• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • alarkaḥ

    See also alarka.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 173, col. 1.
    alarkaḥ

    1 A mad dog or one rendered furious.

    2 A fabulous animal like a hog with eight legs.

    3 A kind of worm.

    4 N. of a plant (śvetārka).

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 234.
    alarkaḥ 1 A mad dog or one rendered furious. -2 A fabulous animal like a hog with eight legs. aṣṭapādaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ sūcībhiriva saṃvṛtam | romabhiḥ sanniruddhāṅgamalarkaṃ nāma nāmataḥ Mb.12.3.13. -3 A kind of worm. -4 N. of a plant (śvetārka; Mar. pāṃḍharī ruī).

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 119.
    alarkaḥ , puṃ, (alamarkate'rcyate vā, arka + ac, arca
    + ghañ vā .) kṣiptakukkuraḥ . (“ālarkaṃ viṣa-
    miva sarvvataḥ prasuptam” . iti uttaracarite .)
    śvetārkavṛkṣaḥ . śādā ākanda iti bhāṣā .
    (asya paryyāyāntaraṃ guṇāntarañca yathā —
    “alarko guṇarūpaḥ syānmandāro vasukopi ca .
    śvetapuṣpaḥ sadāpuṣpaḥ sabālārkaḥ pratāpasaḥ ..
    rakto'paro'rkanāmā syādarkaparṇo vikīraṇaḥ .
    raktapuṣpaḥ śuklaphalastathāsphoṭaḥ prakīrttitaḥ ..
    arkadvayaṃ saraṃ vātakuṣṭhakaṇḍūviṣavraṇān .
    nihanti plīhagulmārśaḥśleṣmodaraśakṛtkrimīn ..
    alarkakusumaṃ vṛṣyaṃ laghudīpanapācanaṃ .
    arocakaprasekārśaḥkāsaśvāsanivāraṇam” ..
    iti bhāvaprakāśaḥ ..
    “duṣṭakarddamasaṃsparśāḥ kaṇḍūkledānvitāntarāḥ” .
    aṅgulyo'lasa mityāhuḥ .. iti vābhaṭaḥ ..)
    tatparyyāyaḥ . pratāpasaḥ 2 rājārkaḥ 3 gaṇarūpī 4 .
    iti ratnamālāmarau .. śūkarākārāṣṭapādatīkṣṇa-
    dantasūcyākṛtilomajantuviśeṣaḥ . daṃśanāmāsuro
    bhṛguśāpāt ayaṃ janturbhūtvā karṇasyoruṃ bhittvā
    paraśurāmadṛṣṭipātāt śāpamuktaḥ pūrvvarūpo babhūva .
    iti mahābhārate rājadharmme ..
    (“dadarśa rāmastaṃ cāpi kṛmiṃ śūkarasannibhaṃ .
    aṣṭapādaṃ tīkṣṇadaṃṣṭraṃ sūcībhiriva saṃvṛtaṃ ..
    romabhiḥ saṃniruddhāṅgamalarkaṃ nāma nāmataḥ .
    so'bravīdahamāsaṃ prāgdaṃśo nāma mahāsuraḥ .
    purā devayuge tāta ! bhṛgostulyavayā iva .
    so'haṃ bhṛgoḥ sudayitāṃ bhāryyāmapaharaṃ balāt ..
    maharṣerabhiśāpena kṛmibhūto'pataṃ bhuvi” .
    svanāmakhyāto nṛpatiḥ .
    “śaivyaḥ śenakapotīye svamāṃsaṃ pakṣiṇe dadau .
    alarkaścakṣuṣī datvā jagāma gatimuttamām” ..
    iti rāmāyaṇe . svanāmakhyātaḥ kāśirājaḥ, sa hi
    vatsarājasya puttraḥ sannateśca pitā, yathā harivaṃśe, —
    “vatsaputtrastvalarkastu sannatistasya cātmajaḥ .
    alarkaḥ kāśirājastu brahmaṇyaḥ satyasaṅgaraḥ ..
    ṣaṣṭiṃ varṣasahasrāṇi ṣaṣṭiṃ varṣaśatāni ca .
    tasyāsīt sumahadrājyaṃ rūpayauvanaśālinaḥ” .)