• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • abhijāta

    See also abhijātaḥ.


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 53.
    abhijāta mfn. (-taḥ-tā-taṃ)

    1 Noble, well born.

    2 Wise, learned.

    3 Fit, proper.

    4 Handsome.

    5 Respectable.

    E. abhi before jāta produced.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 41, col. 1.
    abhi-jāta (taḥ-tā-taṃ) a. Noble;
    respected; wise; fit.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 241, col. 1.
    abhijāta Tatpur. m. f. n. (-taḥ-tā-tam) 1 Born, produced,

    grown round or everywhere; comp. abhija (Ajayapāla: =

    samantājjāta). 2 Noble, well born. 3 Fortunate, well fated,

    wealthy (Ajayapāla: = dhanya). 4 Fit, proper. 5 Learned,

    wise. 6 Handsome (Viśva: = prāptarūpa). 7 Pure, faultless;

    e. g. in the Yoga Sūtra: kṣīṇavṛtterabhijātasyeva maṇergrahītṛ-

    grahaṇagrāhyeṣu tatsthatadañjanatāpattiḥ (Bhojadeva: abhijātasya

    nirmalasya). The Gaṇaratnamah. mentions the word in the

    Gaṇa brāhmaṇādi to Pāṇ. V. 1. 124.; see ābhijātya. [In the

    verses Bhagavadg. 16. 3. 4.: tejaḥ kṣamā dhṛtiḥ śaucamadroho

    nātimānitā . bhavanti saṃpadaṃ daivīmabhi jātasya bhārata . da-

    mbho darpo'bhimānaśca krodhaḥ pāruṣyameva ca . ajñānaṃ cābhi

    jātasya pārtha saṃpadamāsurīm, it seems more correct to take

    abhi as the separable preposition than as compounded with

    jāta i. e. ‘born in consequence of divine or demoniac fate’:

    Arjunam.: devayogyāṃ sātvikīṃsaṃpadamabhilakṣya tadābhimukhyena

    jātasya…āsurīmabhilakṣya jātasya &c.; in a similar

    manner Śrīdharasvāmin, Madhusūdana, the Vivaraṇa, Sa-

    dānanda; e. g. the latter in his metrical gloss: śuddhasattvamayī

    daivī saṃpattāmabhilakṣya hi . puṃso jātasya vākpuṇyairete dharmā bha-

    vantyapi .…rajastamomayī duṣṭavāsanā saṃtatirmalaiḥ . śa-

    rīrārambhakāle'bhivyaktā tāmabhilakṣya ca . puṃso jātasya dambhā-

    dyā doṣā ete bhavanti vai.] E. abhi and jāta.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 62, col. 1.
    Abhi-jāta, as, ā, am, produced all around; born

    in consequence of; born, produced; noble, well-born;

    obtained by birth, inbred; fit, proper; wise, learned;

    handsome; (am), n. nativity. —Abhijāta-tā, f. high

    birth, nobility.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 129, col. 1.
    abhijāta p. p.

    1 (a) Born to or for; bhavaṃti saṃpadaṃ daivīmabhijātasya bhārata Bg. 16. 3, 4, 5. (b) Produced all around. (c) Born in consequence of.

    2 Inbred, inborn.

    3 Born, produced; ajātapakṣāmabhijātakaṃṭhīṃ Rām.

    4 Noble, nobly or well born, of noble descent; jātyastenābhijātena śūraḥ śauryavatā kuśaḥ R. 17. 4; Māl. 4; courteous, polite; abhijātaṃ khalvasya vacanaṃ V. 1; K. 102, M. 3, Māl. 7; anabhijāte Mu. 2.

    5 Fit, proper, worthy.

    6 Sweet, agreeable; prajalpitāyāmabhijātavāci Ku. 1. 45.

    7 Handsome, beautiful.

    8 Learned, wise; distinguished; saṃkīrṇaṃ nābhijāteṣu nāprabuddheṣu saṃskṛtaṃ (vedet).

    taṃ Nobility, noble birth.

    adv. Nobly, politely, courteously; °taṃ khalu eṣa vāritaḥ Ś. 6.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 33.
    abhijāta a. well or nobly-born; n. = seq.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    p. 23, col. 1.
    abhijāta abhi-jāta, pp. well-born; charming;
    n. nobility; -tā, f. high birth, nobility;
    -jāti, f. descent, birth.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 62, col. 2.
    abhi-jāta mfn. born in consequence of
    p. 62, col. 2.
    born, produced
    p. 62, col. 2.
    noble, well-born
    p. 62, col. 2.
    obtained by birth, inbred, fit, proper, L.
    p. 62, col. 2.
    wise learned, L.
    p. 62, col. 2.
    handsome, R.; Kum. i, 46
    p. 1315, col. 1.
    distinguished by (comp.), Jātakam.
    p. 62, col. 2.
    abhi-jāta n. nativity, BhP.
    p. 62, col. 2.
    high birth, nobility.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 44, col. 1.
    abhijāta

    mfn. (-taḥ-tā-taṃ)

    1. Noble, well born.

    2. Wise, learned.

    3. Fit,
    proper.

    4. Handsome.

    5. Respectable.

    E. abhi before jāta produced.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 171.
    abhijāta p. p. 1 (a) Born to or for; bhavanti saṃpadaṃ daivīmabhijātasya bhārata Bg.16.3,4,5. (b) Produced all around. (c) Born in consequence of. -2 Inbred, inborn. -3 Born, produced; ajātapakṣāmabhijātakaṇṭhīm Rām. sarve tulyābhijātīyā yathā devāstathā vayam Mb.12.166.29. -4 Noble, nobly or well born, of noble decsent; te'bhijātā maheṣvāsāḥ Mb.6.77.62; jātyastenābhijātena śūraḥ śauryavatā kuśaḥ R.17.4; Māl.4; courteous, polite; abhijātaṃ khalvasya vacanam V.1; K.102, M.3. Māl.7; anabhijāte Mu.2. -5 Fit, proper, worthy. -6 Sweet, agreeable; prajalpitāyāmabhijā- tavāci Ku.1.45. -7 Handsome, beautiful. -8 Learned, wise; distinguished; saṃkīrṇaṃ nābhijāteṣu nāprabuddheṣu saṃskṛtam (vadet); abhijātaḥ kulaje budhe Nm. -tam 1 Nobility, noble birth. -2 Birth ceremony (jātakarman); yathā hi sūtyāmabhijātakovidāḥ Bhāg.1.6.1. adv. Nobly, politely, courteously; ˚taṃ khalu eṣa vāritaḥ Ś.6.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 333.
    abhijāta (von jan mit abhi) adj.

    1) gemäss Etwas (acc.) geboren: saṃpadaṃdaivīmabhijātaḥ divina sorte natus BHAG. 16, 5. 3. abhijātasya - saṃpadamāsurīm 4.

    — 2) geboren, entstanden: ajātapakṣāmabhijātakaṇṭhīm R. 5, 11, 23.

    — 3) von edler Herkunft AK. 3, 4, 84. H. 502. an. 4, 94. MED. t. 182. paramābhijātā R. 5, 11, 21. saṃbhavatyabhijātānāmabhimāno hyakṛtrimaḥ KATHĀS. 18, 55. BHARTṚ. 2, 48. = HIT. II, 26. RAGH. 17, 4.

    — 4) geeignet, geschickt (nyāyya) H. an. MED. VIŚVA im ŚKDR.

    — 5) gelehrt AK. H. an. MED.

    — 6) schön (sundara) VIŚVA im ŚKDR. °vāc KUMĀRAS. 1, 46.

    vol. 5, p. 1018.
    abhijāta

    1) vgl. u. jan mit abhi .

    — 2) zu streichen, da das Beispiel zu

    6) gehört.

    — 3) śrute 'tyantāsaktiḥ puruṣamabhijātaṃ kathayati Spr. 1859. n. edle Abstammung: °bala Spr. 4614. dhanābhijātavṛddhān 2802.

    — 6) reizend, lieblich: °kaṇṭhī R. 5, 11, 23. vasanta MĀLAV. 29, 13.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 85, col. 3.
    abhijāta

    — 1) m. der 11te Tag im Karmamāsa Ind. St. 10,296.

    — 2) n. edle Abstammung Spr. 4395. 6101.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    p. 23, col. 1.
    abhijāta adelig, edel; n. edle Abstammung, Adel.

    Schmidt Nachträge zum Sanskrit-Wörterbuch

    p. 55, col. 3.
    abhijāta Adj. s. u. jan mit abhi.

    — Am Ende eines Komp. ausgezeichnet durch, Jātakam. 22, 86. 94.

    — m. ° = kulīnamānava, S I, 298, 4; 367, 3; 394, 9 usw.

    — 3. n. Nativität, Bhāg. P. 1, 16, 1.

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    p. 45.
    abhijāta;
    abhijātaḥ kulīnaḥ syātkucaraḥ kuṭilāśayaḥ .. 389 ..
    2.1.1.389

    Vācaspatyam

    p. 287, col. 1.
    abhijāta tri0 abhimataṃ praśastaṃ jātaṃ janma yasya .
    1 kulīne, jātyastenābhijātena śūraḥ śauryyavatā kuśaḥ
    bhinnānastrairmohabhājo'bhijātān ca raghuḥ . 2 paṇḍite,
    3 śreṣṭhe na mnecchitavyaṃ yajñādau strīṣu nāprākṛtaṃ vadet .
    saṅkīrṇṇaṃ nābhijāteṣu nāprabuddheṣu saṃskṛtam vṛddhāḥ .
    4 manohare . prajalpitāyāmabhijātavāci ku0 . abhi-
    jātasya bhāvaḥ ṣmaña . ābhijātyaṃ kaulīnyena0 .