• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • abhiyogaḥ

    See also abhiyoga.


    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 136, col. 2.
    abhiyogaḥ

    1 Application or devotion (to some thing); connection; gurucaryātapastaṃtramaṃtrayogābhiyogajāṃ Māl. 9. 51; Ch. P. 11.

    2 Close application, perseverance, zealous intentness, energetic effort, exertion; °bhāj persevering, resolute Ki. 3. 40; saṃtaḥ svayaṃ parahiteṣu kṛtābhiyogāḥ Bh. 2. 73; Māl. 1. 34; matpriyābhiyogena Māl. 1; tadabhiyogaṃ prati nirudyogaḥ Mu. 1; svayamabhiyogaduḥkhaiḥ ibid.; Dk. 41, K. 345; Śi. 7. 63.

    3 (a) Application or devotion to learn something; kasyāṃ kalāyāmabhiyogo bhavatyoḥ M. 5 to what art have you applied or devoted yourselves; K. 109. (b) Learning, scholarship; anabhiyogaśca śabdāderaśiṣṭānāṃ abhiyogaścetareṣāṃ Śabarasvāmin.

    4 (a) Attack, assault; invasion (of a town or country); kṣubhitaṃ vanagocarābhiyogāt Ki. 13. 10, 2. 46; Ku. 7. 50; Ve. 4; Māl. 8, Mu. 2, 1. 7, Mv. 6. 38. (b) Battle, war, conflict.

    5 (In law) A charge, accusation, plaint, (pb) indictment; abhiyogamanistīrya nainaṃ pratyabhiyojayet Y. 2. 9.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 181.
    abhiyogaḥ 1 Application or devotion (to something); connection; gurucaryātapastantramantrayogābhiyogajām Māl.9.52; Ch. P.II. -2 Close application, perseverance, zealous intentness, energetic effort, exertion; ˚bhāj persevering, resolute; nirutsukānāmabhiyogabhājām Ki.3.40; santaḥ svayaṃ parahiteṣu kṛtābhiyogāḥ Bh.2.73; Māl.1.34; matpriyābhiyogena Māl.1; tadabhiyogaṃ prati nirudyogaḥ Mu.1.; svayamabhiyogaduḥkhaiḥ ibid.; Dk.41; K.345; Śi.7.63. -3 (a) Application or devotion to learn something; kasyāṃ kalāyāmabhiyogo bhavatyoḥ M.5 to what art have you applied or devoted yourselves; K.109. (b) Learning, scholarship; abhiyogaśca śabdāderaśiṣṭānāṃ abhiyogaścetareṣām ŚB. on MS. -4 (a) Attack, assault; invasion (of a town or country); kṣubhitaṃ vanagocarā- bhiyogāt Ki.13.10,2.46; Ku.7.50; Ve.4; Māl.8; Mu.2,1.7; Mv.6.38. (b) Battle, war, conffict. -5 (In law) A charge, accusation, plaint, indictment; abhiyogamanistīrya nainaṃ pratyabhiyojayet Y.2.9.

    Śabdakalpadruma

    vol. 1, p. 74.
    abhiyogaḥ , puṃ, (abhi + yuj + bhāve ghañ .) apa-
    rādhādiyojanaṃ . anyena virodhe svārthasambandhitayā
    rājasamīpe kathanaṃ . āddāsa nāliśa iti
    khyātaḥ . yathā,
    abhiyogamanistīryya nainaṃ pratyabhiyojayet .
    iti yājñavalkyaḥ .. yuddhārthāhvānaṃ . iti rāya-
    mukuṭaḥ .. apakārakaraṇecchāpūrvvakākramaṇaṃ . tatpa-
    ryyāyaḥ . abhigrahaḥ 2 . ityamaraḥ .. udyogaḥ .
    iti hemacandraḥ ..
    (sa prāpadaprāptaparābhiyogaṃ
    narendraguptaṃ nagaraṃ mahūrttāt .
    iti kumārasambhave .)