• Home
  • Sanskrit
  • About
  • adhyayana

    See also adhyayanam, adhyayanaṃ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 24.
    adhyayana n. (-naṃ) Study, reading, especially of the sacred books; one of the six duties of a Brahman.

    E. adhi, iṅ to go, and lyuṭ aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 20, col. 1.
    adhya_yana (naṃ) 1. n. Study.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 60, col. 1.
    adhyayana Tatpur. n. (-nam) Study, reading, especially of the

    sacred books; one of the six duties of a Brahman. E. i

    (iṅ) with adhi, kṛt aff. lyuṭ.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    p. 17, col. 1.
    adhyayana adhyayana, i. e. adhi-i +

    ana, n. Reading, study, especially of

    the sacred books, Man. 1, 88. Comp.

    An-, n. neglecting to read the sacred

    books, Böhtl. Ind. Spr. 1260.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 22, col. 3.
    Adhy-ayana, adhy-āpaka, adhy-āpana, adhy-

    etavya, adhy-etṛ, &c., see s. v.
    p. 23, col. 1.
    Adhy-ayana, am, n. reading, studying, especially

    the Vedas (on of the six duties of a Brāhman).

    —Adhyayana-tapasī, n. nom. du. study and penance.

    —Adhyayana-puṇya, am, n. religious merit ac-

    quired by studying.

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    p. 115, col. 1.
    adhyayana, n. reading; study, esp. of the Veda. [√i + adhi, 1150. 1a.]

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 14.
    adhyayana n. studying, reading, taking lessons from (abl.).

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    p. 11, col. 1.
    adhyayana adhi_ayana, n. [going to a teacher],
    study, reading (esp. of sacred books); learning
    from (ab.); -sampradāna, n. guidance in
    study; -ādāna, n. receiving instruction from
    (ab.).

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 22, col. 3.
    adhy-ayana a n. reading, studying, especially the Vedas (one of the six duties of a Brāhman),
    p. 1310, col. 3.
    also going over, recitation, repetition (of the Veda &c.)
    p. 23, col. 1.
    adhy-ayana b &c. See adhī.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 20, col. 2.
    adhyayana

    n. (-naṃ) Study, reading, especially of the sacred books; one of
    the six duties of a Brahman.

    E. adhi, iṅ to go, and lyuṭ aff.

    Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 18, col. 2.
    adhyayana adhyayana n. (i) opération, accomplissement;

    lecture, étude.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 24, col. 2.
    adhy-ayana- nt. étude ou lecture (not. du Veda).

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 157.
    adhyayana (von i mit adhi) n. das Lesen, Studium P. 2, 4, 5. 4, 4, 63. 5, 1, 58. vedānadhyayanena M. 3, 63. vedādhya° R. 1, 50, 3. HIT. I, 15. vyākaraṇādhya° P. 1, 3, 38, Sch. insbes. das Studium der heiligen Schriften H. 821 (als das dem Brahman darzubringende Opfer). trayo dharmaskandhā yajño 'dhyayanaṃ dānamiti CHĀND. UP. 2, 23, 1. adhyayane 'bhikrāntitamaḥ LĀṬY. 8, 6. in Ind. St. I, 52, 15. adhyayanatapasī gaṇa dadhipayaādi . NIR. 6, 25. M. 1, 88-90. 2, 191. 10, 79. 11, 227. BHAG. 11, 48. eine der 6 Pflichten eines Brahmanen M. 10, 75. vipro 'nadhyayanāt (vinaśyati) PAÑCAT. I, 185. ijyādhyayanadānāni tapaḥ satyaṃ kṣamā damaḥ . alobha iti mārgo 'yaṃ dharmasyāṣṭavidhaḥ smṛtaḥ .. MBH. 3, 121. = HIT. I, 7 (satyaṃ dhṛtiḥ kṣamā). bhṛtāccādhyayanādānam Empfang des Unterrichts von einem bezahlten Lehrer M. 11, 62. YĀJÑ. 3, 235. auch ohne ādāna in derselben Verbindung: abrāhmaṇādadhyayanamāpatkāle vidhīyate M. 2, 241. adhyayanasaṃpradānīyamadhyāyam SUŚR. 1, 8, 2.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 36, col. 1.
    adhyayana n. Studium , das Lesen (insbes. der heiligen Schriften) ; das Lernen von Jmd (Abl.).

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    p. 10, col. 1.
    adhyayana n. das Lesen; Lernen, von (Abl.)

    Bopp Glossarium Sanscritum

    p. 8, col. 1.
    adhyayana n. (r. i praef. adhi s. ana) lectio, perfunctio,

    effectio. BH. 11. 48.

    Vācaspatyam

    p. 138, col. 1.
    adhyayana na0 adhi + iṅalyuṭ . paṭhane, gurumukhoccāraṇānu-
    sāriṇi uccāraṇe ca . adhyayanañcākṣaramātrapāṭha iti
    vaidikāḥ sārthākṣaragrahaṇamiti mīmāṃsakāḥ . ijyādhyaya-
    nadānāni tapaḥ satyaṃ kṣamā damaḥ . alobha iti mārgo'yaṃ
    dharmmasyāṣṭavidhaḥ smṛta iti abrāhmaṇādadhyayanamāpatkāle
    vidhīyate iti śrutādhyayanasampanna iti ca smṛtiḥ
    adhyayanaṃ ca vedādhyayanaṃ tatra ca traivarṇikānāmadhikāraḥ
    yathoktaṃ manunā . adhyāpanamadhyayanaṃ yajanaṃ yājanaṃ tathā,
    dānaṃ pratigrahañcaiva brāhmaṇānāmakalpayat .. prajānāṃ rakṣaṇaṃ
    dānamijyādhyayanameva ca . viṣayeṣvaprasaktiñca kṣattriyasya
    samāsataḥ . paśūnāṃ rakṣaṇaṃ dānamijyādhyayanameva ca . vaṇik-
    pathaṃ kusīdañca vaiśyasya kṛṣimeva ca iti manuḥ . vedādhyayanañca
    brahmayajñatvenābhidhīyate tacca brahmayajñaśabde vakṣyate tacca
    sārthādhyayanameva praśastaṃ yathoktaṃ brāhmaṇasarvasve kūrmma-
    purāṇe . na vedapāṭhamātreṇa santoṣaṃ kārayedguruḥ .
    pāṭhamātrāvasanastu paṅke gauriva sīdati . yo'dhītya vidhiva-
    dviprovedārthaṃ na vicārayet sa sānvayaḥ śūdrasamaḥ pātratāṃ
    na prapadyate . vyāsaḥ vedasyādhyayanaṃ kāryyaṃ dharmmaśāstrasya-
    cāpi yat . ajānatārthaṃ tat sarvaṃ tuṣāṇāṃ kaṇḍanaṃ yathā
    tathā yathā paśurbhāravāhī na tasya bhajate phalam . dvija-
    stathārthānabhijño na vedaphalamaśnute . tathā pāṭhamātraratā-
    nnityaṃ dvijātīṃścārthavarjjitān . paśūniva ca tān prājño-
    vāṅmātreṇāpi nārccayet . śrutahīnamadhītaṃ yanneha nāmutra
    tadbhavet . śrutantu kevalamapi samuddhārāya kalpate . sthāṇu-
    rayaṃ bhārahāraḥ kilābhūdadhītya vedaṃ na vijānāti yo'rtham .
    arthavit sakalaṃ bhadramaśrute nākameti jñānavidhūta pāpmyā .
    vyāsaḥ . yo'dhīte nārthatattvajñastasya taddhāraṇaṃ vṛthā . bhāra-
    vāhīva bhṛtakaḥ kevalaṃ kleśabhāgbhavet . tasmādarthaparijñāne
    yatnaḥ kāryyovijānatā . vyāsaḥ . jñānaṃ karmma ca saṃyuktaṃ
    muktyarthaṃ kathitaṃ yathā . adhītaṃ śrutasaṃyuktaṃ tathā śreṣṭhaṃ
    na kevalam vyāsaḥ . adhītya yatkiñcidapi vedārthā-
    dhigame rataḥ . svargalokamavāpnoti dharmmānuṣṭhānaviddvijaḥ .
    manuḥ vedaśāstrārthatattvajño yatra tatrāśrame vasan . ihaiva
    loke tiṣṭhan sa brahmabhūyāya kalpate . vyāsaḥ . samu-
    ccitaṃ stokamapi śrutādhītaṃ viśiṣyate . caturṇāmapi vedānāṃ
    kevalādhyayanāt dvijāt . bṛhadvyāsaḥ anūcānāgranthinaḥ
    śreṣṭhā granthibhyo dhāriṇovarāḥ . dhāribhyaścārthatattvajñā-
    stebhyo'pyadhyātmacintakāḥ iti .. etacca syādhyeyo'dhyetavya
    iti śrutau mīmāṃsakaiḥ vistarato vyavasthāpitam .

    Indian Epigraphical Glossary

    p. 8.
    adhyayana (SII 1), study of the Vedas.