• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • akṣaraḥ

    See also akṣala, akṣara.


    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 5.
    akṣaraḥ puṃ, (na kṣarati . kṣara sañcalane . pacādyac .
    yadvā . aśnute . aśū vyāptau . aśeḥ saraḥ .) śivaḥ .
    viṣṇaḥ . iti śabdaratnāvalī . yathā mahābhārate, —
    “viśvaṃ viṣṇurvaṣaṭkāro bhūtabhavyabhavatprabhuḥ .
    avyayaḥ paruṣaḥ sākṣī kṣetrajño'kṣara eva ca” ..
    iti .) (ajaḥ . jīvaḥ .)
    ☞ vol. 1, p. 6.
    akṣaraḥ tri, (na kṣaratoti .) akṣaraṇīyaḥ . acyutaḥ .
    yathā, —
    “tasmai sa vidyānupasannāya samyak
    praśāntacittāya śamanvitāya .
    yenākṣaraṃ puruṣaṃ veda satyaṃ
    provāca taṃ tattvato brahmavidyāṃ” ..
    iti vedāntasāradhṛtā śrutiḥ ..
    apica .
    “dvāvimau paruṣau loke kṣaraścākṣara eva ca .
    kṣaraḥ sarvvāṇi bhūtāni kūṭastho'kṣara ucyate” ..
    iti śrībhagavadgītāyāṃ 15 adhyāye 17 ślokaḥ ..
    kṣaraścākṣaraśceti dvāvimau pūruṣau loke pra-
    siddhau . tāvevāha . tatra kṣaraḥ puruṣo nāma
    sarvvāṇi bhūtāni brahmādisthāvarāntāni śarī-
    rāṇi avivekilokasya śaroreṣveva puruṣatva-
    prasiddheḥ, kūṭo rāśiḥ śilārāśiḥ parvvataiva
    ekadeśeṣa naśyatsvapi nirvvikāratayā tiṣṭhatīti
    kūṭasthaścetano bhoktā sa tu akṣaraḥ puruṣa ucyate
    vivekibhiḥ . iti taṭṭīkāyāṃ śrīdharasvāmī ..