• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • abhyukṣaṇa

    See also abhyukṣaṇam, abhyukṣaṇaṃ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 58.
    abhyukṣaṇa n. (-ṇaṃ) Sprinkling, wetting.

    E. abhi and ukṣa to moisten, lyuṭ aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 45, col. 1.
    abhyukṣaṇa (ṇaṃ) 1. n. Sprinkling.

    Benfey Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 43, col. 2.
    abhyukṣaṇa abhyukṣaṇa, i. e. abhi

    -ukṣ + ana, n. Sprinkling, Ragh. 16, 57.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 73, col. 1.
    Abhy-ukṣaṇa, am, n. sprinkling over, wetting.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 24, col. 3.
    abhyukṣaṇa abhi_ukṣaṇa, n. besprinkling; -uj-
    -jayini, ad. towards Ujjayinī; -utthāna,
    n. rising from one's seat (as a greeting); rise,
    ascendancy, exaltation; -utthita, pp. √ sthā.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 78, col. 1.
    abhy-ukṣaṇa n. sprinkling over, wetting, KātyŚr.; Lāṭy.; Ragh. xvi, 57.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 48, col. 2.
    abhyukṣaṇa

    n. (-ṇaṃ) Sprinkling, wetting.

    E. abhi, and ukṣa to moisten, lyuṭ aff.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 72, col. 1.
    abhy-ukṣaṇa- nt. fait d'arroser.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 362.
    abhyukṣaṇa (von ukṣ mit abhi) n. das Besprengen KĀTY. ŚR. 22, 6, 13. RAGH. 16, 57.
    ☞ vol. 5, p. 1028.
    abhyukṣaṇa Verz. d. Oxf. H. 105,a,34.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 93, col. 2.
    abhyukṣaṇa n. das Besprengen LĀṬY. 4,4,16. 5,4,7.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 313, col. 1.
    abhyukṣaṇa na0 abhi + ukṣa—secane lyuṭ . “uttānenaiva hastena
    prokṣaṇaṃ parikīrttitam . nyañcatābhyukṣaṇaṃ proktaṃ tiraścāvokṣaṇaṃ
    smṛtam” smṛtyukte avatānapāṇinā secyābhimukhyena, secane
    2 secanamātre “parasparābhyukṣaṇatatparāṇām” raghuḥ abhyu-
    kṣaṇaṃ ca snānakāryye kātyā0 22, 6, 14 . karttavyamiti śeṣaḥ .
    abhyukṣaṇādi ca dravyādisaṃskāraviśeṣaḥ abhyukṣita-
    dravyāṇāmeva yāgāṅgatvāt . sa ca saṃskāraḥ adṛṣṭaviśeṣa-
    rūpaḥ dravyaniṣṭha iti mīmāṃsakāḥ teṣāmayamāśayaḥ .
    yo yadgataphalārthitayā kriyate sa tanniṣṭhaphalajanakavyā-
    pārajanaka iti niyamena vrīhyādigatāvaghātānukūla-
    śaktirūpaphalārthitathā kriyamāṇānāṃ prokṣaṇābhyukṣaṇā-
    dīnāṃ svagatāvaghātādirūpaphalajanakavyāpārattvam tathā ca
    prokṣitā eva vrīhyādayo'vaghātādau kalpante prokṣa-
    ṇādijanyaḥ kālāntarabhāvyavaghātajanakovyāpāro vrī-
    hyādiniṣṭha eva kalpyate” iti .. naiyāyikāstu “saṃskāraḥ
    puṃsaeveṣṭaḥ prokṣaṇābhyukṣaṇādibhiḥ” kusumā0 ukteḥ
    prokṣaṇādibhiḥ saṃskāro'dṛṣṭaṃ puṃsaeva puṃniṣṭhaḥ eva svīkri-
    yate prativrīhyādi nānāśaktikalpanāpekṣayā ekasyaivādṛṣṭa-
    syātmaniṣṭhasya prokṣaṇādijanyasya lāghavena kalpanāt śāstra-
    deśitaṃ phalamanuṣṭhātarītinthāyena kriyākarttaryyeva pradhāna-
    kalavattattadavāntarādṛṣṭasyāpi tatraiva kalpanaucityāt anyathā
    anyagatādṛṣṭena anyagatapradhānāpūrvvajanane vaiyadhikaraṇyāt
    atiprasaṅgaḥ syāt vrīhyādeśca sarvvapuruṣasādhāraṇyenāni-
    ṇamakatvāt anyathā akṛtaprokṣaṇādisaṃskārasyāpi puṃsaḥ
    parakṛtasaṃskāreṇa pradhānāpūrvvavattvāpatteḥ . yo yadgata-
    phalārthitayetyādiniyamasya śatruniṣṭhabadhādyuddeśena kriyamāṇe
    śyenayāgādau vyabhicārānnārthasādhakatvaṃ tatra hi śatru gatabadha-
    phalādyuddeśe'pi abhicāripuruṣagatasyādṛṣṭaviśeṣasya kalpa-
    nāvaśyambhāvāt anyathā tatkarttuḥ prāyaścittopadeśasyā-
    narthakyāpatteḥ abhicārakarmaṇaśca upapātakamadhye manvādibhi-
    rgaṇanāt tasya pāpajalakatvasiddhiriti .

    Tāntrikābhidhānakośa

    ☞ vol. 1, p. 133.