• Blog
  • Sanskrit
  • About
  • abhidheya


    Wilson Sanskrit-English Dictionary

    p. 53.
    abhidheya n. (-yaṃ)

    1 A name or appellation.

    2 A significant word. mfn. (-yaḥ-yā-yaṃ) To be named or mentioned.

    E. abhi before dhā, and yat aff.

    Yates Sanskrit-English Dictionary

    p. 41, col. 1.
    abhi-dheya (yaṃ) 1. n. Name, appella-
    tion; significant word.

    Goldstücker Sanskrit-English Dictionary

    p. 245, col. 2.
    abhidheya Tatpur. 1. m. f. n. (-yaḥ-yā-yam) To be named, to

    be expressed; comp. abhidhātavya and abhidhānīya.

    2. n. (-yam) Meaning, sense, signification; e. g. in a

    Vārtt. to Pāṇ.: anyatrābhidheyasyānityatvācchandobrāhmaṇānāṃ ta-

    dviṣayavacanam (Kaiyy.: abhidheyasyeti . proktalakṣaṇasyārthasyā-

    nityatvāditi); or Jayamang. on Pāṇ. III. 3. 113.: kṛtyalyuṭo

    bahulamiti bahulavacanādanye'pi kṛtaḥ prāptamapi svābhidheyaṃ

    vyabhicaranti; or Bharatas. in the comm. on the Bhaṭṭik.:

    tulyaśrutīnāṃ bhinnānāmabhidheyaiḥ parasparam . varṇānāṃ yaḥ punarvā-

    do yamakaṃ tannirucyate; or Sāhityad.: vivakṣitābhidheyo'pi

    dvibhedaḥ prathamaṃ mataḥ (scil. dhvaniḥ); or Mitākṣ.: nirarthaṃ a-

    bhidheyarahitaṃ kacaṭatapaṃ jaḍadavamityādi. E. dhā with abhi,

    kṛtya aff. yat.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (1st ed.)

    p. 63, col. 1.
    Abhi-dheya, as, ā, am, to be named or mention-

    ed; to be expressed, to be spoken of; (am), n. sig-

    nification, meaning. —Abhidheya-rahita, as, ā, am,

    having no sense or meaning, unmeaning, nonsensical.

    Apte Practical Sanskrit-English Dictionary

    p. 130, col. 3.
    abhidheya pot. p.

    1 To be named, mentioned, expressed &c.; vāgeva me nābhidheyaviṣayamavatarati trapayā K. 151 words refuse, through shame, to express what I have to say.

    2 Nameable, as a category or predicament (in logic); abhidheyāḥ padārthāḥ, abhidheyatvaṃ padārthasāmānyalakṣaṇaṃ.

    yaṃ

    1 Signification, meaning, sense, import; P. I. 1. 34 Sk.; Ki. 14. 5.

    2 A substance.

    3 The subject-matter; ihābhidheyaṃ saprayojanaṃ K. P. 1; iti prayojanābhidheyasaṃbaṃdhāḥ Mugdha.

    4 The primary or literal sense of a word (= abhidhā); abhidheyāvinābhūtapratītirlakṣaṇocyate K. P. 2.

    Cappeller Sanskrit-English Dictionary

    p. 33.
    abhidheya a. to be named or expressed; n. meaning, signification.

    Macdonell Sanskrit-English Dictionary

    p. 23, col. 1.
    abhidheya abhi-dheya, fp. to be designated,
    — expressed, — named; n. meaning; -tva, n. capability
    of being designated.

    Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary (2nd ed.)

    p. 63, col. 2.
    abhi-dheya mfn. to be named or mentioned
    p. 63, col. 2.
    to be expressed, to be spoken of Pāṇ. iii, 3, 51, Sch. &c.
    p. 63, col. 2.
    being, spoken of, being expressed, Sāh.
    p. 63, col. 2.
    abhi-dheya n. signification, meaning
    p. 63, col. 2.
    ‘that which is expressed or referred to’, the substantive.

    Śabdasāgara Sanskrit-English Dictionary

    p. 44, col. 2.
    abhidheya

    n. (-yaṃ)

    1. A name or appellation.

    2. A significant word.

    mfn.
    (-yaḥ-yā-yaṃ) To be named or mentioned.

    E. abhi before dhā, and yat aff.

    Apte Enlarged Practical Sanskrit-English Dictionary

    vol. 1, p. 174.
    abhidheya pot. p. To be named, mentioned, expressed &c.; vāgeva me nābhidheyaviṣayamavatarati trapayā K.151 words refuse, through shame, to express what I have to say. -2 Nameable, as a category or predicament (in logic); abhidheyāḥ padārthāḥ, abhidheyatvaṃ padārthasāmānyalakṣaṇam. -yam 1 Signification, meaning, sense, import; P.I.1.34 Sk.; stuvanti gurvīmabhidheyasaṃpadam Ki.14.5. -2 A substance; -3 The subject-matter; ihābhidheyaṃ saprayojanam K. P.1; iti prayojanābhidheyasaṃbandhāḥ Mugdha. -4 The primary or literal sense of a word (= abhidhā); abhidheyāvinābhūta- pratītirlakṣaṇocyate K. P.2.

    Stchoupak Dictionnaire Sanscrit-Français

    p. 62, col. 1.
    abhi-dheya- nt. signification; chose à exprimer .

    Renou Terminologie grammaticale du Sanskrit

    vol. 1, p. 55.

    Böhtlingk and Roth Grosses Petersburger Wörterbuch

    vol. 1, p. 336.
    abhidheya (von dhā mit abhi)

    1) adj. zu bezeichnen: varṣaṇapratibandhe 'bhidheye P. 3, 3, 51, Sch. n. das zu Bezeichnende, der zu besprechende Gegenstand SĀH. D. 2, 16. 15, 20. VOP. 1. andhaḥ syāttimire klīvaṃ cakṣurhīne 'bhidheyavat (nach dem Geschlecht des subst. sich richtend) MED. dh. 3. Vgl. vācya .

    — 2) n. Bedeutung AK. 3, 4, 88. SIDDH. K. zu P. 1, 1, 34.

    vol. 5, p. 1019.
    abhidheya

    1) füge was bezeichnet, ausgedrückt, benannt wird und SĀH. D. 254. 120, 2 hinzu.

    Böhtlingk Sanskrit-Wörterbuch in kürzerer Fassung

    vol. 1, p. 86, col. 3.
    abhidheya

    — 1) Adj. zu bezeichnen , — besagen , auszudrücken ; was besagt — , ausgedrückt — , benannt wird.

    — 2) n.

    — a) Sinn , Bedeutung 215,19.

    — b) das näher Bezeichnete , Gemeinte so v.a. Substantiv. °vat (dem Geschlecht nach) wie das dazu gehörige Substantiv , d.i. movirt MED. dh. 3.

    Cappeller Sanskrit Wörterbuch

    p. 23, col. 2.
    abhidheya zu bezeichnen; bezeichnet, benannt; n. Sinn, Bedeutung.

    Abhidhānaratnamālā of Halāyudha

    p. 99.
    abhidheya;
    abhidheyābhiprāyaprayojanadravyavācakeṣvarthaḥ .
    5.1.1.867

    Vācaspatyam

    p. 291, col. 1.
    abhidheya tri0 abhidhīyate abhidhāvṛttyā bodhyate abhi +
    dhākarmaṇiyat . vācyārthe saṅkṣetavati śabdārthe . āvi-
    ṣkarātiśayobhidheyavat pratīyate sā0 da0 abhidheyā
    vinābhūtapratītirlakṣaṇīcyate kā0 pra0 granthapratipādye ca
    itiprayojanābhidheyasambandhā iti mugdhabodham ete-
    nābhidheyañca darśitam sā0 da0 .