• Home
  • Sanskrit
  • About
  • adhyarddha

    See also adhyardha.


    Vācaspatyam

    p. 138, col. 2.
    adhyarddha tri0 adhikamarddhaṃ yasya ba0 . svārddhena sahite vastumātre .
    ekādhikaṃ harejjyeṣṭhaḥ putro'dhyarddhaṃ tato'nuja iti manuḥ .
    ekādhikamaṃśaṃ dvāvaṃśāviti yāvat jyeṣṭhaputtro gṛhṇīyāt
    adhikamarddhaṃ yatrāṃśe sārddhamaṃśaṃ iti kullū0 . arddhaśabdaḥ
    rūpakārddherūḍhaḥ tena sārddharūpake ca . adhyarddhapūrvvāt krītādyarthe
    adhyarddhapūrvvadvigorlugasaṃjñāyāmiti pā0 adhyarddhapūrvvāt
    dvigoścārhīyasya ṭaño luk . adhyarddhakaṃsam . viṃśati-
    kātkha iti pā0 . khavidhānna luk . adhyarddha-
    viṃśatikīnaṃ khāryyāīkan pā0 . adhyarddhakhārī-
    kam paṇapādamāṣaśatādyat pā0 . adhyarddhapaṇyaṃ adhyarddha-
    pādyam adhyarddhamāṣyam adhyarddhaśatyam śāṇādveti pā0
    yat ṭhañ tasya lukca veti adhyarddhaśāṇyam adhyarddhaśāṇam .
    ityādayaḥ śabdāḥ tatkrītārthe tri0 . adhyṛdhnoti yatra adhi +
    ṛdhaādhāre ghañ . vāyau . katyeva devā yājñavalka!
    iti yājñavalkyaṃ prati śākalyapraśne tatra yājñavalkyena
    adhyarddha ityuttaraṃ (bṛ0 u0) dattam tasya viśeṣajñānāya
    katamo'dhyarddha? iti punaḥ śākalyapraśne, yo'yaṃ pavata
    ityuktaṃ tatra pavata ityanena vāyuruktaḥ . tadāhuryadayamekaeṣa
    pavate atha kathamadhyarddha? iti . vāyorekatvena adhyarddha-
    śabdārthasya sārddhatvasyāsambhave punarākṣipte yadasmin idaṃ sarva-
    madhyārdhnot tenādhyarddha ityuttaram tena adhikavṛddhihetutvāt
    vāyoradhyarddhatvāt tathātvam adhi + ṛdhalaṅ adhyārdhnot .