Blog Sanskrit About
ambuvācī
Sanskrit-English
Sanskrit-German
Sanskrit-Sanskrit
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 63 .
ambuvācī f. (
-cī ) Four days in
Āṣārha, the 10th to the 13th of the dark fortnight, when the earth is supposed to be unclean, and agriculture is prohibited.
E. ambu , and vāc speech, with ṅīṣa added.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 49, col. 2 .
ambu-vācī (cī) 3. f. Four days in ambuvāsī .
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 83, col. 3 .
ambu—vācī f. four days in Āṣāḍha (the tenth to the thirteenth of the dark half of the month, when the earth is supposed to be unclean, and agriculture is prohibited),
BrahmaP. ii, 77
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 52, col. 2 .
ambuvācī f. (-cī ) Four days in Ashārha, the 10th to the 13th of the
E. ambu and, vāc speech,
with ṅīṣ added.
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 388 .
ambuvācī (
a° + vācī von
vāc ) f. nach
WILS. :
die 4 Tage vom 10ten bis zum 13ten in der dunkeln Hälfte des Monats Āṣāḍha.
ambuvācīprada n. heisst
As. Res. 3, 285.
der 10te ,
ambuvācītyāga der 13te Tag in der 2ten Hälfte des Monats Jyaiṣṭha.
☞
vol. 5,
p. 1036 .
ambuvācī Verz. d. Oxf. H. 23,b, N. 8.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 100, col. 3 .
ambuvācī f. die 4 Tage von 10ten bis zum 45ten in der dunkelen Hälfte des Monats Āṣāḍha. °prada m. heisst der 10te , °tyāga m. der 13te Tag.
Vācaspatyam
☞
p. 331, col. 2 .
ambuvācī strī ambu tadvarṣaṇaṃ vācayati sūcayati baca —ṇic —aṇ upa0 sa0 ṅīp . ārdrādyapādastharavikālikabhūmau “ārdrādyādi viśākhāntaṃ ravicāreṇa varṣati ” ityuktestasyā vṛṣṭisūcakatvam . tatkāle hi bhūmerantargatarajoyogaityatastasyāstathātvam . yathoktam “rajoyukkṣmāmbuvācī ca raudrādyapādage ravau ” jyoti0 . mithunarāśirhi mṛgaśiraḥśeṣārddhārdrāpādacatuṣka punarvasupādatrayātmakaḥ . tatra mṛgaśirasi bhukte yadā ā- rdrāyāḥ prathamaprādopabhogārthaṃravirgacchati tadā pṛthvī ṛtumatī bhavati taccamithune 6 . 40 catvāriṃśatkalādhikaṣaḍaṃśā- natītya ārdrādyapādāvadhi yāvattiṣṭhati tāvat . yathoktaṃ rājamā0 . “ravau raudrādyapādasthe bhūmeḥ saṃjāyaterajaḥ ” ityupakramya . “catvāriṃśalliptika ṣaḍbhāgayutoraviryadā bhavati . tatrāmbuvācī jñeyāśivarkṣapāde sthito yāvat . digbhāgaśūnya liptogaṇitena bhavati raviryadā sāpta ” iti . tatra ca varjryāni “na svādhyāyaṃ vaṣaṭkāraṃ na devapitṛtarpaṇam .. halānāṃ vāhanañcaiva vījānāṃ vapanaṃ tathā ” rājamā0 . tasyāṃ pāṭhovījavāponāhibhīrdugvapānataḥ ” jyo0 . yadā rdrarkṣaṃ samādāya bhānormanmathagāmitā . punastatsthenamā- dāya yajanaṃ tridinaṃ tyajet . kāmyaṃ naimittikaṃ caiva yātrāṃ mantrakriyāṃ tathā . ṛtumatyāṃ na kurvvīta pūrvvasaṅkalpitā- dṛte . na kuryyāt khananaṃ bhūmeḥ sūcyagreṇāpi śaṅkari! . matsya sū0 . “yatinovratinaścaiva vidhāvā ca dvijastathā . ambuvācīdine caiva pākaṃ kṛtvā na bhakṣayet . svapākaṃ para- pākaṃ vā ambuvācīdine tathā . bhakṣaṇaṃ naiva karttavyaṃ caṇḍālānnamayaṃ smṛtam ” viṣṇurahasyam .
Śabdakalpadruma
☞
vol. 1,
p. 88 .
ambuvācī , strī, (ambu tadvarṣaṇaṃ vācayati sūcayati, vac + ṇic + aṇ, upapadasamāsaḥ, ṅīp .) ṛtu- matī pṛthvī . yathā, — yadvāre yatkāle mithunasaṃkramaṇaṃ bhūtaṃ tadvārābhyantare tāvatkālāvadhi viṃśatyādidaṇḍādhikadinatrayamambu- vācī . tatrādhyayanaṃ vījavapanaṃ na kāryyaṃ . sarpa- bhayopaśamanāya dugdhaṃ peyaṃ ” . iti kṛtyatattvaṃ .. * .. apica . jyotiṣe . rajoyuk kṣmāmbuvācī ca raudrādyapādage ravau . tasyāṃ pāṭho vījavāpo nāhibhīrdugdhapānataḥ .. mṛgaśirasi nivṛtte raudrapāde'mbuvāco ṛtumati khalu pṛthvī varjjayet trīṇyahāni . yadi vapati kṛṣāṇaḥ kṣetramāsādya vījaṃ na bhavati phalabhāgī śasyacāṇḍālapākaḥ ” .. rajoyuk kṣmā ṛtumatī pṛthvī . matsyasūkte . dharaṇyāmṛtumatyāñca bhūmikampe tathaiva ca . antarāgamane caiva vidyāṃ naiva paṭhedbudhaḥ ” .. jyotiṣe . yasmin vāre sahasrāṃśuryatkāle bhithunaṃ vrajet . ambuvācī bhavennityaṃ punastatkālavārayoḥ ” .. idantu prāyikaṃ . iti tityāditattvaṃ .. * .. anyacca . yadārdrarkṣaṃ samādāya bhānormmanmathagāmitā . punastatsthenamādāya yajanaṃ tridinaṃ tyajet .. kāmyanaimittikañcaiva yātrāṃ mantrakriyāntathā . ṛtumatyāṃ na kurvvīta pūrvvasaṅkalpitādṛte .. na kuryyāt khananaṃ bhūmeḥ sūcyagreṇāpi śaṅkari . vījānāṃ vapanañcaiva caturvviṃśatiyāmakaṃ .. pramādādvapanaṃ kṛtvā gāvastatra pracārayet . kṛcchraṃ kuryyāt tatkṣaṇācca khananāttilakāñcanaṃ ” .. iti matsyasūkte mahātantre 58 paṭalaḥ .. * .. aparañca . ravau rudrādyapādasthe bhūmeḥ saṃjāyate rajaḥ . tasmāddinatrayaṃ yāvat vījavāpaṃ parityajet .. catvāriṃśalliptikaṣaḍbhāgayuto raviryadā bhavati . tatrāmbuvācī jñeyā śivarkṣapādasthito yāvat .. digbhāgaśūnyalipto gaṇitena bhavati raviryadā sāptaḥ . sa bhavati nirguṇakālo dvitīyapādāśrayādraudre ” .. na svādhyāyaṃ vaṣaṭkāraṃ na devapitṛtarpaṇaṃ . halānāṃ vāhanañcaiva vījānāṃ vapanaṃ tathā ” .. iti rājamārttaṇḍaḥ .. * .. atra pākaniṣedho yathā, — yatino vratinaścaiva vidhavā ca dvijastathā . ambuvācīdine caiva pākaṃ kṛtvā na bhakṣayet .. svapākaṃ parapākaṃ vā ambuvācīdine tathā . bhakṣaṇaṃ naiva karttavyaṃ cāṇḍālānnasamaṃ smṛtaṃ ” .. iti saṃvatsarapradīpe viṣṇurahasyaṃ ..