• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • abhyāroha

    See also abhyārohaḥ.


    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 315, col. 1.
    abhyāroha Tatpur. m. (-haḥ) 1 (ved.?) Ascending, mounting;

    e. g. Śatap. (III. 3. 4. 9.): uddhate praugye phalake bhavataḥ . tada-

    ntareṇa tiṣṭhantsubrahmaṇyaḥ prājati śreyānvā eṣo'bhyārohādbhavati

    (Sāy. Ms. E. I. H.: prayugasaṃdhiphalake uddhate prayugādapyunnate

    cuvukapramāṇe bhavataḥ . ata eva sūtrakārastasminneva pradeśe phalaka-

    yorauddhatyaṃ sūtrayāmāsa prayugāccoddhate ca phalake bhavata iti .

    tattayoḥ phalakayorantareṇa madhye subrahmaṇyaḥ prājati . prerayatyana-

    ḍvāhau . adhaḥsthitiṃ praśaṃsati śreyānveti . karituragādyārūḍhasya

    praśastatvaṃ lokasiddham . atastadabhyārohātsomaḥ śreyānbhavati .

    atastadadhiṣṭhitaśca kaṭamāroḍhumarhati (Ms. °marhamiti) . bhūyiṣṭha

    eva satprājati (Ms. satprajāti). 1 (ved.) Transition from or

    by one to another in an ascending direction, progressive

    movement, progress (contrasted with nivāha the transition

    in a descending direction, retrogressive movement) (ved.);

    e. g. Śatapath.: atha vā ato'hnāmabhyārohaḥ . prāyaṇīyenā-

    tirātreṇodayanīyamatirātramabhyārohanti caturviṃśena mahāvratama-

    bhiplavena paramabhiplavaṃ pṛṣṭhyena paraṃ pṛṣṭhyamabhijitā viśvajitaṃ svara-

    sāmabhiḥ parāntsvarasāmno'thaitadaharanabhyārūḍhaṃ yadvaiṣuvatamabhi ha

    vai śreyāṃsaṃ rohati nainaṃ pāpīyānabhyārohanti ya evametadveda ..

    atha vā ato'hnāṃ nivāhaḥ . prāyaṇīyo'tirātraścaturviṃśā-

    yāhne nivahati caturviṃśamaharabhiplavāyābhiplavaḥ pṛṣṭhyāya pṛṣṭhyo

    'bhijite'bhijitsvarasāmabhyaḥ svarasāmāno viṣuvate viṣuvā-

    ntsvarasāmabhyaḥ svarasāmāno viśvajite viśvatitpṛṣṭhyāya pṛṣṭhyo

    'bhiplavāyābhiplavo go'āyurbhyāṃ go'āyuṣī daśarātrāya daśa-

    rātro mahāvratāya mahāvratamudayanīyāyātirātrāyodayanīyo

    'tirātraḥ svargāya lokāya pratiṣṭhāyā annādyāya. 3 (ved.)

    Praying, devotion, (lit. ‘raising one's self to a divine state

    by muttering prayers’; then, the act of praying itself);

    Śatap. or Bṛhadār.: athātaḥ pavamānānāmevābhyārohaḥ . sa

    vai khalu prastotā sāma prastauti sa yatra prastuyāttadetāni japeda-

    sato mā sadgamaya tamaso mā jyotirgamaya mṛtyormāmṛtaṃ gamayeti

    (Śaṅkara: athānantaraṃ yasmāccaiva viduṣā prayujyamānaṃ devabhāvā-

    yābhyārohaphalaṃ japakarma . atastasmāttadvidhīyate .…asya ca

    japakarmaṇa ākhyābhyārohaḥ [Dwivedag.: asya ca japakarmaṇo

    'bhyāroha ityākhyā] . ābhimukhyenārohayatyanena (ed. Röer: °ha-

    tyanena) japakarmaṇā evaṃviddevabhāvamātmānamityabhyārohaḥ). E. ruh

    with ā and abhi, kṛt aff. ghañ.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 72, col. 3.
    Abhy-āroha, as, m. or abhy-ārohaṇa, am, n.

    going up to, ascending; transition from one place to

    another; progress; ascending in devotion, praying.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 36.
    abhyārohá m. rising, increasing.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 77, col. 3.
    abhy-ārohá m. ascending, ŚBr. (cf. ánneg.)
    ☞ p. 77, col. 3.
    increase, growth (as of days), ŚBr.
    ☞ p. 77, col. 3.
    ‘ascending in devotion’, praying, ŚBr. xiv.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    ☞ p. 72, col. 1.
    abhy-āroha- m. fait de prier.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    ☞ vol. 1, p. 361.
    abhyārohá (von ruh mit abhi + ā) m.

    1) das Hinaufsteigen: śreyānvā eṣo 'bhyārohādbhavati ko hyevamarhatyabhyāroḍhum ŚAT. BR. 3, 3, 4, 9. ánabhyārohāya 7, 3, 2, 2. Uebertr.: athātaḥ pavamānānāmevābhyārohaḥ das Ersteigen, das Beten der drei reinigenden Sprüche (asato mā sadgamaya, tamaso mā jyotirgamaya, mṛtyormāmṛtaṃ gamaya) 14, 4, 1, 30. = BṚH. ĀR. UP. 1, 3, 28. DVIVEDAG. : asya ca japakarmaṇo 'bhyāroha ityākhyā . ābhimukhyenārohatyanena japakarmaṇā evaṃviddevabhāvamityabhyārohaḥ . eben so ŚAṂK. zu BṚH. ĀR. UP.

    — 2) Zunahme (Gegens. nivāha): ahnām ŚAT. BR. 12, 2, 3, 10.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    ☞ vol. 1, p. 93, col. 1.
    abhyārohá m.

    — 1) das Hinaufsteigen.

    — 2) Zunahme.

    — 3) das Beten bestimmter Gebete.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 312, col. 1.
    abhyāroha pu0 abhi + ā + ruha—ghañ . 1 abhimukhārohaṇe
    . ābhimukhyenārohati devabhāvamanena karaṇe ghañ . 2 mantra-
    japabhede “nanvidamabhyāropajapavidhiśeṣo'rthavādaḥ” iti
    vṛ0 bhā0 . “śreyān vā eṣo'bhyārohādbhavati” śata0 brā0 .