• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • abhiyukta

    See also abhiyuktaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 55.
    abhiyukta mfn. (-ktaḥ-ktā-ktaṃ) Attacked by an enemy, assaulted, assailed.

    2 Diligent, intent.

    3 Said, spoken.

    4 Blamed, rebuked.

    5 (In law) Charged, prosecuted, defendant.

    E. abhi, and yukta joined.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 42, col. 1.
    abhi-yukta (ktaḥ-ktā-ktaṃ) a. Surrounded
    by an enemy; blamed; diligent.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 260, col. 1.
    abhiyukta Tatpur. m. f. n. (-ktaḥ-ktā-ktam) 1 Diligent, intent,

    studiously engaged in; e. g. Sāṅkhyakār.: svakarmaṇyabhiyukto

    yaḥ saṅgadveṣavivarjitaḥ . pūjitastadvidhairnityamāpto jñeyaḥ sa tādṛśaḥ;

    also applied to religious meditation, i. e. engaged in medi-

    tation; e. g. Bhagavadg.: ananyāścintayanto māṃ ye janāḥ

    paryupāsate . teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham (ni-

    tyā°: Arjunam.: = sarvadā madekaniṣṭhānām; Śaṅkara: = sa-

    tatābhiyoginām; Sadānanda in his metrical gloss: = ā-

    dareṇa sadā dhyāne vyāpṛtānām &c.). 2 Versed in, instructed;

    e. g. Kumārila's Mīm. Vārtt.: śāstrārtheṣvabhiyuktānāṃ puruṣāṇāṃ

    hi sarvadā . stokenāpyanyathātvena śāstrārtho niṣphalo bhavet;

    also used absolutely in the sense of learned, a scholar, e. g.

    Kumārila: abhiyuktānabhiyuktajñānayoścābhiyuktajñānaṃ balavadi-

    tarasya sulabhāpavādatvāt . ataḥ śāstrābhiyuktatvādāryāvartani-

    vāsinām . yā matiḥ saiva dharmāṅgaśabdārthatvapramā matā .. ete-

    nāryāvartanivāsimadhye'pi .. abhiyuktatarā ye ye bahuśāstrārtha-

    vedinaḥ . te te yatra prayuñjīransa so'rthastattvato bhavet; or Rā-

    matīrtha on the Vedānta S.: taduktamabhiyuktaiḥ . mukhyaṃ tu sapta-

    daśakaṃ prathitaṃ hi liṅgamiti. Comp. also abhiyoga. 3 At-

    tacked, assaulted, assailed; e. g. Śiśupālab.: abhiyuktaṃ tvayai-

    naṃ te gantārastvāmato'pare (Mallin.: abhiyuktam . abhiyātam);

    or Hitop.: abhiyukto yadā paśyenna kiṃciddhitamātmanaḥ . yudhya-

    mānastadā prājño mriyate ripuṇā saha; or balīyasābhiyuktastu

    nṛpo'nanyapratikriyaḥ . āpannaḥ saṃdhimanvicchetkurvāṇaḥ kālayā-

    panam; or Bharatas. on the words mṛṣā te mayi duḥsthabuddhiḥ

    of the Bhaṭṭik.: mayyasmadviṣaye duḥstho'yamaribhirabhiyukto'ya-

    miti te tava buddhirmṛṣā mithyā. 4 Blamed, rebuked (Wilson).

    5 (In Law.) Charged, prosecuted, defendant; e. g. Yājnav.:

    abhiyogamanistīrya nainaṃ pratyabhiyojayet . abhiyuktaṃ ca nānyena

    &c.; or Nārada: abhiyuktastathānyena rājakarmodyatastathā (v. 1.

    rājakāryo°°) .…viṣamasthāśca nāsedhyā na caitānnāhvaye-

    nnṛpaḥ; or Vyavahārat. on Vṛhasp.: atrābhiyuktena śapathaḥ karta-

    vya ityutsargaḥ. Comp. abhiyoga. E. yuj with abhi, kṛt aff. kta.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    ☞ p. 66, col. 2.
    Abhi-yukta, as, ā, am, applied, intent on, dili-

    gent, absorbed in meditation, versed in; appointed;

    said, spoken; attacked by an enemy, assaulted, as-

    sailed; blamed, rebuked; (in law) charged, prose-

    cuted, a defendant.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 136, col. 1.
    abhiyukta p. p.

    1 (a) Engaged or occupied or absorbed in, applying oneself to, intent on; svasvakarmaṇyadhikataramabhiyuktaḥ parijanaḥ Mu. 1. (b) Diligent, persevering, resolute, zealous, intent, assiduous, zealously engaged, attentive, careful; idaṃ viśvaṃ pālyaṃ vidhivadabhiyuktena manasā U. 3. 30; Mu. 1. 13; Dk. 55; aśvāvekṣaṇe' (pb) nabhiyukte Mu. 3; bhavatu bhūṃyobhiyuktaḥ svaravyaktimupalapsye Mu. 1; Bg. 9. 22; Kām. 5. 77.

    2 Well-versed or proficient in; śāstrārtheṣvabhiyuktānāṃ puruṣāṇāṃ Kumārila.

    3 (Hence) Learned, of acknowledged position; a competent judge, an expert, connoisseur, a learned person (m. also in this sense); na hi śakyate daivamanyathā kartumabhiyuktenāpi K. 62; anye'bhiyuktā api naivedamanyathā manyaṃte Ve. 2; sūktamidamabhiyuktaiḥ prakṛtirdustyajeti ibid.

    4 Attacked, assailed; abhiyuktaṃ tvayainaṃ te gaṃtārastvāmataḥ pare Śi. 2. 101; Mu. 3. 25.

    5 Accused, charged, indicted; Mk. 9. 9; prosecuted; a defendant; abhiyukto' bhiyogasya yadi kuryādapahnavaṃ Nārada.

    6 Appointed.

    7 Said, spoken.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 34.
    abhiyukta a. assailed, charged, prosecuted (j); intent on (loc. or —°), versed in (loc.), competent.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    ☞ p. 68, col. 1.
    abhi-yukta mfn. applied, intent on (loc.)
    ☞ p. 68, col. 1.
    diligent, versed in (loc.)
    ☞ p. 68, col. 1.
    appointed
    ☞ p. 68, col. 1.
    attacked (by an enemy), assailed
    ☞ p. 68, col. 1.
    blamed, rebuked, L.
    ☞ p. 68, col. 1.
    (in law) accused, charged, prosecuted, a defendant, Yājñ. &c.
    ☞ p. 1315, col. 2.
    abhi-yukta m. pl. N. of the Vaiśyas of Kuśa-dvīpa, BhP.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    ☞ p. 45, col. 2.
    abhiyukta

    mfn. (-ktaḥ-ktā-ktaṃ) Attacked by an enemy, assaulted, assailed.

    2.
    Diligent, intent.

    3. Said, spoken.

    4. Blamed, rebuked.

    5. (In law)
    Charged, prosecuted, defendant.

    E. abhi, and yukta joined.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    ☞ vol. 1, p. 181.
    abhiyukta p. p. 1 (a) Engaged or occupied or absorbed in, applying oneself to, intent on; svasvakarma- ṇyadhikataramabhiyuktaḥ parijanaḥ Mu.1. (b) Diligent, persevering, resolute, zealous, intent, assiduous, zealously engaged, attentive, careful; idaṃ viśvaṃ pālyaṃ vidhivadabhiyuktena manasā U.3.30; Mu.1.13; Dk.55; aśvāvekṣaṇe'nabhi- yukte Mu.3; bhavatu bhūyo'bhiyuktaḥ svakhyaktimupalapsye Mu.1; teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham Bg.9.22; Kām.5.77. -2 Well-versed or proficient in; śāstrārtheṣvabhiyuktānāṃ puruṣāṇām Kumārila. -3 (Hence) Learned, of acknowledged position; a competent judge, an expert, connoisseur, a learned person (m. also in this sense); na hi śakyate daiva- manyathākartumabhiyuktenāpi K.62; anye'bhiyuktā api naivedamanyathā manyante Ve.2; sūktamidamabhiyuktaiḥ prakṛtirdustyajeti ibid. -4 Attacked, assailed; abhiyuktaṃ tvayainaṃ te gantārastvāmataḥ pare Śi.2.101; Mu.3.25. -5 Accused, charged, indicted; Mk.9.9; prosecuted; a defendant; abhiyukto'bhiyogasya yadi kuryādapahnavam Nārada. -6 Appointed. abhiyuktāśca ye yatra yannibandhaṃ niyojayet Śukra 4.545. -7 Said, spoken. -8 Proper, just; śreyo'bhiyuktaṃ dharmyaṃ ca Rām.7.11.38. -9 Believing, putting faith in; hiteṣvanabhiyuktena so'yamāsāditastvayā Mb.6.63.2.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    ☞ p. 57, col. 1.
    abhiyukta m. Pl. Bez. der Vaiśya in Kuśadvīpa.

    Vācaspatyam

    ☞ p. 297, col. 2.
    abhiyukta tri0 abhi + yuja—kta . 1 paraiḥ ruddhe, 2 āsakte vyava-
    hāraviṣaye 3 prativādini ca . “abhiyukto'bhiyogasya
    yadi kuryyādapahnavam” nāra0 . “abhiyuktantu nānyena noktaṃ
    viprakṛtaṃ nayediti” yā0 . 4 parākrānte “nāgābhiyukta
    iva yuktamaho mahebhaḥ” māghaḥ . 5 āpte vṛddhatame .

    The Purāṇa Index

    ☞ vol. 1, p. 80.
    Abhiyuktas — a class of people in Kuśadvīpa.

    Bhā. V. 20. 16.