• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • alpaprāṇa


    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 95, col. 3.
    alpa—prāṇa m. (in Gr.) slight breathing or weak aspiration (the effort in uttering the vowels, the semivowels y, r, l, v, the consonants k, c, ṭ, t, p, g, j, ḍ, d, b, and the nasals, is said to be accompanied with slight aspiration, but practically alpaprāṇa is here equivalent to unaspirated, as opposed to mahā-prāṇa, q.v.), Pāṇ. i, 1, 9, Sch.
    ☞ p. 95, col. 3.
    alpa—prāṇa mfn. having short breath, not persevering, soon tired, Suśr. pronounced with slight breathing, Kāvyād.

    Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit

    ☞ vol. 1, p. 63.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 464.
    1. alpaprāṇa (a° + prā°) m. schwacher Hauch, eine äussere Articulation (bāhyaprayatna), mit der die nicht aspirirten Tenues und Mediae, so wie die Nasale der fünf ersten Consonantenreihen, die Halbvocale und die Vocale ausgesprochen werden. P. 1, 1, 9, Sch.
    ☞ vol. 1, p. 464.
    2. alpaprāṇa (wie eben) adj. kurzathmig; apathisch: alpaprāṇaśca kriyāsu bhavati SUŚR. 1, 53, 7. Vgl. alpabalaprāṇa (von Pferden) N. 19, 15.
    ☞ vol. 5, p. 1055.
    2. alpaprāṇa lies nicht ausdauernd st. apathisch und füge SUŚR. 1, 86, 12 hinzu. Vgl. u. 1. prāṇa 3).

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 119, col. 1.
    1. alpaprāṇa m. Schwacher Hauch (gramm.).
    ☞ vol. 1, p. 119, col. 1.
    2. alpaprāṇa Adj.

    — 1) kurzathmig , so v.a. nicht ausdauernd.

    — 2) mit schwachem Hauche ausgesprochen KĀVYĀD. 1,43.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 413, col. 1.
    alpaprāṇa pu0 alpaḥ prāṇaḥ prāṇanakriyā yasmin . varṇṇabhede
    yasyoccāraṇe alpaprāṇavāyorvyāpārastasmin . sa ca śikṣā-
    yāmuktaḥ “ayugmavargayamagāyaṇaścālpāsavaḥsmṛtāḥ” iti tathā ca
    vargeṣu prathamatṛtīyapañcamavarṇṇāḥ yamagāḥ yavaralāśca alpāsavaḥ .
    karmma0 . 2 tādṛśavarṇṇoccāraṇavāhyaṇyatne . vāhyaprayatnāstu
    ekādaśapā “vivāraḥ saṃvāraḥ śvāsonādo ghoṣo'ghoṣo'lpa-
    praṃṇo mahāprāṇa udātto'nudāttaḥ svaritaśceti” si0 kau0 .
    alpaḥ pāṇaḥ prāṇahetukaṃ balamasya . 3 alpabale tri0 .