• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • abhyaṅgaḥ

    See also abhyaṅga.


    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 192.
    abhyaṅgaḥ 1 Smearing the body with unctuous or oily substances, smearing with oil; abhyaṅgane pathyamalaṃcakāra Ku.7.7; stanyadānābhyaṅgapoṣaṇādibhiḥ pupoṣa Pt.5; Ms.2.178. -2 Smearing in general, inunction. -3 An unguent, salve, liniment. -4 cream of milk; (Nigh.).

    Śabdakalpadruma

    ☞ vol. 1, p. 78.
    abhyaṅgaḥ , puṃ, (abhi + anja ghañ kutvaṃ .) tailamardanaṃ .
    tatparyyāyaḥ . snehanaṃ 2 . iti rājanirghaṇṭaḥ ..
    yathā, —
    “tailamalpaṃ yadaṅgeṣu na ca syādbāhutarpaṇaṃ .
    sā mārṣṭiḥ pṛthagamyaṅgo mastakādau prakīrttitaḥ ..
    abhyaṅgamācarennityaṃ sa jarāśramavātahā .
    śiraḥśravaṇapādeṣu taṃ viśeṣeṇa śīlayet” ..
    ityāyurvvedaḥ .. * .. asya guṇāḥ . mārdavakāritvaṃ .
    kaphavātanāśitvaṃ . dhātupuṣṭijanakatvaṃ . tvagvarṇabala-
    pradatvañca .. pādābhyaṅgaguṇāḥ . nidrācakṣurhitakāritvaṃ .
    pādaroganāśitvañca .. pādagate dve śire cakṣuṣi
    sambaddhe staḥ ataścakṣurhitārthinā pādābhyaṅgaḥ kara-
    ṇīyaḥ .. kaphagrastakṛtabhedavamanājīrṇibhirnābhyaṅgaḥ
    karaṇīyaḥ . iti rājavallabhaḥ .. * .. aparañca .
    “mūrddhni dattaṃ yadā tailaṃ bhavet sarvvāṅgasaṅgataṃ .
    srotobhistarpayedbāhū sa cābhyaṅga udāhṛtaḥ” ..
    tatparyyāyaḥ . amyañjanaṃ 2 . iti śuddhitattvadhṛtā-
    yurvvedaḥ .. ābhāṃ iti bhāṣā .