• Home
  • Sanskrit
  • About
  • anaṃśa


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 25.
    anaṃśa mfn. (-śaḥ-śā-śaṃ) Portionless, not entitled to a share or portion.

    E. ana neg. aṃśa a part.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 64, col. 2.
    anaṃśa Bahuvr. m. f. n. (-śaḥ-śā-śam) 1 Portionless, not en-

    titled to a share or portion. 2 (In law.) One excluded from

    participation in an inheritance viz. a eunuch, a degraded

    man, a blind or deaf person, a fool, an idiot, a dumb

    person or one deprived of one of his limbs or senses, a

    cripple &c. See also anaṃśin and niraṃśaka.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 24, col. 2.
    anaṃśa an-aṃśa, as, ā, am, or an-aṃśin, ī,

    inī, i, portionless; not entitled to a share in an

    inheritance.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 54, col. 3.
    anaṃśa a. [na. ba.]

    1 Not entitled to a share in the inheritance; °śau klībapatitau jātyaṃdhabadhirau tathā . unmattajaḍamūkāśca ye ca kecinniriṃdriyāḥ .. Ms. 9. 201. Other persons are also mentioned by Devala, Baudhāyana, Kātyāyana and Nārada.

    2 Without parts, (pb) undivided, portionless; an epithet of the sky or the Supreme Being.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 15.
    anaṃśa a. getting no share.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    p. 11, col. 2.
    anaṃśa an-aṃśa, a. portionless.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 24, col. 1.
    an-aṃśa or an-aṃśin mfn. portionless, not entitled to a share in an inheritance.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 21, col. 2.
    anaṃśa

    mfn. (-śaḥ-śā-śaṃ) Portionless, not entitled to a share or portion.

    E.
    an neg. aṃśa a part.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 72.
    anaṃśa a. [na. ba.] 1 Not entitled to a share in the inheritance; ˚śau klībapatitau jātyandhabadhirau tathā | unmattajaḍamūkāśca ye ca kecinnirindriyāḥ || Ms.9.201. Other persons are also mentioned by Devala, Baudhāyana, Kātyāyana and Nārada. -2 Without parts, undivided, portionless; an epithet of the sky or the Supreme Being.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 25, col. 2.
    an-aṃśa- a. qui n'a pas part (à l'héritage).

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 166.
    anaṃśa (3. a + aṃśa) adj. keinen Antheil an der Erbschaft habend: anaṃśau klīvapatitau M. 9, 201.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 37, col. 3.
    anaṃśa Adj. keinen Erbtheil erhaltend 200,27.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    p. 10, col. 2.
    anaṃśa ohne Erbteil.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    p. 26, col. 2.
    anaṃśa , f. ā, = samāghātarahita, H 43, 97.

    Vācaspatyam

    p. 143, col. 1.
    anaṃśa tri0 nāsti aṃśodāyagrahaṇādhikāro'sya . aṃśānadhi-
    kāriṇi smṛtyukte klīvapatitādau . te ca sarvve hi dharmmayuktā
    bhāgino dravyamarhanti yastvadharmmeṇa dravyāṇi pratipādayati
    jyeṣṭho'pi tamabhāgaṃ kurvīteti āpa0 . savarṇājopyaguṇavā-
    nnārhaḥ syāt paitṛke dhane . tatpiṇḍadāḥ śrotriyā ye
    teṣāṃ tadabhidhīyate . uttamarṇādhamarṇebhyaḥ pitaraṃ trāyate
    sutaḥ . atastadviparītena nāsti tena prayojanam .
    tayā gavā kiṃ kriyate yā na dhenurna garbhiṇī . ko'rthaḥ
    putreṇa jātena yo na vidvān na dhārmmikaḥ . śāstra-
    śauryyārtharahitastapovijñānavarjjitaḥ . ācārahīnaḥ putrastu
    mūtroccārasamastu sa iti bṛha0 śrāddhādeḥ putrakarttṛkatayā
    mahāphalaśrutestatkarmmavetanaṃ dhanasambandhitvaṃ atastadakurvvataḥ
    kuto vetana? miti dā0 bhā0 . ataevāha manuḥ . sarva-
    eva vikarmmasthā nārhanti bhrātaro dhanam . tathā anaṃśau
    klībapatito jātyandhabadhirau tathā . unmattajaḍamūkāśca ye ca
    kecinnirindriyāḥ iti . patitastatsutaḥ klībaḥ paṅgarunma-
    ttako jaḍaḥ . andho'cikitsyarogārtto bharttavyāste niraṃ-
    śakā iti kātyā0 . devalaḥ mṛte pitari na klībakuṣṭhyunma-
    ttajaḍāndhakāḥ . patitaḥ patitāpatyaṃ liṅgī dāyāṃśabhāginaḥ .
    teṣāṃ patitavarjjebhyo bhaktavastraṃ pradīyate . tatsutāḥ pitṛ-
    dāyāṃśaṃ labheran doṣavarjjitā iti . baudhāyanaḥ .
    atītavyavahārān grāsācchādanairbibhṛyuḥ, andhajaḍaklība-
    vyasanivyādhitādīṃścākarmmiṇaḥ patitatajjātavarjam iti .
    pitṛdviṭ patitaḥ paṇḍo yaśca syādaupapātikaḥ .
    aurasā api naite'ṃśaṃ labheran kṣetrajāḥ kutaḥ? .
    iti nāra0 akramoḍhāsutaścaiva sagotrādyastu jāyate .
    pravrajyāvasitaścaiva na rikthaṃ teṣu cārhati . akramoḍhā-
    sutastvṛkthī savarṇaśca yadā pituḥ . asavarṇaprasūtaśca
    kramoḍhāyāśca yo bhavet . pratilomaprasūtoyastasyāḥ putro na
    rikathabhāk . grāsācchādanamātraṃ tu deyaṃ tadbandhubhirmatam
    bandhūnāmapyabhāve tu pitryaṃ dravyaṃ tadāpnuyāt . svapitryaṃ
    taddhanaṃ prāptaṃ dāpanīyā na bāndhavā iti kātyā0 . evaṃ
    darśitāḥ . aṃśaḥ avayavaḥ . tacchūnye niravayave ākā-
    śādau, parameśvare ca .