināśānāṃ karttāraṃ praṇamāmyahaṃ ..
    rākṣasānāmariṃ naumi naumi daityavimarddakaṃ .
    jagatāṃ hitakarttāraṃ naumi paṅkeruhekṣaṇaṃ ..
    janmajanmakṛtaṃ yacca bālyayauvanavārddhake .
    vṛddhimāpnotu tat puṇyaṃ pāpaṃ hara halāyudha ..
    bhaktihīnaṃ kriyāhīnaṃ mantrahīnaṃ yadarccitaṃ .
    yathoddiṣṭāsimāṃ pūjāṃ paripūrṇāṃ kuruṣva me ..
    pāpo'haṃ pāpakarmmāhaṃ pāpātmā pāpasambhavaḥ .
    trāhi māṃ puṇḍarīkākṣa hare saṃsārasāgarāt ..
    tato ghaṭasthajalena saṃprokṣya karamūle ḍorakaṃ
    samarpayet .
    om̐ idaṃ ḍoramanantākhyaṃ caturddaśaguṇātmakaṃ .
    sarvvadevamayaṃ biṣṇo svakare dhārayāmyahaṃ ..
    tato bhojyamutsṛjet .. * ..
    tataḥ kathāṃ śṛṇuyāt .
    yathā,
    araṇyavāsamuṣito yudhiṣṭhiranṛpo vaśī .
    prāptastrailokyanāthena kṛṣṇena paramātmanā ..
    kathokathanaṃ jātaṃ tayostatra priyāpriyaṃ .
    viśeṣeṇa ca govindaṃ papraccha ca yudhiṣṭhiraḥ .. * ..
    yudhiṣṭhira uvāca .
    kena vratena deveśa vāñchitaṃ prāpyate phalaṃ .
    niṣpāpāḥ sakalā lokāḥ bhavanti janmajanmani .. * ..
    śrīkṛṣṇa uvāca .
    asti vratamanantākhyaṃ yatkṛtaṃ surasadmani .
    indrādyairlokapālaiśca tanme kathayataḥ śṭaṇu ..
    śuklapakṣe caturddaśyāṃ māsi bhādrapade tathā .
    tasyānuṣṭhānamātreṇa sarvvapāpaṃ praṇaśyati .. * ..
    yudhiṣṭhira uvāca .
    kṛṣṇa ko'yaṃ tvayākhyāto yo'nanta iti saṃjñitaḥ .
    ko'yaṃ śeṣaśca nāgaśca anantastakṣakaḥ smṛtaḥ ..
    paramañcottamaṃ vāpi utāho brahma ucyate .
    ka eṣo'nantasaṃjño vai tanme brūhi janārddana .. * ..
    śrīkṛṣṇa uvāca .
    ananta ityahaṃ pārtha mama rūpaṃ nibodha tat .
    ādityagatirūpeṇa yaḥ kāla upapadyate ..
    kalākāṣṭhāmuhūrttādidinarātrivyavasthayā .
    pakṣo māsa ṛturvvarṣaṃ yugakalpavyavasthayā ..
    so'haṃ kālo'vatīrṇo'smi bhuvo bhārāvatāraṇāt .
    dānavānāṃ vināśāya vasudevatanūdbhavaṃ ..
    anantaṃ viddhi māṃ pārtha kṛṣṇaṃ viṣṇuṃ hariṃ śivaṃ .
    brahmāṇaṃ bhāskaraṃ śeṣaṃ sarvvavyāpinamīśvaraṃ ..
    pratyayārthaṃ mayā pārtha viśvarūpaṃ nibodha tat .
    pūrvvameva mahābāho yogidhyeyamanuttamaṃ .. * ..
    yadhiṣṭhira uvāca .
    anantavratamāhātmyaṃ vidhiṃ vidhividāṃ vara .
    kiṃ puṇyaṃ kiṃ phalaṃ tasya anuṣṭhānañca tasya kiṃ ..
    kena vā tatkṛtaṃ pūrvvaṃ loke kena prakāśitaṃ .
    tatsarvvaṃ bahu vistāryya brūhi nārāyaṇa prabho .. * ..
    śrīkṛṣṇa uvāca .
    āsītpurā kṛtayuge sumanturnāma vai dvijaḥ .
    vaśiṣṭhagotrajo vidvān śīlavān vijitendriyaḥ ..
    patnī tasyābhavaddīkṣā satī satyavrate sthitā .
    cāritraśīlasampannā surūpā bhṛguvaṃśajā ..
    tasyāḥ kālena saṃjātā duhitā sarvvalakṣaṇā .
    śīlā nāmnā suśīlā sā varddhate pitṛveśmani ..
    mātā tasyāstu kālena jvaradāhaprapīḍitā .
    samāgatya nadītoye mṛtā svargapuraṃ yayau ..
    kṛtaṃ sumantunā tasyāḥ karmma yat pāralaukikaṃ .
    tataḥ sumantuḥ saṃtyajya duḥkhaṃ śokaṃ kramāt punaḥ .
    nāpatnīko gṛhī dharmmaṃ karttumarhati vai kvacit .
    iti sañcintya manasā vivāhotsukamānasaḥ ..
    devalasya muneḥ kanyāṃ karkaśāṃ pariṇītavān .
    sā karkaśātiduḥśīlā sadā niṣṭhurabhāṣiṇī ..
    kopanā pratikūlā ca nirllajjā kalahapriyā .
    adakṣā gṛhakṛtyeṣu dakṣā bhojanakarmmaṇi ..
    kalahena tu santuṣṭā ruṣṭā bandhujanān prati .
    sā tu śīlā piturgehe varddhitā ca dine dine
    karoti sakhibhiḥ sārddhaṃ śiśukrīḍāmanuttamāṃ .
    gṛhāntarasthaladvāradehalītoraṇādiṣu ..
    caturaṅgakavarṇaiśca raktapītasitāsitaiḥ .
    svastikaṃ paṭhmaśaṅkhau ca maṇḍayantī punaḥ punaḥ ..
    kurvvantī pratyahaṃ bālā devatātithipūjanaṃ .
    gṛhakṛtye sadā dakṣā pituratyantavallabhā ..
    kālena kiyatā viprastāṃ dṛṣṭvā yauvanodgatāṃ .
    kasmai deyā mayā kanyā iti cintānvito'bhavat ..
    tato daivavaśāttatra kauṇḍinyaḥ samupāgataḥ .
    muniśreṣṭho mahābhāgaḥ kulīno dharmmatatparaḥ ..
    manasā cintayāmāsa sumantuḥ sutapāḥ sudhīḥ .
    asmai bhāgyavaśācchīlā pratipādyā prayatnataḥ ..
    iti kṛtvā matiṃ vipro dadau kanyāṃ śubhe dine .
    kanyāmalaṅkṛtāṃ sādhvīṃ śīlāṃ candranibhānanāṃ ..
    gṛhyoktavedavidhinā vivāhamakarottadā .
    tato homādikaṃ karmma samāpya samaye muniḥ ..
    sumantuḥ karkaśāṃ prāha jāmātre dehi dakṣiṇāṃ .
    saphalaṃ kuru me dānaṃ priye munikulodbhave ..
    dakṣiṇārahitaṃ karmma niṣphalaṃ jāyate yataḥ .
    sā tu tadvacanaṃ śrutvā karkaśā kupitābhavat ..
    sumantuṃ bhartsayāmāsa karkaśairvvacanaiḥ patiṃ .
    alaṅkāraṃ samānīya svakīyañcāpi bandhanaṃ ..
    nikṣipya nibhṛte sthāne karkaśānyagṛhaṃ yayau .
    sumantuścātidīnātmā lajjitaścābhavattadā ..
    yatkiñcidarthayogyañca dravyamānīya yautukaṃ .
    jāmātre pradadau vipraḥ paricāryya punaḥ punaḥ ..
    tato vivāhaṃ nirvvarttya kauṇḍinyo'pi nijāśramaṃ .
    goyāne tāṃ samāropya śīlāmādāya vai yayau ..
    tataḥ sā pathi gacchantī śīlā candranibhānanā .
    madhyāhne bhojyavelāyāṃ samuttīryya sarittaṭe ..
    dadarśa śīlā nārīṇāṃ samūhaṃ vratacāriṇāṃ .
    puṃsāṃ vṛndañca tatraiva raktapītāsbarāsanaṃ ..
    caturddaśyāmarcayantaṃ bhaktyānantaṃ pṛthak pṛthak .
    dṛṣṭvā samūhaṃ nārīṇāṃ satī papraccha sādaraṃ ..
    vinayāvanatā sādhvī praṇipatya sureśvaraṃ .
    kimidaṃ kriyate kāryyaṃ bhavatībhistaducyatāṃ .. * ..
    striya ūcuḥ .
    bhādre māsi site pakṣe utthite vāsavadhvaje .
    ārādhite mahendre ca dhvajākārāsu yaṣṭiṣu ..
    natvā sarasi yaḥ snātvā anantārccanamārabhet .
    kṛtvā darbhamayaṃ devaṃ vārivājasamanvitaṃ ..
    anantaṃ devadeveśaṃ caturbbāhuṃ kirīṭinaṃ .
    atasīpuṣpasaṃkāśaṃ kāñcanāṅgadabhūṣaṇaṃ ..
    śaṅkhacakragadāśārṅgaṃ vividhāyudhadhāriṇaṃ .
    ehyehi bhagavan kṛṣṇa tava yajñaḥ pravarttate ..
    vāridhānyāṃ tathānantaṃ bhagavantaṃ niyojayet .
    maṇḍale puṣpanaivedyaṃ dhūpavastrānulepanaṃ ..
    dattvā ca pūjayedbhaktyā anantaṃ viśvarūpiṇaṃ .
    piṣṭakārthaṃ vrīhicūrṇaṃ yavagodhūmayośca vā ..
    eteṣāṃ prāpyate yattu tadgrāhyaṃ prasthasaṃjñitaṃ .
    arddhaṃ viprāya dātavyamarddhamātmani yojayet ..
    pūjayitvā tathā devaṃ gandhapuṣpairyathākramaṃ .
    śrutvā kathāṃ tatastasya kuṅkamāktaṃ suḍorakaṃ ..
    caturddaśagranthiyuktaṃ nārī vāmakare nyaset .
    pumāṃstu dakṣiṇe bāhau tadānantaṃ prapūjayet ..
    nirvvarttya pūjāṃ devasya pūpaṃ bhuktvā yathāsukhaṃ .
    visṛjya dakṣiṇāṃ dattvā praṇamya ca yathāsukhaṃ ..
    śīlā śrutvā vacastāsāṃ yathā tābhirudāhṛtaṃ .
    vrataṃ cakāra sā bāhau baddhvā ḍorakamuttamaṃ ..
    pūpaprasthañca sā kṛtvā bhuktvā caiva tathaiva ca .
    punarjagāma tenaiva gorathena samanvitā ..
    tenānantaprasādena gṛhaṃ godhanasaṅkulaṃ .
    tadāśramaṃ śriyā yuktaṃ dhanadhānyasamanvitaṃ ..
    vividhātithisampūrṇaṃ nānāratnairvibhūṣitaṃ .
    varāśvamattamātaṅgamahiṣairgodhanānvitaṃ ..
    śīlā ca maṇikāñcībhirmuktābharaṇabhūṣitā .
    dibyāṅgī śīlasampannā sāvitrīpratimā yathā ..
    kadācidupaviṣṭā sā vahnikuṇḍaṃ samāgatā .
    kauṇḍinyo'pi viśedroṣāt dṛṣṭvā ḍoramanantakaṃ .
    śīlāyāḥ karamūle ca baddhameva prayatnataḥ .
    papraccha krodhavacasā bhṛkuṭīkuṭilaṃ mukhaṃ ..
    kimidaṃ ḍorakaṃ haste baddhvā bhāryye'tra tiṣṭhasi .
    prameyaḥ kasya devasya durbbuddhe brūhi satvaraṃ .. * ..
    śīlobāca .
    anantaṃ devadevasya prameyaṃ ḍorakaṃ śubhaṃ .
    kare baddhaṃ vidhānena śṭaṇu me vacanaṃ prabho ..
    prasādād yasya devasya bhuṅkte suvipulaṃ dhanaṃ .
    na jānāsi kathaṃ nātha tadevaṃ jagadīśvaraṃ ..
    śīlāvākyaṃ tataḥ śrutvā kauṇḍinyaḥ kupito'bhavat .
    ko'sāvanantasaṃjño vai na śruto'pi varānane ..
    ityuktvākṛṣya kupito bhujāḍḍoramanantakaṃ .
    kṣiptaṃ jvālākule vahnau nirbhartsya bahudhā priyāṃ ..
    tataḥ sā saṃbhramāt śīlā hāhā kṛtvā pradhāvitā .
    vahneḥ sūtraṃ samādāya kṣīrabhadhye tato'kṣipat ..
    tatastayā kare vāme punarbaddhaṃ suḍorakaṃ .
    anantākṣepadoṣeṇa dāridryaṃ patitaṃ gṛhe ..
    na kaiścit varṇyate lokaiḥ so'pi vipro yudhiṣṭhira .
    gātre malinatā prāptā cakṣurnidrāṃ tathaiva ca ..
    śūnyāni gṛharūpāṇi dagdhāni vahninā kvacit .
    nirīkṣya svapuraṃ vipraścintayāmāsa cetasā ..
    atha śīlā vivarṇā sā duḥkhitā patidoṣataḥ .
    vicacāra puroṃ sarvvāṃ śūnyāgārasamanvitāṃ ..
    atha kauṇḍinyaviprasya saṃjātā buddhiruttamā .
    mamāpi duṣkṛtaṃ karmma kṛtaṃ vā me vigarhitaṃ ..
    anantākṣepadoṣeṇa mamāpi gatirīdṛśī .
    anantaṃ yatra paśyāmi tatra yāsyāmi durmmatiḥ ..
    tato jagāma kauṇḍinyo vanaṃ vyāghrādisaṅkulaṃ .
    vratasyānveṣaṇaṃ karttuṃ pādau draṣṭuṃ tathā hareḥ ..
    vihvalaḥ sa yayau mārge janajantuvivarjjite .
    tatrāpaśyacca taṃ vṛkṣaṃ phalapuṣpasamanvitaṃ ..
    varjjitaṃ pakṣisaṅghātaiḥ kīṭaiścaiva viśeṣataḥ .
    tamapṛcchat tvayānantaḥ kvaciddṛṣṭo mahādruma ..
    sa covāca mahābṛkṣo nānantaṃ vedmi bho dvija .
    tato gacchan dadarśāgre tṛṇamadhye savatsikāṃ ..
    tṛṇamadhye pradhāvantī na khādati na jighrati .
    he mahādhenuke brūhi kimanantastvayekṣitaḥ ..
    savatsā tamuvācātha nānantaṃ vedmi he dvija .
    tato gacchan dadarśāgre vṛṣaśreṣṭhaṃ vane sthitaṃ ..
    tamapṛcchadayaṃ vipraḥ ananto vīkṣitastvayā .
    vṛṣabhastamuvācedaṃ viṣaṇṇaṃ brāhmaṇaṃ prati ..
    yadyanantamahaṃ jāne tadā me gatirīdṛśī .
    tato vrajan dadarśāgre garddabhaṃ kuñjaraṃ tathā ..
    nānāmāyāpracarantaṃ madagarjjanadarpitaṃ .
    sa taṃ dṛṣṭvā dvijo'pṛcchadanantaṃ dṛṣṭavān kimu ..
    pratyuttaramuvācedaṃ nānantaṃ vedmi he dvija .
    tato vrajan dadarśāgre ramyaṃ puṣkariṇīdvayaṃ ..
    anyonyajalasaṃghātairvvocibhirupaśobhitaṃ .
    śubhaiḥ kumudakahlāraiḥ kamalotpalaśobhitaṃ ..
    bhramaraiścakravākaiśca haṃsakāraṇḍavairyutaṃ .
    tamapṛcchat dvijo'nanto bhavatībhyāñca lakṣitaḥ ..
    puṣkariṇyāvūcatustaṃ na jānīvo hariṃ kvattit .
    nipapāta tato vipro hāhā kṛtvā rudan bhuvi ..
    kiṃ karomi kva gacchāmi kathaṃ paśyāmi taṃ vibhuṃ .. * ..
    tataḥ kṛpāluhṛdayo debeśo devapūjitaḥ ..
    tatkṣaṇādbhagavān viṣṇurdvijapratyakṣamāgataḥ .
    vṛddhabrāhmaṇarūpeṇa provāca vacanaṃ dvijaṃ ..
    uttiṣṭhottiṣṭha viprendra tyaja duḥkhaṃ sukhī bhava .
    anantaṃ darśayiṣyāmi kṛṣṇaṃ viṣṇuṃ hariṃ śivaṃ ..
    brāhmaṇaṃ taṃ samādāya pātālavartmanā purīṃ .
    tāṃ purīṃ darśayāmāsa tataścāntarddadhe dvijaḥ ..
    sa tāṃ dadarśa kauṇḍinyaḥ purīṃ trailokyadurllabhāṃ ..
    divyanārīnarairyuktāṃ maṇiratnavibhūṣitāṃ ..
    suvarṇaracitāṃ sarvvāṃ veṣṭitāṃ takṣakādibhiḥ .
    tatrāpaśyat sa kauṇḍinyo devadevamanantakaṃ ..
    biśvarūpaṃ jagannāthaṃ caturbbāhuṃ kirīṭinaṃ .
    śaṅkhacakragadāpaṭhmadhāriṇaṃ garuḍadhvajaṃ ..
    dakṣiṇe vilasallakṣmīṃ vāme krīḍatsarasvatīṃ .
    saptaphaṇāsamāyuktaṃ divyasiṃhāsanesthitaṃ ..
    evaṃ rūpaṃ jagannāthaṃ dṛṣṭvā bhaktyā stutiḥ kṛtā .
    jagāma bhūmau śirasā anantasya samīpataḥ ..
    namo'stvanantāya sahasramūrttaye
    sahasrapādākṣiśirorubāhave .
    sahasranāmne puruṣāya śāśvate
    sahasrakoṭīyugadhāriṇe namaḥ ..
    ajñānena mayā deva yat kṛtaṃ pāpakarmmaṇā .
    tatsarvvaṃ kṛpayā śaṃsa kṣamasva madhusūdana .. * ..
    atha kauṇḍinyaviprasya statiṃ śrutvā janārddanaḥ .
    prasanno bhagavāndevaścānanto'nantarūpadhṛk ..
    kathaṃ me priyamākhyātamihāgaccheti bhūsura .. * ..
    ananta uvāca .
    tuṣṭo'haṃ brāhmaṇaśreṣṭha bhaktyā tava viśeṣataḥ .
    varaṃ gṛhāṇa viprendra tuṣṭo'smi tyaja vismayaṃ .. * ..
    kauṇḍinya uvāca .
    svakarmmaphalabhogena yāṃ yāṃ yoniṃ vrajāmyahaṃ .
    tasyāṃ tasyāṃ hṛṣīkeśa haribhaktirdṛḍhāstu me ..
    atipramādānmohādvā yanmayā duṣkṛtaṃ kṛtaṃ .
    tadāgaḥ kṣamyatāṃ nātha praṇamāmi punaḥ punaḥ ..
    śrutvānantastu tadvākyaṃ dadau tasmai varatrayaṃ .
    dāridranāśanaṃ dharmmaṃ viṣṇulīkaṃ tathākṣayaṃ .. * ..
    kauṇḍinya uvāca .
    pūrṇo manoratho deva mama cādya viśeṣataḥ .
    kiñcit pṛcchāmi deveśa tanme brūhi jagatpate ..
    kaścūtaḥ ko vṛṣaḥ kā gauḥ kintat puṣkariṇīdvayaṃ .
    kaḥ kharaḥ kuñcaraḥ ko vā ko vā vṛddhadvijottamaḥ ..
    kṛpayā kathayasvādya pathi dṛṣṭo mayā vibho .
    śrīananta uvāca .
    yaścāmravṛkṣo dṛṣṭo hi vipro vidyāsu garvvitaḥ .
    upasthitāya śiṣyāya vidyāṃ yasmānna dattavān ..
    tena karmmavipākena vṛkṣatvaṃ prāpya tiṣṭhati .
    vṛṣabho yastvayā dṛṣṭo lobhakarmmakṛtaḥ purā ..
    dattaṃ paryyuṣitaṃ dravyaṃ svādu bhuktaṃ svayaṃ yataḥ .
    vṛṣabhatvaṃ samāsādya tatastiṣṭhati nirjjane ..
    viprāya vasudhāṃ dattvā niṣphalāṃ śasyavarjjitāṃ .
    tenāsau gotvamāsādya tṛṇamadhye pradhāvati ..
    dharmmādharmmau vijānīyādyattat puṣkariṇīdvayaṃ .
    garddabho'jñānasampannaḥ kuñjaro madagarvvitaḥ ..
    brāhmaṇo'sāvananto'haṃ yastvayā darśito mune .
    etatte kathitaṃ sarvvaṃ gaccha vipra nijāśramaṃ ..
    punaḥ samṛddhiste vipra bhaviṣyati na saṃśayaḥ .
    bhuktvā bhogāṃśca vipulān saṃprāśyasi mahat padaṃ ..
    iti dattvā varaṃ tasmai tatraivāntaradhīyata .
    kauṇḍinyo'pi gṛhaṃ tatvā karoti vratamuttamaṃ ..
    anantākhyaṃ mahāpuṇyaṃ varṣāṇāñca caturddaśaṃ .
    śīlayā saha dharmmātmā sukhaṃ bhuktvā manorathān ..
    viṣṇulokaṃ samāsādya rarāja śīlayā saha .
    anantākhyavrateneha samāptenaiva pārthiva ..
    sarvvapāpavinirmmuktā yāsyanti paramāṃ gatiṃ .
    evamevaṃ hi niyamāt striyo'nantavratānnṛpa ..
    puttrapauttradhanairyuktā bhuktvā bhogān manorathān .
    viṣṇulokamāpnuvanti yāvaccandradivākarau ..
    iti bhaviṣyapurāṇe anantavrataṃ samāptaṃ ..