ahipūtanaḥ

ahipūtanaḥ , puṃ, kṣudrarogaviśeṣaḥ . tallakṣaṇaṃ yathā, —
“śakṛnmūtrasamāyukte'dhaute'pāne śiśorbhavet .
svinne vā svāpyamānasya kaṇḍūraktakaphodbhavā ..
kaṇḍūyanāttataḥ kṣipraṃ sphoṭaḥ srāvaśca jāyate .
ekībhūtaṃ vraṇaṃ ghoraṃ taṃ vidyādahipūtanaṃ” .. * ..
taccikitsā yathā bhāvaprakāśe, —
“tatra saṃśodhanaiḥ pūrvvaṃ dhātrīstanyaṃ viśodhayet .
triphalākhadirakvāthairvraṇānāṃ kṣālanaṃ hitaṃ ..
śaṅkhasauvīrayaṣṭhyāhvairlepaḥ kāryyo'hipūtane” . iti
(rugviniścayaṭīkākṛtā vijayena vyākhyāprasaṅgato
bhojavacanaṃ yadāhṛtaṃ tadyathā, — yaduktaṃ .
“duṣṭastanyasya pānena malasyākṣālanena ca .
kaṇḍūdāharujāvadbhiḥ piḍakaiśca samācitaḥ ..
ahipūtanaḥ sambhavati yathādoṣañca dāruṇaḥ” ..
iti sanidānalakṣaṇasamprāptikaṃ cikitsitaṃ vābha-
ṭena vā yaduktaṃ tadyathā, —
“malopalepāt svedādvā gude raktakaphodbhavaḥ .
tāmrovraṇo'ntaḥkaṇḍūmān jāyate bhūryyupadravaḥ ..
kecittaṃ mātṛkādoṣaṃ vadantyanye'hipūtanaṃ .
praṣṭārurgudakundañca kecicca tamanāmikaṃ” .. * ..
cikitsā .
“tatra dhātryāḥ payaḥśodhyaṃ pittaśleṣmaharauṣadhaiḥ . 1
śṛtaśītañca śītāmbu-yuktamantarapānakaṃ .. 2
sakṣaudratārkṣyaśaulena vraṇaṃ tena ca lepayet . 3
triphalāvadarīplakṣatvak-kvātha-pariṣecitaṃ .. 4
kāsīśa-rocanā-tuttha-manohvālarasāñjanaiḥ . 5
lepayedamlapirṣṭairvā cūrṇitairvāvacūrṇayet .. 6
suślakṣṇairathavā yaṣṭīśaṅkhasauvīrakāñjanaiḥ . 7
sārivāśaṅkhanābhibhyāmaśanasya tvaco'thavā” .. 8 .. * ..
cakrapāṇisaṃgrahe tu ..
“paṭolapatratriphalārasāñjanavipācitaṃ .
pītaṃ ghṛtaṃ nāśayati kṛcchrāmapyahipūtanāṃ” ..
paṭolādyaghṛtaṃ .. * ..)