• Home
  • Sanskrit
  • About
  • ac


    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 10, col. 1.
    ac (u) acati 1. a. To go.
    p. 10, col. 1.
    ac (i-ña) añcati-te 1. c. To honour;
    to go; to speak indistinctly.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 21, col. 2.
    ac I. r. 1st cl. See añc I. (The forms acati-acate- p. p.

    acita- in the meaning of ‘to go’ and acate-ācanta- in

    the meaning of ‘to bend’ belong only to the Vedas.)

    II. As latter part of a compound, see añc II.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 8, col. 2.
    ac ac (connected with añc, q. v.), cl.

    1. P. A. acati, añcati, -te, ānañca, -e,

    añcitum, to go, move, tend; to honour; to make

    round or carved; to request ask; to speak in-

    distinctly. See 2. acita, aciṣṭu.
    p. 1181, col. 1.
    Ac; for ‘carved’ read curved.
    p. 1181, col. 1.
    Ac, a technical term for all the vowels.

    Lanman’s Sanskrit Reader Vocabulary

    p. 112, col. 2.
    √ac or añc (ácati, áñcati; akná, añcitá; -ácya). bend. [cf. aṅka and vbl añc.]

    + ā, bend.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 21, col. 3.
    ac 1 U. (acati, aṃcati, ānaṃca, aṃcituṃ, akta) To go, move; to honour; request, ask &c. &c.; connected with aṃc q. v.

    c m. (Gram.) A term for vowels.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 5.
    ac ácati áca°te & áñcati áñcate pp. akná (akta) acita & añcita (q.v.) bend, move, go; exalt, honour. C. añcayati rouse, excite.

    apa push off, remove.

    ā bend, curve.

    ud lift up, raise.

    ni bend down; drop, sink.

    pari turn.

    vi bend asunder, spread, extend.

    sam bend or press together.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    p. 4, col. 2.
    ac AC, añc AÑC, 1. áca, áñca, bend;
    go; honour: pp. añcita, bent, curly; distinguished,
    extraordinary: -m, ad. carefully; es.
    añcaya, P. produce, cause. anu, follow, — one
    another. ava, sink: pp. sunk. ā, bend: gd.
    -ā́cya:pp. âcna. ud, draw up: pp. ud-akta;
    utter, sound. vi_ud, cs. raise up. sam_ud,
    raise up: pp. -akta. ni, bend down; sink, hang
    down. pari, turn round. vi, bend asunder;
    spread out. sam, press together.
    p. 4, col. 2.
    ac ac, grammatical term for vowel.
    p. 4, col. 2.
    ac a-c, sx. -a, as kṛt, expressing the agent..

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 8, col. 3.
    1. ac (connected with √ añc, q.v.) cl. 1. Ā. P. ácati, áñcati, °te, ānañca, °ce, to go, move, tend; to honour; to make round or curved; to request, ask, L.; to speak indistinctly, L. See 2. acita, áciṣṭu.
    p. 1309, col. 2.
    1. (also) to adorn, Dharmaś.
    p. 8, col. 3.
    2. ac a technical term for all the vowels, Pāṇ.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 28.
    ac 1 U. (acati, añcati, ānañca, añcitum, akta) 1 To go. move; to honour; request, ask &c.; connected with añc q. v. -c m. (Gram.) A term for vowels.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 7, col. 2.
    AC- v. AÑC-.

    Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit

    vol. 1, p. 6. ☞ vol. 3, p. 360.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 59.
    ac , añc, ácati NAIGH. 2, 14. áñcati, °te; ānañca, °ñce; añcitā P. 8, 4, 58, Sch.

    1) gehen, DHĀTUP. 7, 6. 21, 2. VOP. 8, 58. svatantrā kathamañcasi BHAṬṬ. 4, 22. vāmamānañcuryajñiyā mṛgāḥ 14, 99. devānañcati, viṣvagañcati, sahāñcati, tiro 'ñcati AK. 3, 1, 34. H. 444. ácati = gatikarman NAIGH. 2, 14. avyāt VOP. 8, 58. akta 26, 102. aṅgeti kṣipranāmāñcitamevāṅkitaṃ bhavati NIR. 5, 17. acita (DURGA: gata) 11, 25.

    — 2) ehren DHĀTUP. 7, 6. añcita und añcitvā P. 6, 4, 30. 7, 2, 53. VOP. 26, 102. añcyāt 8, 41. 58. añcita geehrt AK. 3, 2, 47. H. 447. ausgezeichnet, ausserordentlich: añcitābhyāṃ gatābhyām (Gang) RAGH. 2, 18. añcitavikrama 9, 24. geziert (?): vaktraṃ svedakaṇāñcitam (Schol. = vyāptam) AMAR. 78.

    — 3) biegen, krümmen: aṅgulīḥ - acate - āñcanta ŚAT. BR. 3, 4, 3, 2-5. KĀTY. ŚR. 7, 3, 7. NIR. 5, 28. śiro 'ñcitvā BHAṬṬ. 9, 40. añcita gebogen NIR. 5, 25. sudīrghāñcitalāṅgūlāḥ (plavaṃgamāḥ) R. 6, 3, 43. 5, 65, 14. BHAṬṬ. 9, 40. mattasiṃhāñcitaskandha R. 6, 29, 12. dṛptasiṃharṣabhāñcitaṃ vīkṣya rāmam 4, 13, 29. pīnāñcitaguruśroṇī 5, 18, 25. añcitasavyajānu RAGH. 18, 50. añcitadakṣiṇoru BHAṬṬ. 2, 31. netrayugalaṃ līlāñcitabhrūlatam ŚĀK. CH. 128, 15. añcitapadmākṣaṃ mukham MBH. 1, 7703 (SUND. 3, 25: añcitapatrākṣaṃ). pṛthucārvañcitekṣaṇa N. 12, 32. añcitākṣipakṣman RAGH. 5, 76. (Sch. añcita = sundara). śītkārāñcitalocanā AMAR. 32.

    — 4) verlangen, fordern DHĀTUP. 21, 2.

    — 5) murmeln, undeutlich sprechen ebend. v.l.

    — Vgl. añcay .

    apa wegdrücken, wegtreiben: apā̀mitrā̀m̐ apā̀citô acètaḥ ṚV. 9, 97, 54.

    ā biegen, krümmen: ācyā̀ jānû ṚV. 9, 15, 16. dakṣiṇaṃ jānvācya ŚAT. BR. 2, 4, 2, 1. ĀŚV. GṚHY. 1, 21. ìṣvàgrāṇyāñcátu AV. 11, 12, 16. jānvākná mit gebogenem Knie ŚAT. BR. 3, 2, 1, 5. (u. akna ist dieses Beispiel zu streichen).

    ud aufheben, in die Höhe ziehen: màhāntàṃ kośàmudâcā̀ ni ṣîñca ṚV. 5, 83, 8. VS. 10, 19. ekaikameva pādamudacya tiṣṭhati (aśvaḥ) ŚAT. BR. 5, 1. 4, 5. pūrṇātpūrṇamudacyate (ŚAṂK.: udricyate, udgacchati) BṚH. AR. UP. 5, 1. udaktamudakaṃ kūpāt P. 7, 2, 53, Sch. 8, 2, 48, Sch. VOP. 26, 91. udañcitākṣaḥ BHAṬṬ. 2, 31.

    — 2) ausstossen, ertönen lassen: harim - anugāyati kācidudañcitapañcamarāgam GĪT. 1, 39.

    — Vgl. udāca .

    upa schöpfen (Wasser): añjalināpa upācati ŚAT. BR. 13, 8, 4, 5.

    ni niederbiegen: aṅgulīḥ - nyacati ŚAT. BR. 3, 1, 3, 25. 2, 1, 36. nyâknāṅguli 3, 2, 1, 6. auch nyâkta 1, 6, 3, 17. 7, 1, 1. 3, 3, 4, 10. 5, 2, 18.

    — Vgl. nyāca .

    pari umwenden, drehen: àhaṃ taṣṭêva vàndhuràṃ paryâcāmi hṛ̀dā màtim cogitationes volvo ṚV. 10, 119, 5.

    vi

    1) auseinander drängen, - biegen: mā̀yābhîraśvinā yùvaṃ vṛ̀kṣaṃ saṃ cà vi cā̂cathaḥ ṚV. 5, 78, 6. saṃ cà vi cā̂cyase AV. 4, 49, 2.

    — 2) ausweiten, ausbreiten: agnè vyâcasvà rodâsī urū̀cī AV. 3, 3, 1. utsàmakṣîtaṃ vyàcyamā̂naṃ salìlasyâ pṛ̀ṣṭhe 18, 4, 36.

    sam

    1) zusammendrängen: samâcyanta vṛ̀janā̂ ṚV. 5, 54, 12; vgl. auch unter vi .

    — 2) zusammenbiegen: aṅgulīḥ samacya Sch. zu ŚAT. BR. 3, 3, 2, 14. samakna gebogen: samaknau śakuneḥ pādau P. 8, 2, 48, Sch. VOP. 26, 90.

    vol. 5, p. 954.
    ac

    2) gateṣu līlāñcitavibhrameṣu ornatus (ST.) KUMĀRAS. 1, 34. Vielleicht līlācita° (vgl. u. ācita 1,b., cita und ācita unter 1. ci simpl. und mit ā) . Statt svedakaṇāñcita AMAR. 78 (Spr. 962) ist wohl °kaṇācita (nicht °kaṇāṅkita) zu lesen und ebenso pulakācita st. pulakāñcita BRAHMA-P. in LA. (II) 53, 7. ad ŚĀK. 63 pulakācita neben pulakāñcita . Ein pulakāñca nach der Analogie von romāñca anzunehmen, wie GILDEMEISTER will, ist nicht rathsam, da pulaka nicht = roman ist.

    — 3) añcita kraus, lockig: svasitāñcitamūrdhajā MBH. 1, 2792. R. GORR. 2, 66, 25, wo prakīrṇāñcitamūrdhaja st. prakīrṇācita° zu lesen ist.

    adhi vgl. adhyañc .

    anu vgl. anūka, anvañc .

    apa vgl. 1. apāka, apāñc .

    api vgl. apīcya .

    abhi vgl. 2. abhīka .

    ava, partic. avāñcita gesenkt: ānana SĀH. D. 71, 11.

    — Vgl. avāñc .

    ā Z. 12 lies 11, 10, 16 st. 11, 12, 16.

    ud füge

    1) vor aufheben hinzu. intrans. sich erheben: udañcadromāñcam SĀH. D. 63, 14. udañcatpañcamasthāna so v. a. ertönen RĀJA-TAR. 5, 362. trans. nach in die Höhe ziehen füge noch hinzu ausschöpfen, ausleeren und die Stellen AV. 10, 8, 29. 14, 1, 38. udaktamudakaṃ kūpāt auch beim Sch. zu P. 6, 4, 30. — caus. in die Höhe ziehen: udañcayantam DAŚAK. 152, 5. udañcita H. 1482. HALĀY. 4, 83. — Streiche am Ende udāca und setze st. dessen udaṅka, udañc fg.

    paryud vgl. paryudañcana .

    upa vgl. upāka .

    ni sich senken, herabhängen: nyañcaccipiṭanāsikā KATHĀS. 20, 108. — Streiche das Ende von «auch» an (nyakna gehört zu añj) und vgl. nīka, nyaṅka fg. und nyañc .

    parā vgl. parāka und parāñc .

    pari vgl. paryaṅka .

    pra vgl. prāñc .

    prati, caus. partic. pratyañcita geehrt BHĀG. P. 5, 15, 9.

    — Vgl. pratīka, pratyañc .

    vi Z. 2 lies 6, 49, 2 st. 4, 49, 2.

    — Vgl. vyañc .

    sam vgl. samīka, samyañc .

    vol. 7, p. 1688.
    ac , añcita ungenau für ācita beladen —, bespickt mit, voll von: °madhupāñcitameghakāla Z. d. d. m. G. 27, 79. — añcay s. bes.

    anu nachgehen, folgen: anvañcamāna BHĀG. P. 10, 9, 10.

    ā Z. 1 lies 10, 15, 6 st. 9, 15, 16. (Nachträge) lies Z. 2 st. Z. 12.

    ud

    1) absol. udā́cam ŚAT. BR. 3, 3, 2, 14. fgg.

    samud, partic. samudakta in die Höhe gehoben AK. 3, 2, 39.

    — Vgl. añcay mit samud .

    ni, absol. nyā́cam ŚAT. BR. 3, 3, 2, 14. fgg. sich beugen: yā te nyañcati (Conj.) pādayoḥ kaṃdharā Spr. (II) 5554.

    Grassmann Wörterbuch zum Rig Veda

    p. 15.
    ac (añc). Als Grundbedeutung tritt in den Veden, wie auch in den verwandten Sprachen [Cu. 1] der Begriff: biegen hervor; daraus entwickelt sich mit Richtungswörtern der Begriff: nach einer bestimmten Richtung biegen, dem Gegenstande eine bestimmte Richtung geben, oder medial diese Richtung annehmen, wie er in den zahlreichen Zusammensetzungen: údac, apāciá, ápāka, abhī́ka u. s. w. (s. Verzeichniss nach den Endlauten) vorkommt. Die Bedeutung gehen ist viel spätern Ursprungs. In den Veden kommt ac vor mit ápa: fortdrängen von [Ab.], ā́, biegen, heranbiegen (das Knie), úd, in die Höhe richten oder heben, pári, herumbiegen, ví, auseinanderbiegen, sám 1) zusammenbiegen, 2) sich zusammendrängen.

    Stamm aca:

    -āmi. pári {945,5} matím táṣṭǎ‿iva vandhúram.

    -athas. ví, sám 1) {432,6} vṛkṣám.

    -a, [-ā] úd kóśam {437,8}; ápa {809,54} amítrān, acítas itás.

    Stamm d. Pass. acya:

    -anta sám 2) vṛjánā {408,12}.

    Absolutiv ácya:

    -ā ā {841,6}.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 13, col. 2.
    ac añc , ácati , °te , áñcati , °te

    — 1) biegen. añcita gebogen ; kraus , lockig.

    — 2) gehen. saṃko-camañcati tvayi (d.i. sarasi) kommen in , theilhaft werden Spr. 7734.

    — 3) verfahren , zu Werke gehen Comm. zu TBR. 2,1,4,3.

    — 4) in ehren halten. añcita ausgezeichnet , ausserordentlich.

    — 5) añcitam Adv. behutsam , aufmerksam.°ñcita häufig fehlerhaft für °cita ( ci mit ā).

    Caus. añcayati erregen , bewirken GĪT. 10,11.

    — Mit anu nachgehen , folgen.

    — Mit apa fortdrängen , vertreiben.

    — Mit ava , Partic. avañcita gesenkt.

    — Mit ā biegen , krümmen. Abso. ā́cya 37,28. Partic. ākna.

    — Mit ud

    — 1) aufheben , in die Höhe ziehen ; ausschöpfen , leeren. Partic. udakta.

    — 2) erregen , bewirken PRASANNAR. 136,1 v.u.

    — 3) sich erheben BĀLAR. 203,8. ertönen.

    Caus.

    — 1) in die Höhe ziehen ; erheben BĀLAR. 208,4. v.u.

    — 2) ertönen lassen.

    — Mit vyud Caus. ( °añcayati erheben VIDDH. 76,13.

    — Mit samud in die Höhe heben. Partic. amudakta.

    Caus. °añcayati erregen , bewirken.

    — Mit upa schöpfen.

    — Mit ni

    — 1) niederbiegen. Partic. nyákta und nyâkna.

    — 2) sich beugen , sich senken , herabhängen BĀLAR. 64,2. v.u. 204,4. 208,3. v.u.

    — Mit upani hinbiegen ŚAT. BR. 11,4,2,4.

    — Mit pari herumbiegen , umwenden 19,4.

    — Mit prati Pass. sich anschliessen an AIT. ĀR. 1,4,1. Partic. pratyañcita geehrt.

    — Mit vi auseinanderbiegen ; ausweiten , ausbreiten.

    — Mit sam zusammenbiegen , zusammendrängen. Partic. samakna.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    p. 4, col. 1.
    ac ácati, °te u. áñcati,°te biegen; gehen. p.p añcita gebogen, gewölbt, kraus; (*verehrt) herrlich, schön. ā biegen, krümmen. ud aufheben. pari hinund herbewegen.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    p. 10, col. 1.
    ac schmücken, Dharmaśarm. 11, 7.

    — Mit ud, udañcant herauskommend, Dharmaśarm. 4, 56; udañcita emporgehoben, Hem. Par. 1, 47; 2, 559. 585.

    — Mit samud sich erheben, Saduktik. 5, 33.

    — Anbrechen, beginnen, Bhām. V. 2, 45.

    — Mit ni verstreichen, vergehen, ebenda.

    — "nyàkta und" zu streichen.

    nyā̀kna TBr. 1, 6, 4, 2 fehlerhaft für nyàkna.

    — Kaus. niederdrücken, eindrücken, Hem. Par. 2, 195.

    *nyañcita niedergebogen, H. 1482; Halāy. 4, 83.

    — Mit °pra S I, 534, 2 (prāñcan = deśāntaraṃ gacchan).

    — Mit prati zusammenbiegen, TS. 7, 5, 8, 2.

    — Mit sam: samañcati ° = samāgacchati (im Sinne von pratipālayati), S I, 269, 10.

    Whitney Roots

    p. 1.

    √ ac, añc ‘bend’ present: [1.] añcati etc. añcate ácati etc. ácate etc. perfect: ānañca acire [aorist: āñcīt añciṣyati añcitā] verbal: akná acita añcita E.+ akta -ácya -ā́cam secondary: passive: acyate etc. añcyate – desiderative: añciciṣa- – causative: añcayati etc. derivatives: -añc V.+ -añcin B. añká V.+ áñkas RV. áñcana V.+ -acana S.+ -áñcas RV. aṅku- V.+ akṣṇá B.S.