Home
Sanskrit
About
adhyayana
See also
adhyayanam ,
adhyayanaṃ .
Sanskrit-English
Sanskrit-French
Sanskrit-German
Sanskrit-Latin
Sanskrit-Sanskrit
Specialized Dictionaries
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 24 .
adhyayana n. (
-naṃ ) Study, reading, especially of the sacred books; one of the six duties of a Brahman.
E. adhi, iṅ to go, and lyuṭ aff.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 20, col. 1 .
adhya_yana (naṃ) 1. n. Study.
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 60, col. 1 .
adhyayana Tatpur. n. (
-nam ) Study, reading, especially of the
sacred books; one of the six duties of a Brahman. E. i
(iṅ) with adhi, kṛt aff. lyuṭ .
Benfey Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 17, col. 1 .
adhyayana adhyayana, i. e. adhi-i + ana, n. Reading, study, especially of
the sacred books, Man. 1, 88. — Comp.
An-, n. neglecting to read the sacred
books, Böhtl. Ind. Spr. 1260.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 22, col. 3 .
Adhy-ayana, adhy-āpaka, adhy-āpana, adhy-
etavya, adhy-etṛ, &c., see s. v.
☞
p. 23, col. 1 .
Adhy-ayana, am, n. reading, studying, especially
the Vedas (on of the six duties of a Brāhman).
—Adhyayana-tapasī, n. nom. du. study and penance.
—Adhyayana-puṇya, am, n. religious merit ac-
quired by studying.
Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary
☞
p. 115, col. 1 .
adhyayana, n. reading; study,
esp. of the Veda. [
√i + adhi, 1150. 1a.]
Cappeller Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 14 .
adhyayana n. studying, reading, taking lessons from (
abl. ).
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 11, col. 1 .
adhyayana adhi_ayana, n. [going to a teacher] , study, reading (esp. of sacred books ); learning from (ab. ); -sampradāna, n. guidance in study; -ādāna, n. receiving instruction from (ab. ).
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 22, col. 3 .
adhy-ayana a n. reading, studying, especially the Vedas (one of the six duties of a Brāhman ),
☞
p. 1310, col. 3 .
also going over, recitation, repetition (of the Veda &c.)
☞
p. 23, col. 1 .
adhy-ayana b &c. See adhī .
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 20, col. 2 .
adhyayana n. (-naṃ ) Study, reading, especially of the sacred books; one of the six duties of a Brahman.
E. adhi, iṅ to go, and lyuṭ aff.
Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 18, col. 2 .
adhyayana adhyayana n. (i) opération, accomplissement;
lecture, étude.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 24, col. 2 .
adhy-ayana- nt. étude ou lecture (
not. du Veda).
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 157 .
adhyayana (von
i mit
adhi ) n.
das Lesen, Studium P. 2, 4, 5. 4, 4, 63. 5, 1, 58.
vedānadhyayanena M. 3, 63.
vedādhya° R. 1, 50, 3.
HIT. I, 15.
vyākaraṇādhya° P. 1, 3, 38,
Sch. insbes.
das Studium der heiligen Schriften H. 821 (als das dem Brahman darzubringende Opfer).
trayo dharmaskandhā yajño 'dhyayanaṃ dānamiti CHĀND. UP. 2, 23, 1.
adhyayane 'bhikrāntitamaḥ LĀṬY. 8, 6. in
Ind. St. I, 52, 15.
adhyayanatapasī gaṇa
dadhipayaādi .
NIR. 6, 25.
M. 1, 88-90. 2, 191. 10, 79. 11, 227.
BHAG. 11, 48. eine der 6 Pflichten eines Brahmanen
M. 10, 75.
vipro 'nadhyayanāt (vinaśyati) PAÑCAT. I, 185.
ijyādhyayanadānāni tapaḥ satyaṃ kṣamā damaḥ . alobha iti mārgo 'yaṃ dharmasyāṣṭavidhaḥ smṛtaḥ .. MBH. 3, 121. =
HIT. I, 7 (
satyaṃ dhṛtiḥ kṣamā ).
bhṛtāccādhyayanādānam Empfang des Unterrichts von einem bezahlten Lehrer M. 11, 62.
YĀJÑ. 3, 235. auch ohne
ādāna in derselben Verbindung:
abrāhmaṇādadhyayanamāpatkāle vidhīyate M. 2, 241.
adhyayanasaṃpradānīyamadhyāyam SUŚR. 1, 8, 2.
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 36, col. 1 .
adhyayana n.
Studium , das Lesen (insbes. der heiligen Schriften) ;
das Lernen von Jmd (
Abl. ).
Cappeller Sanskrit Wörterbuch
☞
p. 10, col. 1 .
adhyayana n. das Lesen; Lernen, von (Abl.)
Bopp Glossarium Sanscritum
☞
p. 8, col. 1 .
adhyayana n. (r.
i praef.
adhi s.
ana ) lectio, perfunctio,
effectio. BH. 11. 48.
Vācaspatyam
☞
p. 138, col. 1 .
adhyayana na0 adhi + iṅa —lyuṭ . paṭhane, gurumukhoccāraṇānu- sāriṇi uccāraṇe ca . adhyayanañcākṣaramātrapāṭha iti vaidikāḥ sārthākṣaragrahaṇamiti mīmāṃsakāḥ . “ijyādhyaya- nadānāni tapaḥ satyaṃ kṣamā damaḥ . alobha iti mārgo'yaṃ dharmmasyāṣṭavidhaḥ smṛta ” iti “abrāhmaṇādadhyayanamāpatkāle vidhīyate ” iti “śrutādhyayanasampanna ” iti ca smṛtiḥ adhyayanaṃ ca vedādhyayanaṃ tatra ca traivarṇikānāmadhikāraḥ yathoktaṃ manunā . “adhyāpanamadhyayanaṃ yajanaṃ yājanaṃ tathā, dānaṃ pratigrahañcaiva brāhmaṇānāmakalpayat .. prajānāṃ rakṣaṇaṃ dānamijyādhyayanameva ca . viṣayeṣvaprasaktiñca kṣattriyasya samāsataḥ . paśūnāṃ rakṣaṇaṃ dānamijyādhyayanameva ca . vaṇik- pathaṃ kusīdañca vaiśyasya kṛṣimeva ca ” iti manuḥ . vedādhyayanañca brahmayajñatvenābhidhīyate tacca brahmayajñaśabde vakṣyate tacca sārthādhyayanameva praśastaṃ yathoktaṃ brāhmaṇasarvasve “kūrmma- purāṇe . na vedapāṭhamātreṇa santoṣaṃ kārayedguruḥ . pāṭhamātrāvasanastu paṅke gauriva sīdati . yo'dhītya vidhiva- dviprovedārthaṃ na vicārayet sa sānvayaḥ śūdrasamaḥ pātratāṃ na prapadyate ” . vyāsaḥ “vedasyādhyayanaṃ kāryyaṃ dharmmaśāstrasya- cāpi yat . ajānatārthaṃ tat sarvaṃ tuṣāṇāṃ kaṇḍanaṃ yathā ” tathā “yathā paśurbhāravāhī na tasya bhajate phalam . dvija- stathārthānabhijño na vedaphalamaśnute ” . tathā “pāṭhamātraratā- nnityaṃ dvijātīṃścārthavarjjitān . paśūniva ca tān prājño- vāṅmātreṇāpi nārccayet . śrutahīnamadhītaṃ yanneha nāmutra tadbhavet . śrutantu kevalamapi samuddhārāya kalpate ” . sthāṇu- rayaṃ bhārahāraḥ kilābhūdadhītya vedaṃ na vijānāti yo'rtham . arthavit sakalaṃ bhadramaśrute nākameti jñānavidhūta pāpmyā . vyāsaḥ . “yo'dhīte nārthatattvajñastasya taddhāraṇaṃ vṛthā . bhāra- vāhīva bhṛtakaḥ kevalaṃ kleśabhāgbhavet . tasmādarthaparijñāne yatnaḥ kāryyovijānatā ” . vyāsaḥ . “jñānaṃ karmma ca saṃyuktaṃ muktyarthaṃ kathitaṃ yathā . adhītaṃ śrutasaṃyuktaṃ tathā śreṣṭhaṃ na kevalam ” vyāsaḥ . “adhītya yatkiñcidapi vedārthā- dhigame rataḥ . svargalokamavāpnoti dharmmānuṣṭhānaviddvijaḥ ” . manuḥ “vedaśāstrārthatattvajño yatra tatrāśrame vasan . ihaiva loke tiṣṭhan sa brahmabhūyāya kalpate ” . vyāsaḥ . “samu- ccitaṃ stokamapi śrutādhītaṃ viśiṣyate . caturṇāmapi vedānāṃ kevalādhyayanāt dvijāt ” . bṛhadvyāsaḥ “anūcānāgranthinaḥ śreṣṭhā granthibhyo dhāriṇovarāḥ . dhāribhyaścārthatattvajñā- stebhyo'pyadhyātmacintakāḥ ” iti .. etacca syādhyeyo'dhyetavya ” iti śrutau mīmāṃsakaiḥ vistarato vyavasthāpitam .
Indian Epigraphical Glossary
☞
p. 8 .
adhyayana (SII 1), study of the Vedas.