See also amma.
1 To go, to go to or towards.
2 To serve or honour.
3 To sound. 10th cl. (amayati) To afflict with sickness or pain from disease.
1 Quickly.
2 Little. mfn. (-maḥ-mā-maṃ) Unripe, (as fruit, &c.) m. (-maḥ) Sickness.
E. ama to go or to be sick. ac aff.
r. 1st cl. (amati)
1. To go, to go to or towards.
2. To serve or honour.
3. To sound. 10th cl. (āmayati) To afflict with sickness or pain
from disease.
1. Quickly.
2. Little.
mfn. (-maḥ-mā-maṃ) Unripe, (as fruit,
&c.)
m. (-maḥ) Sickness.
E. ama to go or to be sick, ac aff.
Qui n'est pas mûr; cf. āma.
— Vgl. amā, amāt, amu .
1) Andrang, Wucht, Ungestüm (der Geschosse, des Laufes u. s. w.): senêva sṛ̀ṣṭāmâṃ dadhāti ṚV. 1, 66, 7 (4). amā̂deṣāṃ (marutāṃ) bhìyasā̀ bhūmîrejati 5, 59, 2. (sarasvatī) yasyā̂ anànto ahrûtastvèṣaścârìṣṇurârṇàvaḥ . amàścaratì rorûvat 6, 61, 8. tapântì śatrùṃ sva1^\rṇa bhūmā̂ màhāsênāsò amêbhireṣām 7, 34, 19. 4, 22, 3. 5, 56, 3. 8, 12, 24. 20, 6. 64, 10. 9, 90, 6. VS. 18, 4. AV. 13, 4, 50.
— 2) Betäubung, Schrecken: tvaṃ màhām̐ îndrà yo hà śuṣmaìrdyāvā̂ jajñā̀naḥ pṛ̂thìvī amê dhāḥ ṚV. 1, 63, 1. amê dèvāndhā̀dguhā̂ nìṣīdân 67, 2. (3). vìdanmṛ̀gasyà tām̐ amâḥ 8, 82, 14.
— 3) Krankheit VOP. 26, 170; vgl. āma .
— 4) adj. unreif ŚABDAR. im ŚKDR.; vgl. āma .
— Vgl. amavant .
-as {AV. 14,2,71} …‿ahám asmi.
-as 1) {410,3} (marútām); {502,8} (sárasvatyās); mṛgásya {702,14} (áhes).
-am 2) {66,7}.
-ena 1) dyā́m … rejayat {318,3}; … víśvā ghánighnat duritā́ {802,6}.
-āya 1) vas (marútām) {640,6}.
-e 2) {63,1}; {67,3}; {313,7}.
-āt 1) {413,2} (marútām); {632,24} (índrasya).
-ebhis 1) {550,19} (mahā́senānām).
-ais 1) {684,10} … amítram ardaya.
— 1) m.
— a) Andrang , Wucht , Ungestüm.
— b) Betäubung , Schrecken.
— c) * = ama Krankheit.
— 2) *Adj. = āma unreif.
‘gatyādāvamatīti syād roge syādāmayatyameḥ .’ (ślo 147, pūrvārdham) iti devaḥ .
1 amakaḥ-mikā, āmaka 1 ḥ-mikā, amimiṣakaḥ-ṣikā;
amitā-trī, āmayitā-trī, amimiṣitā-trī;
a A man-ntī, āmayan-ntī, amimiṣan-ntī;
amiṣyan-ntī-tī, āmayiṣyan-ntī-tī, amimiṣiṣyan-ntī-tī;
āmayamānaḥ, āmayiṣyamāṇaḥ; 2 ān-āmau-āmaḥ;
amitam A -taḥ-tavān, 1 āntam-ntaḥ-ntavān, āmitaḥ, amimiṣitaḥ-tavān;
amaḥ, āmaḥ, amimiṣuḥ, āmimayiṣuḥ, abhya 2 mī; B
amitavyam, āmayitavyam, amimiṣitavyam;
amanīyam, āmanīyam, amimiṣaṇīyam; 3 amyam, āmyam, amimiṣyam;
īṣadamaḥ-duramaḥ-svamaḥ;
amyamānaḥ, āmyamānaḥ, amimiṣyamāṇaḥ;
amaḥ, āmaḥ, amimiṣaḥ;
amitum, āmayitum, amimiṣitum; 4 āntiḥ, āmanā, amimiṣā, āmimayiṣā;
amanam, āmanam, amimiṣaṇam;
amitvā, āmayitvā, amimiṣitvā;
samamya, samāmya, samamimiṣya;
āmam 2, amitvā 2, āmam 2, āmayitvā 2, amimiṣam 2; amimiṣitvā 2;
[Footnote]1. ‘nodāttopadeśasya māntasyānācameḥ’ (7-3-34) iti vṛddhiniṣedhaḥ .
[Footnote]1. ā. asya dhātoramantatvena prāptaṃ mittve, ‘na kamyamicamām’ (ga. sū. bhvādau)
iti niṣidhyate . ataḥ ‘mitāṃ hasvaḥ’ (6-4-32) iti hrasvo na .
[Footnote]A. ‘vanādvanaṃ sānumaman draman gṛhaṃ vyādhotkaro'hammatimīmitāśayaḥ . cāntāmiṣa-
śchāntajalaḥ phalāvalīṃ jāntvā jhamajjhemanamakramīd guhām ..’ dhā. kā. 1-60.
[Footnote]2. ‘anunāsikasya kvijhaloḥ kṅiti’ (6-4-15) iti dīrghaḥ . ‘mo no dhātoḥ’
(8-2-64) iti natvam .
[Footnote]A. ‘teṣāṃ nihanyamānānāṃ saṃghuṣṭaiḥ karṇamedibhiḥ . abhūdabhyamitatrāsamāsvāntā-
śeṣadig jagat ..’ bha. kā. 9-21.
[Footnote]1. ‘ruṣyamatvarasaṃghuṣā''svanām’ (7-2-28) iti niṣṭhāyāmiḍvikalpaḥ . iḍa-
bhāvapakṣe ‘anunāsikasya—’ (6-4-15) iti dīrghaḥ .
[Footnote]2. ‘jidṛkṣiviśrīṇvamāvyathābhyamaparibhūprasūbhyaśca’ (3-2-157) iti tacchīlā-
diṣu kartṛṣu iniḥ .
[Footnote]B. ‘śaile viśrayiṇaṃ kṣipraṃ anādariṇamabhyamī . nyāyyaṃ paribhavī brūhi pāpamavya-
thinaṃ kapim ..’ bha. kā. 7-20.
[Footnote]3. ‘poradupadhāt’ (3-1-98) iti yat .
[Footnote]4. ‘titutre—’ (7-2-9) tīṇṇiṣedhaḥ . ‘anunāsikasya—’ (6-4-15) iti
dīrghaḥ .
‘gatyādāvamatīti syād roge syādāmayatyameḥ .’ (ślo 147 pūrvārdham .)
iti devaḥ .
āmakaḥ-mikā, āmimayiṣakaḥ-ṣikā; 1 āmayitā-trī, (ā) āmimayiṣitā-trī; B āmayan-ntī, āmimayiṣan-ntī;
āmayiṣyan-ntī-tī, āmimayiṣiṣyan-ntī-tī;
āmayamānaḥ, āmimayiṣamāṇaḥ;
āmayiṣyamāṇaḥ, āmimayiṣiṣyamāṇaḥ; 2 ān-āmau-āmaḥ; --
āmitam-taḥ-tavān, āmimayiṣitam-taḥ-tavān,
āmaḥ, āmayaḥ, 3 āmimayiṣuḥ;
āmayitavyam, āmimayiṣitavyam;
āmanīyam, āmimayiṣaṇīyam;
āmyam, āmimayiṣyam;
īṣadāmaḥ, durāmaḥ, svāmaḥ;
āmyamānaḥ, āmimayiṣyamāṇaḥ;
āmaḥ, āmimayiṣaḥ,
āmayitum, āmimayiṣitum;
āmanā, āmimayiṣā;
āmanam, āmimayiṣaṇam;
āmayitvā, āmimayiṣitvā;
samāmya, samāmimayiṣya;
āmam 2, āmayitvā 2, āmimayiṣam 2; āmimayiṣitvā 2;
[Footnote]1. amantatvena mittvaṃ tu na . ‘nānye mito'hetau’ (ga. sū. curādau) iti
niṣedhāt . svārthe ṇici parataḥ jñapādipañcakavyatiriktāḥ mito na bhavantīti tadarthaḥ .
[Footnote](ā) asya dhātoścurādipāṭhāt śuddhadhātoreva rūpāṇi . ajāditvāt yaṅ na .
[Footnote]B ‘drāgāmayan vicaṭadasthikayā'tha muṣṭyā prāsphoṭayat tamajito'pi sa ghāṭi-
tāṅgam . diṣṭyaiṣa hiṃsayati devyamamuṃ yudhīti saṃmodamarjayati ghoṣati nākiloke ..’
dhā. kā. 3--39.
[Footnote]2. ‘mo no dhātoḥ’ (8-2-64) iti natvam . na cātra sthānivadbhāvaḥ—‘pūrvatrā-
siddhe—’ (vā. 1-1-58) iti tanniṣedhāt .
[Footnote]3. auṇādikaḥ ayac . rogaḥ .