• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • abhyāvartam


    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 317, col. 2.
    abhyāvartam Tatpur. ind. By repeatedly coming; by being re-

    peated; e. g. Śatap.: tena retasā siktenemāḥ prajāḥ punarabhyā-

    vartaṃ prajāyante (Sāy.: = abhyāvṛtyābhyāvṛtya); or (said of the

    verses in a stotra) Śatap.: yadūrdhvā stomā anuyanti . yajñama-

    bhyāvartaṃ sāmabhiḥ kalpamānāḥ; or upāvartadhvamiti vā anyāni

    stotrāṇi . abhyāvartaṃ dhuryai stuvata imā vai prajā etāni sto-

    trāṇyabhyupāvṛttāstasmādimāḥ prajāḥ punarabhyāvartaṃ prajāyante; or

    caturviṃśāḥ pavamānāḥ . trivṛdabhyāvartaṃ catuścatvāriṃśāḥ pavamānā

    ekaviṃśamabhyāvartam &c. (where abhyāvartam is not to be taken

    as a neuter in the sense of āvṛttistotra; for in the gloss

    of Harisvāmin--Ms. E. I. H.--: ‘pañcabhiretābhiḥ kalpāntaraṃ

    prapañcyate . tatra prathame yāvadahani trayo'pi pavamānā yāśca-

    turviṃśāyānu (?) abhyāvartayanti . abhyāvartaṃ dhuryai stuvate tattrivṛt

    (Ms. natṛvṛt sic) . pavamānavyatiriktānyāvṛttistotrāṇi tri-

    vṛnti bhavantītyarthaḥ’, the word āvṛttistotra explains the

    ‘sense’ but not the grammatical quality of abhyāvartam. It

    should be observed that in this and similar passages trivṛt,

    ekaviṃśa, trayastriṃśa, ekaviṃśa &c. are names of Stomas which

    qualify the Stotra: the former expressing how often the

    verses of a Stotra are to be repeated, while the Viṣṭuti

    explains the order in which such a repetition takes place;

    comp. e. g. Mādh. Jaiminīyany.: teṣu triṣu tṛceṣūrdhvagānena tri-

    vṛtstomo bhavati . na tvatra pañcadaśasaptadaśastomādīnāmivāvṛtta-

    gānamasti; or atra (I. 4. 3.) triṣvapi vākyeṣu trivṛtpañcadaśasapta-

    daśaśabdā guṇavidhāyakatvena saṃmatāḥ .…tasmādvahiṣpavamā-

    nādiśabdāḥ stotranāmadheyāni .--tairnāmabhiḥ karmāṇyanūdya tri-

    vṛdādiguṇā vidhīyante). E. vṛt with ā and abhi, kṛt

    aff. ṇamul (with the udātta on the penultimate, which ac-

    cent the word would not have, if it were a regular accus.

    of a deriv. with ghañ).

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 77, col. 3.
    abhy-ā-vártam ind. so as to repeat, repeatedly, ŚBr.; PBr.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 93, col. 1.
    abhyāvártam Absol. unter Wiederholung , wiederholentlich.