abhilāpa
See also
abhilāpaḥ.
Wilson Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 55.
abhilāpa m. (
-paḥ)
1 Speech, speaking.
2 Declaration of the object of a vow or religious obligation.
E. abhi before lapa to speak, ghañ aff.
Yates Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 42, col. 2.
abhi-lāpa (paḥ) m. Sound.
Goldstücker Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 263, col. 1.
abhilāpa Tatpur. m. (
-paḥ) Speech, expression; e. g.
Sā- hityad.: (rasaḥ) abhilāpasaṃsargayogyatvavirahānna…savikalpa-
kasaṃvedyaḥ (comm. savikalpakajñānasaṃvedyānāṃ hi vacanaprayogayo-
gyatā na tu rasasya); or Ved. Sūtras: na ca smārtamataddharmābhi-
lāpaḥ (Śaṅkara: …yadyapyadṛṣṭatvādivyapadeśaḥ pradhānasya saṃbha-
vati tathāpi na draṣṭṛtvādivyapadeśaḥ saṃbhavati…adṛṣṭo draṣṭā
aśrutaḥ śrotā amato mantā avijñāto vijñātā iti hi vā-
kyaśeṣa iha bhavati); or saṃskāraparāmarśāttadabhāvābhilāpācca
(Anūpanār.: …na saṃskāro na vratāni śūdrasyeti tadabhāvo-
kteśca na śūdre'dhikāraḥ); or anyādhiṣṭhite pūrvavadabhilāpāt
(Śaṅkara: …ko'bhilāpasya tadvadbhāvaḥ . karmavyāpāramantareṇa
saṃkīrtanam); or Prakramādhikaraṇa (as quoted by Rādhā-
kāntad.): kāmyābhilāpasahitaḥ kuśatilajalatyāgarūpaḥ saṃkalpaḥ
śāstrārthaḥ ‘the intention (of performing a vow) implies the
enunciation of the voluntary rite (to be performed); it con-
sists in such oblations as those of kuśa, oil and water, and
is founded on the sacred precepts’ (comp. Mādh. Jaiminī-
yanyāyam.: saṃkalpo'trānuṣṭheyavratatvena vidhīyate). See abhīlāpa
and comp. abhivyāhāra. E. lap with abhi, kṛt aff. ghañ.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)
☞
p. 66, col. 3.
abhilāpa abhi-lāpa, as, m. (rt.
lap), ex-
pression, word, speech; declaration of the object of
a vow or religious obligation.
Macdonell Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 23, col. 3.
abhilāpa abhi-lāpa, m. speech; announcement.
Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)
☞
p. 68, col. 3.
abhi-lāpa m. expression, word,
Sāh. &c.
☞
p. 68, col. 3.
declaration (as of the object of a vow),
Kād. (
cf. abhīlāpaláp.)
Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary
☞
p. 46, col. 1.
abhilāpa m. (-paḥ)
1. Speech, speaking.
2. Declaration of the object of a
vow or religious obligation.
E. abhi before lapa to speak, ghañ aff.
Burnouf Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 39, col. 1.
abhilāpa abhilāpa m. (lap) son; bruit.
Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français
☞
p. 66, col. 1.
abhi-lāpa- m. expression, mot; fait d'annoncer .
Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch
☞
vol. 1,
p. 346.
abhilāpa (von
lap mit
abhi) m.
1) Ausdruck, Wort TRIK. 1, 1, 119. KATHĀS. 23, 94. SĀH. D. 30, 2.
— 2) saṃkalpāṅgavākyam . yathā . kāmyabhilāparahitaḥ kuśatilajalatyāgarūpaḥ saṃkalpaḥ śāstrārthaḥ . iti prakramādhikaraṇam . ŚKDR.
— Vgl. abhīlāpalap .
Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung
☞
vol. 1,
p. 89, col. 1.
abhilāpa m.
— 1) Rede , Ausdruck.
— 2) Ankündigung KĀD. 202,22.
Vācaspatyam
☞
p. 298, col. 2.
abhilāpa pu0 abhilapyate manaḥsaṃkalpo'nena . 1 manaḥsaṃka-
lpāvedake ahamidaṃ kariṣye ityādirūpe vākye “kāmye hi
kāmābhilāpasahitakruśajalatilatyāgarūpaḥ saṅkalpaḥ kāryya
iti prā0 ta0 prakramādhikaraṇam . 2 ātmīyajñānākāro-
llekhivākye ca yathā bhūtalaṃ ghaṭābhāvavaditi jñānāvedakaṃ
ghaṭonāstīti vākyaṃ yathā ca ayaṃ ghaṭa iti jñānottara-
manuvyavasāyātmakajñānasyāvedakaṃ ghaṭamahaṃ jānāmīti vākyam
“na nirṣvipakaṃ jñānaṃ tasya grāhakamiṣyate tathā'bhilāpa-
saṃsargayogyatvavirahānnaca savikalpakajñānavedyānāṃ hi vacana-
prayogayogyatā na tu rasasyeti” sā0 da0 . kathane ca “tada-
bhāvābhilāpācca” śā0 sū0 .