• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • amātyaḥ

    See also amātya.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 150, col. 3.
    amātyaḥ (amā saha vasati, amā-tyap, P. IV. 2. 104 Vārt.)

    1 One living with or near another, an inmate of the same house or family (Ved.).

    2 A companion or follower of a king, minister; amātyaputraiḥ savayobhiranvitaḥ R. 3. 28.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 202.
    amātyaḥ [amā saha vasati, amā-tyap, avyayāttyap P. IV.2.104. Vārt. amehakvatasitrebhya eva] 1 One living with or near another, an inmate of the same house or family (Ved.). -2 A companion or follower of a king, minister; tasyāmātyā guṇairāsannikṣvākoḥ sumahātmanaḥ Rām.1.7.1; amātyāḥ sarva evaite kāryāḥ syurna tu mantriṇaḥ Kau. A.1.8. -amātyikā f. M. Bh. on P.VII.3.1. -Comp. -utpattiḥ f. Creation of ministers Kau. A.1.8. amātyaputraiḥ savayobhiranvitaḥ R.3.28.

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 83.
    amātyaḥ , puṃ, (amā saha vidyate, amā + tyap .)
    mantrī . ityamaraḥ .. tatparīkṣā . yathā, —
    “śānto vinītaḥ kuśalaḥ satkulīnaḥ śubhānvitaḥ .
    śāstrārthatattvago'mātyo bhavedbhūmibhujāmiha” .. iti
    yuktikalpataruḥ ..
    (“bhṛtā hi pāṇḍunāmātyā balañca satataṃ bhṛtaṃ .
    mānyānanyānamātyāṃśca brāhmaṇāśca tapodhanān” ..
    iti mahābhārate .)