• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • agniṣṭut


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 7.
    agniṣṭut f. (-ṣṭuta) An expiatory sacrifice.

    E. agni and ṣṭu to sacrifice, aff. kvip with tuk added.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 6, col. 2.
    agni-ṣṭut (t) 5. f. Expiatory sacri-
    fice.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 12, col. 2.
    agniṣṭut Tatpur. m. (-ṣṭut) 1 The name of the first day of the

    Agniṣṭoma sacrifice (q. v.). 2 The name of a day of the

    Sattra Pañchadaśarātra. E. agni and stut.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 4, col. 1.
    agniṣṭut agniṣṭut, i. e. agni-stu + t,

    m. The name of a sacrifice, Man. 11, 74.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 4.
    agniṣṭút m. the first day of the Agniṣṭoma (v. seq.).

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 3, col. 2.
    agniṣṭut agni-ṣṭut, m. N. of a (Soma) sacrifice;
    -ṣṭomá, m. (praise of Agni), liturgical
    rite in the Soma sacrifice; -ṣṭha, f.
    corner of a stake facing the fire; -ṣvāttā,
    pp. consumed by fire; m. pl. certain Manes.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 5, col. 3.
    agni—ṣṭút m. ‘laudatory of Agni’, the first day of the Agniṣṭoma sacrifice, one day of the Sattra Pañcadaśarātra, ŚBr. &c.
    ☞ p. 5, col. 3.
    N. of a son of the sixth Manu, Cākṣuṣa (by Naḍvalā), VP.; Hariv. [v.l. -ṣṭubh].

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 6, col. 2.
    agniṣṭut

    f. (-ṣṭut) An expiatory sacrifice.

    E. agni and ṣṭu to sacrifice, aff.
    kvip

    with tuk added.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 35.
    agniṣṭut (agni + stut von stu) P. 8, 3, 82. m. Agni verherrlichend; so heisst der 1ste Tag des Agniṣṭoma ĀŚV. ŚR. 11, 2, MAHĪDH. zu VS. 33, 1. yajeta vāśvamedhena svarjitā gosavena vā . abhijidviśvajidbhyāṃ vā trivṛtāgniṣṭutāpi vā .. M. 11, 74. MBH. 13, 531. 539.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 8, col. 2.
    agniṣṭut m.

    — 1) der erste Tag des Agniṣṭoma (Agni verherrlichend.)

    — 2) N.pr. eines Sohnes des Manu Cākṣuṣa HARIV. 1,2,18 ( agniṣṭubh die ältere Ausg.). VP. 1,13,5.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 7, col. 2.
    agniṣṭút Śat. Br. 13, 7, 1, 3.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 60, col. 1.
    agniṣṭut pu0 agniḥstūyate'tra stu—ādhāre kvip ṣatvam .
    agniṣṭomasya vikṛtibhūte ekāhasādhye yāgabhede .
    sāmasaṃhitābhāṣye saṃśayapūrvakaṃ tacca karmmāntaramiti sāyaṇā-
    cāryyeṇa nirṇītam yathā . “uktvāgniṣṭutametasya vārava-
    ntīya—sāma hi . revatīṣvṛkṣu kṛtveti śrutaṃ paśu-
    phalāptaye . revatyādirguṇaḥ karmma pṛthagvā pūrvvavad guṇaḥ .
    revatī—vāravantīya—sambandhākhyaḥ paśu—pradaḥ . sāmno-
    'tra phala—karmmabhyāṃ sambandhe vākya—bhinnatā . tenokta-
    guṇa—saṃyuktamanyat karmocyate phale” .. “trivṛdagniṣṭomastasya
    vāyavyāsu ṛkṣu ekaviṃśāgniṣṭoma—sāma kṛtvā brahma-
    varcasa—kāmo yajeta”—ityasya sannidhau śrūyate—“etasyaiva
    revatīṣu vāravantīyamagniṣṭomasāma kṛtvā paśu—kāmohyetena
    yajeta” iti . “asyāyamarthaḥ . prakṛtau tṛtīyasavane
    ārbhava—pavamānasyopari yajñāyajñīyaṃ sāma gīyate,
    tena ca sāmnā agniṣṭomayāgasya samāpyamānatvādagni-
    ṣṭoma sāmetyucyate, tacca prakṛtau “yajñāyajñīyo vā agnaye”
    ityādyāgneyīṣvṛkṣu gīyate asmiṃstvagniṣṭuti brahmavarcasa-
    kāmena vāyavyāsvṛkṣu tat sāma gātavyam, tacca prakṛtāvivaika
    viṃśa—stoma—yuktam . paśukāmasya tu “revatīrnaḥ sadhamāde”
    ityādiṣu revatīṣvṛkṣu “vāravantīyaṃ” sāma gāyediti,
    tatra revatīnāmṛcāṃ vāravantīyanāmakena sāsrā yaḥ sambandhaḥ
    so'yaṃ paśu—phalāyāgniṣṭuti vidhīyate, etasyaiveti prakṛta-
    parāmarśakenaitacchabdenānya—vyāvarttakenaivakāreṇa cāgniṣṭutaḥ
    samarpyamāṇatvāt yathā pūrvvādhikaraṇe indriyaphalāya prakṛtā-
    gnihotre dadhi—guṇovihitaḥ tadvat, iti prāpte, brūmaḥ-
    viṣamo dṛṣṭāntaḥ, dadhnohoma—janakatvaṃ na śāstreṇa bodha-
    nīyaṃ tasya lokato'vagantuṃ śakyatvāt . phala—sambandhaḥ
    ekaeva śāstrabodhyaḥ iti na tatra vākyabhedaḥ, iha tu
    revatyṛgādhārakavāravantīya—sāmro'gniṣṭut—karmma—sādhanatvaṃ phala
    sādhanatvaṃ cetyubhayasya śāstraika—bodhyatvād durvārovākya—bhedaḥ
    tena paśuphalakaṃ yathoktaguṇa—viśiṣṭa—karmmāntaramatra vidhī-
    yate . etacchabdaḥ evakāraśca vidhīyamāna—karmmāntara—viṣayatayā
    yojanīyau iti” . “yajeta vāśvamedhena svarjitā gosavena
    vā . abhijidviśvajidbhyāṃ vā trivṛtāgniṣṭutāpi vā”
    iti smṛtiḥ .

    The Purāṇa Index

    ☞ vol. 1, p. 16.
    Agniṣṭut (I) — produced by Brahmā.

    Bhā., III. 12. 40.
    ☞ vol. 1, p. 16.
    Agniṣṭut (II) — a son of Cākṣuṣa Manu.

    Br. II. 36. 79, 106; M. 4. 42.

    Renou Vocabulaire du rituel védique

    ☞ p. 4.