adharmma

adharmma m. (-rmmaḥ) Unrighteousness, injustice, all behaviour contrary to the Śruti and Smṛti, or religious and legal institutes.

E. a priv. and dharmma virtue, &c.

a-dharmma (rmmaḥ) 1. m. Unrighteousness.

adharmma

m. (-rmmaḥ) Unrighteousness, injustice, all behaviour contrary to
the Sruti and Smriti, or religious and legal institutes.

E. a priv.
and dharmmaṃ virtue, &c.

adharmma pu0 dhriyate'nena dhṛ—manin virodhe na0 ta0 . dharmmavi-
rodhini vedādiniṣiddhakarmmajanye pāpe, taddhetubhūtaprāṇihiṃ-
sādau ca . “nodanālakṣaṇo'rthodharma” iti sūtrakāreṇa
niṣedhalakṣaṇo'nartho'dharma iti tallakṣaṇaṃ sūcitam tatra
vedapratipādyo'rthodharmmaḥ, tanniṣedhapratipādyo'narthaḥ adharmaḥ .
sa ca niṣiddhakarmmādhīnaḥ pāpanāmā adṛṣṭabhedaḥ . anarthaśca
aniṣṭasādhanam . tatsattvayuktistu “vihitasyānanuṣṭhānā-
nninditasya ca sevanāt anigrahāccendriyāṇām naraḥ
patanamṛcchatīti” . “śarīrajaiḥ karmadoṣairyāti sthā
varatāṃ nara” ityādinā śāstreṇa karmaṇāmāśuvināśināṃ
kālāntarabhāvinarakādijanmaviśeṣān prati hetutvoktāvapi
tathātvaṃ madhyasthadvārībhūtamadṛṣṭaṃ vinā na sambhavatīti tat
kalpyate ataḥ “ciradhvastaṃ phalāyālamityādinā” adṛṣṭa-
śabde darśitayukteśca pāpasattvasādhanam . “adharmeṇaidhate
tāvat tato bhadrāṇi paśyati . tataḥ sapatnān jayati
samūlastu vinaśyatīti” manuḥ . “abhyutthānamadharmasya tadātmānaṃ
sṛjāmyahamiti” gītā . adharmmabhedādgativiśeṣokte-
ścādharmasattvam yathā
“karmmabhirniyatairbaddho janturduḥkhānyupāśnute . yena yena tu
bhāvena karmmaṇā puruṣo gatim . prayāti paruṣāṃ ghorāṃ tatte
vakṣyāmyataḥ param . adhītya caturo vedān dvijo moha-
samanvitaḥ . patitāt pratigṛhyātha kharayonau prajāyate .
kharo jīvati varṣāṇi daśa pañca ca bhārata! . kharo mṛto
balīvarddaḥ sapta varṣāṇi jīvati . balīvarddo mṛtaścāpi jāyate
brahmarākṣasaḥ . brahmarakṣaśca māsāṃstrīṃstato jāyeta brāhmaṇaḥ .
patitaṃ yājayitvā tu kṛmiyonau prajāyate . tatra jīvati
varṣāṇi daśa pañca ca bhārata! . kṛmibhāvādvimuktastu tato
jāyeta garddabhaḥ . garddabhaḥ pañca varṣāṇi pañca varṣāṇi
śūkaraḥ . kukkuṭaḥ pañca varṣāṇi pañca varṣāṇi jambukaḥ .
śvā varṣamekaṃ bhavati tato jāyeta mānavaḥ . upādhyāyasya
yaḥ pāpaṃ śiṣyaḥ kuryyādabuddhimān . sa jīva iha saṃsārāṃ-
strīnāpnoti na saṃśayaḥ . prāk śvā bhavati rājendra! tataḥ
kravyāttataḥ kharaḥ . tataḥ pretaḥ parikliṣṭaḥ paścājjāyeta
brāhmaṇaḥ . manasā'pi gurorbhāryyāṃ yaḥ śiṣyo yāti pāpa-
kṛt . sa ugrān praiti saṃsārānadharmmeṇeha cetasā .
śvayonau tu sa sambhūtastrīṇi varṣāṇi jīvati . tatrāpi
nidhanaṃ prāptaḥ kṛmiyonau prajāyate . kṛmibhāvamanuprāpto
varṣamekantu jīvati . tatastu nidhanaṃ prāpto brahmayonau
prajāyate . yadi puttrasamaṃ śiṣyaṃ gururhanyādakāraṇe .
ātmanaḥ kāmakāreṇa so'pi hiṃsraḥ prajāyate . pitaraṃ
mātarañcaiva yastu puttro'vamanyate . so'pi rājan! mṛto
jantuḥ pūrvvaṃ jāyeta gardabhaḥ . garddabhatvantu samprāpya daśa varṣāṇi
jīvati . saṃvatsarantu kumbhīrastato jāyeta mānavaḥ . puttrasya
mātāpitarau yasya ruṣṭāvubhāvapi . gurvvapadhyānataḥ so'pi
mṛto jāyeta gardabhaḥ . kharo jīvati māsāṃstu daśa śvā
ca caturdaśa . biḍālaḥ sapta māsāṃstu tato jāyeta mānavaḥ .
mātāpitarāvākruśya sārikaḥ samprajāyate . tāḍayitvā tu
tāveva jāyate kacchapo nṛpa! . kacchapo daśavarṣāṇi trīṇi
varṣāṇi śallakaḥ . vyālo bhūtvā ca ṣaṇmāsāṃstato jāyeta
mānuṣaḥ . bhartṛpiṇḍamupāśnan yo rājadviṣṭāni sevate .
so'pi mohasamāpanno mṛto jāyeta vānaraḥ . vānaro
daśa varṣāṇi pañca varṣāṇi mūṣikaḥ . śvā'tha bhūtvā'tha
ṣaṇmāsāṃstato jāyeta mānuṣaḥ . nyāsāpaharttā tu naro
yamasya viṣayaṃ gataḥ . saṃsārāṇāṃ śataṃ gatvā kṛmiyonau
prajāyate . tatra jīvati varṣāṇi daśa pañca ca bhārata! .
duṣkṛtasya kṣayaṃ kṛtvā tato jāyeta mānuṣaḥ . asūyako
naraścāpi mṛto jāyeta śārṅgakaḥ . viśvāsaharttā ca naro
mīno jāyeta durmmatiḥ . bhūtvā mīno'ṣṭa varṣāṇi mṛgo
jāyeta bhārata . mṛgastu caturo māsāṃstataśchāgaḥ prajā-
yate . chāgastu nidhanaṃ prāpya pūrṇe saṃvatsare tataḥ . kīṭaḥ
prajāyate jantustato jāyeta mānuṣaḥ . dhānyān yavāṃstilān
māṣān kulatthān sarṣapāṃścaṇān . kalāyānatha mudgāṃśca godhū
mānatasīstathā . śasyasyānyasya harttā ca mohājjanturace-
tanaḥ . sa jāyate mahārāja! mūṣiko nirapatrapaḥ . tatra
pretyamahārāja! mṛgo jāyeta śūkaraḥ . śūkaro jātamātrastu
rogeṇa mriyate nṛpa! . śvā tato jāyate mūḍhaḥ karmmaṇā
tena pārthiva! . bhūtvā śvā pañca varṣāṇi tato jāyeta
mānavaḥ . paradārābhimarṣantu kṛtvā jāyeta vai vṛkaḥ . śvā
śṛgālastato gṛdhro vyālaḥ kaṅko bakastathā . bhrāturbhāryyāntu
pāpātmā yo dharṣayati mohitaḥ . puṃskokilatvamāpnoti
so'pi saṃvatsaraṃ nṛpa! . sakhibhāryyāṃ gurorbhāryyāṃ
rājabhāryyāntathaiva ca . dharṣayitvā tu kāmāya mṛto jāyeta
śūkaraḥ . śūkaraḥ pañca varṣāṇi daśa varṣāṇi vai vṛkaḥ .
biḍālaḥ pañca varṣāṇi daśa varṣāṇi kukkuṭaḥ . pipīlakastu
māsāṃstrīn kīṭaḥ syānmāsameva tu . etānāsādya
saṃsārān kṛmiyonau prajāyate . tatra jīvati māsāṃstu
kṛmiyonau caturddaśa . tato'dharmmakṣayaṃ kṛtvā punarjjāyeta
mānavaḥ . upasthite vivāhe tu yajñe dāne'thavā vibho! .
mohātkaroti yo vighnaṃ sa mṛto jāyate kṛmiḥ .
kṛmirjjīvati varṣāṇi daśa pañca ca bhārata! . adharmasya kṣayaṃ
kṛtvā tato jāyeta mānavaḥ . pūrvvaṃ dattvā tu yaḥ kanyāṃ
dvitīye dātumicchati . so'pi rājan ! mṛto jantuḥ
kṛmiyonau prajāyate . tatra jīvati varṣāṇi trayodaśa
yudhiṣṭhira! . adharmmasaṅkhye muktastato jāyeta mānuṣaḥ .
devakāryyamakṛtvā tu pitṛkāryyamathāpi vā . anirvvāpya
samaśnan vai mṛto jāyeta vāyasaḥ . vāyasaḥ śatavarṣāṇi
tato jāyeta kukkuṭaḥ . jāyate vyālakaścāpi māsaṃ tasmāttu
mānuṣaḥ . jyeṣṭhaṃ pitṛsamañcāpi bhrātaraṃ yo'vamanyate .
so'pi mṛtyumupāgamya krauñcayonau prajāyate . krauñco
jīvati māsāṃstu daśa dvau sapta pañca ca . tato nidhana-
māpanno mānuṣatvamupāśnute . vṛṣalo brahmaṇīṃ gatvā
kṛmiyonau prajāyate . tataḥ samprāpya nidhanaṃ jāyate
śūkaraḥ punaḥ . śūkaro jātamātrastu rogeṇa mriyate nṛpa! .
śvā tato jāyate mūḍhaḥ karmmaṇā tena pārthiva! . śvā bhūtvā
kṛtakarmmā'sau jāyate mānuṣastataḥ . tatrāpatyaṃ samutpādya
mṛto jāyeta mūṣikaḥ . kṛtaghnastu mṛto rājan! yamasya
viṣayaṃ gataḥ . yamasya puruṣaiḥ kruddhairvvadhaṃ prāpnoti dāru-
ṇam . daṇḍaṃ samudgaraṃ śūlamagnikumbhañca dāruṇam .
asipatravanaṃ ghoraṃ bālukāṃ kūṭaśālmalīm . etāścānyāśca
bahvīḥ sa yamasya viṣayaṃ gataḥ . yātanāḥ prāpya tatrogrā-
stato badhyati bhārata! . tato hataḥ kṛtaghnaḥ sa tatrograi-
rbharatarṣabha! . saṃsāracakramāsādya kṛmiyonau prajāyate .
kṛmirbhavati varṣāṇi daśa pañca ca bhārata! . tato garbhaṃ
samāsādya atraiva mriyate śiśuḥ . tato garbhaśatai
rjanturbbahubhiḥ samprapadyate . saṃsārāṃśca bahūn gatvā
tatastiryyak prajāyate . tato duḥkhamanuprāpya bahuvarṣagaṇā-
niha . apunarbhavasaṃyuktastataḥ kūrmmaḥ prajāyate . dadhi
hṛtvā bakaścāpi plavo matsyānasaṃskṛtān . corayitvā tu
durbbuddhirmadhudaṃśaḥ prajāyate . phalaṃ vā mūlakaṃ hṛtvā
apūpaṃ vā pipīlikāḥ . corayitvā tu niṣpāvaṃ jāyate
halagolakaḥ . pāyasaṃ corayitvā tu tittiritvamavāpyate .
hṛtvā piṣṭamayaṃ pūpaṃ kumbholūkaḥ prajāyate . ayo hṛtvā
tu durbbuddhirvāyaso jāyate naraḥ . kāṃsyaṃ hṛtvā tu durbbu-
ddhirhārīto jāyate naraḥ . rājataṃ bhājanaṃ hṛtvā kapotaḥ
saṃprajāyate . hṛtvā tu kāñcanaṃ bhāṇḍaṃ kṛmiyonau
prajāyate . patrorṇaṃ corayitvā tu krakaratvaṃ sa gacchati .
kauśikantu tato hṛtvā naro jāyeta varttakaḥ . aṃśukaṃ
corayitvā tu śuko jāyeta mānavaḥ . corayitvā dukū-
lantu mṛto haṃsaḥ prajāyate . krauñcaḥ kārpāsikaṃ hṛtvā
mṛto jāyeta mānavaḥ . corayitvā naraḥ paṭṭaṃ tvāvika-
ñcaiva bhārata! . kṣaumañca vastramādāya śaśo jantuḥ prajāyate
varṇān hṛtvā tu puruṣo mṛto jāyeta varhiṇaḥ . hṛtvā
raktāni vastrāṇi jāyate jīvajīvakaḥ . varṇakādīṃstathā
gandhāṃścorayitveha mānavaḥ . chucchundaritvamāpnoti rājan!
lobhaparāyaṇaḥ . tatra jīvati varṣāṇi tato daśa ca pañca
ca . adharmmasya kṣayaṃ kṛtvā tato jāyeta mānavaḥ .
corayitvā payaścāpi balākā samprajāyate . yastu cora-
yate tailaṃ naro mohasamanvitaḥ . so'pi rājan! mṛto jantu-
stailapāyī prajāyate . aśastraṃ puruṣaṃ hatvā saśastraḥ
puruṣādhamaḥ . arthārthī yadi vā vairī sa mṛto jāyate
kharaḥ . kharo jīvati varṣe dve tataḥ śastreṇa
badhyate . sa mṛto mṛgayonau tu nityodvigno'bhijāyate .
mṛgo badhyati śastreṇa gate saṃvatsare tu saḥ . hato
mṛgastato mīnaḥ so'pi jālena badhyate . māse caturthe
samprāpte śvāpadaḥ samprajāyate . śvāpado daśa varṣāṇi dvīpī
varṣāṇi pañca ca . tatastu nidhanaṃ prāpya kālaparyyāya-
nīditaḥ . adharmmasya kṣayaṃ kṛtvā tato jāyeta mānuṣaḥ .
striyaṃ hatvā tu durbuddhiryyamasya viṣayaṃ gataḥ . bahukleśān
samāsādya saṃsārāṃścaiva viṃśatim . tataḥ paścānmahārāja!
kṛmiyonau prajāyate . kṛmirviṃśativarṣāṇi bhūtvā jāyeta
mānuṣaḥ . bhojanaṃ corayitvā tu makṣikā jāyate naraḥ .
makṣikāsaṅghavaśago bahūn māsān bhavatyuta . tataḥ pāpa-
kṣayaṃ kṛtvā mānuṣatvamavāpnute . dhānyaṃ hṛtvā tu puruṣo
lomaśaḥ samprajāyate . tathā piṇyākasaṃmiśramaśanaṃ cora-
yannaraḥ . sa jāyate vastusamo dāruṇo mūṣiko mahān .
daśan vai mānuṣaṃ nityaṃ pāpātmā sa prajāyate . ghṛtaṃ hṛtvā
tu durbuddhiḥ kākamadguḥ prajāyate . matsyamāṃsamatho hṛtvā
kāko jāyeta durmmatiḥ . lavaṇaṃ corayitvā tu cauri-
kākaḥ prajāyate . viśvāsena tu nikṣiptaṃ yo vai nihnauti
mānavaḥ . sa gatāyurnarastādṛk matsyayonau prajāyate .
matsyayonimanuprāpya mṛto jāyeta mānavaḥ . mānuṣatva-
manuprāpya kṣīṇāyurupapadyate . pāpāni tu naraḥ kṛtvā tiryyag
jāyeta bhārata! . na cātmanaḥ pramāṇante dharmmaṃ jānanti
kiñcana . ye pāpāni narāḥ kṛtvā nirasyanti vrataiḥ sadā .
sukhaduḥkhasamāyuktā vyādhitāste bhavantyuta . asaṃvāsāḥ
prajāyante mlecchā api na saṃśayaḥ . narāḥ pāpasamācārā
lobhamohasamanvitāḥ . varjjayanti ca pāpāni janmaprabhṛti
ye narāḥ . arogā rūpavantaśca dhaninaśca bhavantyuta . striyo-
'pyetena kalpena kṛtvā pāpamavāpnuyuḥ . eteṣāmeva jantūnāṃ
bhāryyātvamupayānti tāḥ . parasvaharaṇe doṣāḥ sarvva eva
prakīrttitāḥ . etadvai leśamātreṇa kathitaṃ te mayā'nagha! .
aparān matkathāyoge bhūyaḥ śroṣyasi bhārata! . etanmayā
mahārāja! brahmaṇo vadataḥ purā . surarṣīṇāṃ śrutaṃ madhyepṛṣṭa-
ścāpi yathātatham . mayā'pi tacca kātrsnyena yathāvadanuvarṇi-
tam . etacchrutvā mahārāja! dharme kuru manaḥ sadā ha0 vaṃ0 .
“mahāpātakajān ghorānnarakān prāpya dāruṇān . karmmakṣa-
yāt prajāyante mahāpātakinastviha . mṛgaśvaśūkaroṣṭrāṇāṃ
brahmahā yonimṛcchati . kharapukkasaveṇānāṃ surāpo nātra
saṃśayaḥ . kṛmikīṭapataṅgatvaṃ svarṇahārī samāpnuyāt . tṛṇa-
gulmalatātvañca kramaśogurutalpaga” iti . “śvaśūkarakharo-
ṣṭrāṇāṃ go'jāvimṛgapakṣiṇām . caṇḍālapukkasānāñca brahma-
hā yonimṛcchati . kṛmikīṭapataṅgānāṃ viḍbhujāñcaiva pakṣi-
ṇām . hiṃsrāṇāñcaiva satvānāṃ surāpo brāhmaṇo vrajet .
lūtāhisaraṭānāñca tiraścāṃ cāmbu cāriṇām . hiṃsrā-
ṇāñca piśācānāṃ stenovipraḥsahasraśaḥ . tṛṇagulmalatānāṃ
ca kravyādāṃ daṃṣṭriṇāmapi . krūrakarmmakṛtāñcaiva śataśoguru-
talpaga” iti . “brahmahā kṣayarogī syāt surāpaḥ śyāvadantakaḥ .
hemahārī ca kunakhī duścarmā gurutalpagaḥ . yo yena saṃva-
satyeṣāṃ sa talliṅgo'bhijāyate . annaharttāmayāvī syānmūko-
vāgapahārakaḥ . dhānyamiśro'tiriktāṅgaḥ piśunaḥ pūti-
nāsikaḥ . tailahṛttailapāyī syāt pūtivaktrastu sūcakaḥ .
yadvā tadvā paradravyamapahṛtya balānnaraḥ . avaśyaṃ yāti
tiryyaktvañjagdhvā caivāhutaṃ haviriti” . “parasya yoṣitaṃ
hṛtvā brahmasvamapahṛtya ca . araṇye nirjale deśe
bhavati brahmarākṣasaḥ . hīnajātau prajāyeta pararatnāpa-
hārakaḥ . patraśākaṃ śikhī hṛtvā, gandhān chucchundariḥ
śubhān . maṇimuktāprabālāni hṛtvā lobhena mānavaḥ .
vividhāni ca ratnāni jāyate hemakarttṛṣviti” . “mūṣiko
dhānyahārī, syādyānamuṣṭraḥ, kapiḥ phalam . jalaṃ plavaḥ, payaḥ
kāko, gṛhakārī hyapaskaram . madhu daṃśaḥ, palaṃ gṛdhro,
gā ṅgodhā, 'gniṃvakastathā . śvitrī vastraṃ, śvā rasantu, cīrī
lavaṇahārakaḥ . pradarśanārthametattu mayoktaṃ steyakarmmaṇi .
dravyaprakārāhi yathā tathaiva prāṇijātayaḥ” iti . “dravyasyā-
pahriyamāṇasya yādṛśāḥ prakārāstādṛśā eva prāṇijātayaḥ
steyakarmmaṇyapaharttāro bhavanti yathā kāṃsyahārī haṃsa
iti . athavā yatphalasādhanandravyamapaharati tatsādhana-
vikalo yathā paṅgutāmaśvahāraka iti” mitā0 . “brahmahā
kuṣṭhī, taijasāpahārī maṇḍalī, devabrāhmaṇākrośakaḥ khalati,
rgaradāgnidāvunmattau, gurupratihantāpasmārī, goghnaścāndho,
dharmmapatnīṃ muktvānyatra pravṛttaḥ śabdavedhī prāṇiviśeṣaḥ,
kuṇḍāśī bhagabhakṣo, deva—brāhmaṇa—svāpahārī pāṇḍurogī,
nyāsāpahārī ca kāṇaḥ, strīpaṇyopajīvī ṣaṇḍhaḥ, kaumāra-
dāratyāgī durbhago, miṣṭaikāśī vātagulmī, abhakṣyabhakṣako-
gaṇḍamālī, brāhmaṇīgāmī nirbījī, krūrakarmmā vāmano,
vastrāpahārī pataṅgaḥ, śayyāpahārī kṣapaṇakaḥ, śaṅkhaśuktya-
pahārī, kapālī dīpāpahārī kauśiko, mitradhruk kṣayī,
mātāpitrorākrośakaḥ khañjana” iti anṛtavāgulbaṇo,
muhurmuhuḥsaṃlagnavāk jalodarī, dāratyāgī kūṭasākṣī-
ślīpadī, ucchūnajaṅghācaraṇo, vivāhavighnakarttā chinnoṣṭhaḥ,
avaguraṇaḥ chinnahasto, mātṛghno'ndhaḥ, snuṣāgāmī, vāta-
vṛṣaṇaḥ, catuṣpathe viṇmūtravisarjane mūtrakṛcchrī, kanyādūṣakaḥ
ṣaṇḍhaḥ, īrṣyālurmaśakaḥ, pitrorvivadamāno'pasmārī, nyāsā-
pahāryanapatyo, ratnāpahāryatyantadaridrovidyāvikrayī puruṣa-
mṛgaḥ, vedavikrayī dvīpī, bahuyājakojalaplavaḥ, ayājyayā-
jakovarāhaḥ, animantritabhojī vāyasaḥ, miṣṭaikabhojī
vānaraḥ, yatastato'śnanmārjāraḥ, kakṣavanadahanātkhadyotaḥ,
dārakācāryyomukhavigandhiḥ, paryuṣitabhojī kṛmiḥ, adattādā-
yī balīvardo, matsarī bhramaraḥ, agnyutsādī maṇḍalakuṣṭhī,
śūdrācāryyaḥśvapākaḥ, gohartā sarppaḥ, snehāpahārī kṣayī,
annāpahāryyajīrṇī, jñānāpahārī mūrkhaḥ, caṇḍālīpukka-
sīgamane'jagaraḥ, pravrajitāgamane marupiśācaḥ, śūdrāgamane
dīrghakīṭaḥ, savarṇābhigāmī daridraḥ, jalahārī matsyaḥ,
kṣīrahārī balākā, vārddhuṣiko'ṅgapīnaḥ, avikreyavikrayī
gṛdhraḥ, rājamahiṣīgāmī napuṃsakaḥ, rājākrośakogardabhaḥ,
gogāmī maṇḍūkaḥ, anadhyāyādhyayane śṛgālaḥ, paradravyāpa-
hārī parapreṣyaḥ, matsyabadhegarbhavāsī” ityevaṃ nānāsmṛti
vacanaiḥ gativiśeṣo mitākṣarāyāṃ darśitastena tatkālapa-
ryyantasthāyitā'dharmmasyeti gamyate . ba0 anicsamā0 adharmmā .
puṇyarūpadharmmaśūnye tri0 . nāsti nivṛttaḥ dharmmo yasya0
anicsamā0 adharmmā . kṣīṇapuṇye tri0 . “tārakāvarṣa-
mivādharmavināśapiśunamiti” kāda0 . guṇādyaparaparyyāyaḥ
adharmastadrahite brahmaṇi na0 .